Apocalypsis ex Proœmio prophetico et Prophetia principali constat. Proœmium est ad septem Ecclesias cap: 1, 2, 3; & multa continet tum prophetica tum quæ ad Prophetiam principalem viam sternentes et interpretationem ejus viam sternunt. Prophetia principalis sex

Tempora sunt quatuor cardinalia de quibus agitur in hac prophetia. Ab Apostolis ad Apostasiæ horam tentationis quæ ventura est in orbem universum tentare habitantes in terra. Inde ad finem consummationem Apostasiæ illius horæ illius quæ finis erit etiam sæculi hujus, Christo per advenstus illustationemillustrationem Apostatas perdente 2 Thes. 2. Inde ad finem Iudicij quando Christus regnum tradet Patri. Inde deniqꝫque in perpetuum. Ad horum quatuor temporum descriptionem in Apocalypsi septem adhibentur Prophetiæ

Apocalypsis septem constat partibus: prophetia de septem ecclesijs cap: 1, 2, 3; prophetia libri sigillati cap 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11; prophetia libri aperti cap 12, 13, 14; prophetia Phialarum cap 15, 16; prophetia de Meretrice cap 17, 18, 19; prophetia de millennio cap 20, & prophetia de mundo novo cap 21, 22. Tres priores synchronæ sunt et extendunt a temporibus Apostolorum ad finem sæculi. Duæ sequentes etiam synchronæ sunt et extendunt ab initio regnantes Apostasiæ horæ tentationis ad finem sæculi. Septi Sexta incipit extendit a fine sæculi ad ultimum finem judicij, & Septima a fine judicij in infinitum. Prima describit tempora primitiva copiosius, ecclesias nempe quæ ad usqꝫque regnum Apostasiæ horam tentationis in locis suis duraturæ erant, & ipsius Apostasiæ tentationis tempora non nisi leviter attingit. Secunda per distinctionem temporum continua serie vices rerum ab temporibus Apost initio Apostolis ad finem sæculi æqualiter describit, nisi quod in initio et fine Apostasiæ horæ tentationis paulo fusior est. Tertia omittit fere quæ per tempora primitiva geruntur, & in ijs occupatur quæ Apostasiam horam tentationis proxime præcedunt, quæqꝫque ea durante geruntur. Quarta per distinctionem temporum continua serie vices rerum ab ineunte regum Apostasiæ hora tentationis ad finem seculi æqualiter describit. Quinta non nisi leviter attingit quæ initio Apostasiæ horæ tentationis geruntur, fusissimè vero desinatcribit quæ finem sælculi proximè præcedunt. Sexta sequitur docet quæ sequuntur finem sæculiculi. Septima quæ sequuntur sextam. Hoc præbant modo prophetiæ inæquales ab intio Apocalypseos remotiores, in rebus occupatur paulatim descendent ad inferiora tempora gradatim descendunt, magis et magis describentes quæ ab Apostolorum temporibus longius distant prout ordine posteriores sunt tempore posteriora pergentes a temporibus Apostolorum ad per omnia sæcula in infinitum.

Prophetia sexta et septima per verbis apertis et perspicuis declarantur ut interprete vix egeant. Prima item et secunda tertiaqꝫque quatenus Apostasiam horam tentationis præcedunt satis claræ sunt. Tota difficultas est in in hora seu tempore Apostasiæ tentationis tt. Ad hanc delineandam multæ adhibentur visiones synchronæ multiqꝫque ejusdem rei typi, et hoc ut prædictio plenior esset, et interim tamen perplexior videretur, donec, rebus fere impletis, adventaret expositionis tempus. Primus labor igitur est typos tum synchronos tum coincidentes ritè inter se connectare. Donec hoc fiat, interpres typos synchronos ad tempora diversa, & typos coincidentes ad res diversas applicans, toto cœlo errabit. Et hic est scopulus in quem omnes hactenus impegere. Vt igitur connexioni visionum lucem aliquam in limine accingam, percurram ordine singula.

De prophetia prima.

In prophetia prima jubetur Apostolus ch. 1.19. scribere quæ vidit, & quæ sunt & quæ oportet fieri post hæc id est visionem quam vidit et huc spectantes sermones quos audiret huc spectantes sermones tum præsentia tum futura involventes. Visionis itaqꝫque et sermonum duplex est consilium, tum præsentia tum futura delineare, prætsentia quidem perspicue et verbis apertis, futura tecte & sub verborum mysticis significationibus. Et quatenus præsentia delineantur, de particularibus agitur, quatenus vero futura, de generalibus est prophetia. Non enim parva tectè prædicere solet Christus, sed sub paruorum apertand parvis occultare magna, ut videre est in parabolis evangelicis videre est. Aperte igitur et de præsenti, alloquitur singulas ecclesias: mystice et de futuro, in singulis describit omnium commune fatum: imò et2 et fatum ecclesiæ totius quatenus toti cum his septem et cum harum progenie commune est fatum. Sic ubi ad Ecclesiam in Philadelphiæa dicit: Faciam illos [qui de Synagoga Satanæ sunt] ut veniant et adorent ante pedes tuos: Item, Servabo te ab hora tentationis quæ ventura est in orbem universum: generalia prædicit. Sic et illud ad Ecclesiam in Smyrnæa: Habebitis tribulationem diebus decem, id est persecutionem annis decem. Significatur enim hic persecusiopersecutio Dioclesiani quæ decem annis per oOrientem totum desævijt & cæteras omnes persecutiones simul sumptas superavit. Scilicet ecclesiarum septem & quotquot his affines sunt unum est corpus mysticum, et patiente membro aliquo patitur ctotum corpus. Voluit igitur Christus, quà mysticè loquitur, passiones corporis mystici per passiones membrorum exprimere, figuratè accipiendo partem pro toto, ut Rhetoricis mos est. Et quo hoc commodius fieret, nomina urbium Dei consilio talia selecta sunt quæ Ecclesiæ generali congruant. in Ecclesia in Ephesei ac Εφέσιοι, desiderabilis. quasi ἔφεσις, appellatur provocatio de judicio ad judicium de judicio homnumhominum ad judicium Dei; item attentio desiderium coronæ. Smyrna est myrrha, gemmi de odori ferum de de qua sSponsa cChristi bene olet, Catnt: 5.5, ut et sponsus simul et Sponsus videat Cant bene Myrrhati inquam de Myrrha bene olentes. Sponsa Chr. Cant. 5.5 sponsa Christi 1.13 & 3.6 & 4.6, 14 In multa Apoc. 8.3. in Smyrna. Pergamus, urbs excelsa: Apoc. 21.12 ea in rupe sita erat. In Pergamo, in in in Christo nova Ierusalem, in Christo Apo Pergamus in rupe sita erat et arcem, vel urbem altam ob arcibus olim Trojæ sic dictis olim significabat. In Pergamo in Christo vives illius altæ urbis Heirusalem quæ in Christo fundata est Apoc 21.12. Thyatyra, τα Θυατειρα, sacrificijs trita, absumpta; cædibus indomita. Sardis, canticum lætitiæ chap 14.3 & 15.3; item lapis pretiosus, qui et in fundamento est novæ Ierusalem cap. 22.20 & amuletum est contra venenum et veneficium, sc. Meretricis poculi Meretricis cap 18.3, 23. In Philadelphia id est in amore fratrum, in charitate In Laodicea, id est in jure populi

Generalis est ergo hæc Prophetia, et quidēem de illis ipsis rebus agit quæ in sequentibus Prophetijs sub varijs typis describuntur. Abd illos etiam typos omninò respicit, et quasi clavis est ad ipsos3 ipsos reserandos. Et ut de visis primò loquar, Filij hominis sp apparitio hic in limine fuse describitur ut ex descriptione similitudine Filium hominis in sequentibus cognoscas, cap. 10.1. cap & 14.14 et 18.1. Item Dan. 10.5, 6 Septem stellæ in dextra ejus sive aAngeli septem ecclesiarum quatenus de præsenti accipiuntur sunt Episcopi earundum, perinde ut Angeli quatuor ad Euphratem ligati sunt quatuor duces exercitus equestris cap. 9.15, 16. quQuatenus vero de omni tempore accipiuntur sunt septem spiritus Dei cap: 3.1, atqꝫque adeo Lampades septem coram Throno cap: 4.5, & septem oculi Agni cap: 5, 6. Gladius ex ore Filij hominis idem est cum gladio simili cap 19, et significat visionem hom filij hominis in hac forma durare usqꝫque dum gentes hoc gladio percusserit perinde ut illi cap 19 describitur. Quæ quidem percussio non est conversio per gladium spiritus (taturdenunciatur enim ab improbis ut plaga ob impœnitentiam cap: 2.16) sed perditio ultima hostium Dei secundum illud Apostoli Christus hominem peccati interficiet spiritu oris sui et destruet illustratione adventus sui, Zech Mal 14.6, 7, 12, 13 2 Thes. 2; ex ore quasi spiritum igneum et halitum flammeum emittens quo populi tanquam tempestate consumentur, 2 Esdr. 13.10 et Aquila Romana comburetur 2 Esdr. 12.3. Sicut enim fulgur exit ab Oriente et patet usqꝫque in Occidentem ita erit et adventus filij hominis Mat. 24.27. Luc 17.24. improbis inopinatò perditis ut Sodom igne et Sulphure de cœlo perditus fuit. Luc. 17.29. Vnde Angelus vindemiam terram vindemiari jubens dicitur exire de Altari (ob cædem scilicet) et habere potestatem igne supra ignem. Apoc. 14.18. Optimi tamen prius sursum rapientur Domino occursum in aere 1 Thes. 4.17. Matt 24.31. Marc. 13.27. Apoc 19.17. In nocte illa erunt duo in lecto uno unus assumetur et alter relinquetur Luc. 17.34. Mat 24 40 Et pessimi similiter rapti prosicientur in Gehennam Mat. 13.41, 42. & 24.51 Apoc 19.20 & 20.10. Dan 7.11. Apoc 16.19. Cæteri pro merito vel ad cædem colligentur Apoc 14.19 vel ad vitæ consevatione cædis effugium. Mal. 14.16. Apoc. 20.3, & 2.26. Dan. 7.12. Nondum enim veniet conflagratio4flagratio generalis et perpetua. Apoc 20.3 & 2.26 Dan. 7.12 Candelabra septem sive septem ecclesiæ septem sunt septem cornua agni cap. 5.6, quibus etiam similia sunt duo cornua Bestiæ Pseudopropheticæ, cap 13.11. Durat etiam Visio candelabrarum usqꝫque ad finem sæculi, ut ex dictis ad Ecclesiam in Pergamio patet: Pœnitentiam, inquit, age; aliter veniam tibi citò cito et pugnabo cum illis in gladij oris mei cap 2.16. Item ex verbis ad Ecclesiam in Sardis: Si non vigilaveris, veniam ad te tanquam fur et nescies qua hora veniam ad te, cap. 3.3 Sic ad Ecclesiam in Thyatiyra: Quod habetis, inquit, tenete donec veniam cap. 2.25. Has igitur septem ecclesias et earum progeniem ad usqꝫque finem mundi et non Ecclesiam Romanam aut Alexandrinam selegit Christus ad representandam veram suam ecclesiam quatenus ea magnæ Apostasiæ contrariatur et cum illa luctatur. Quod maximè notandum est. Christus has ecclesias ut potiores Apostolo unico superstiti regendas commisit, diuturno ejus regeimine confirmavit, confirmatarum progeniem hac prophetia ad eam directa, et magis confirmavit, et in Ecclesiæ generalis typum et representationem contra Synag ut Synagogæ Apostolorum oppositam ad usqꝫque finem sæculi opponendam adhibuit.

Hæc sunt quæ Apostolus vidit. Quæ audivit ita verbis parabolicis temperantur, ut Ecclesiæ quæ tunc in vivis erant, ad se dicta putarent omnia; sub sensu tamen aperto passim lateat sensus mysticus ad futu & propheticus ad sequentes visiones alludens. Et quædam æquidem apertè alludunt, ut Vincenti dabo edere de ligno vitæ quod est in medio paradisi Dei mei. cap. 2.7 & 22.2.: Qui vicerit non lædetur a morte secunda, cap: 2.11, & 20.6. Dabo illi potestatem super gentes, cap 2.26 & 5.10 nec non ut et 11.15, 17. Item nec non 20.3, 4. Reget eos in virga ferrea cap 2.27 & 19.15 Pugnabo contra eos in gladio oris mei cap: 2.16 & 19.21. Nova Hierusalem quæ descendit de cœlo a Deo cap: 3.12 & 21.2. Ex quibus qui allusionibus qui sapiens est facile collegerit prophetiam hanc ad sequentes visiones omninò respicere. Hora utiqꝫque tentationis5 tentationis quæ ventura erat in orbem universum tentare habitantes in terra, denotat tempus illud quo Draco fugaret mulierem, & vox bellum gereret cum reliquijs seminis ejus & una cum Bestijs duabus per totum orbem regnaret cum bestia inquam et ab septicipiti quam adorarent universi quorum nomina non sunt scripta in qui inhabitant terram, quorum non sunt scripta nomina in libro vitæ Agni. coleretur Cap 13. 3, 4, 7, 8. Tentatione illa non denotatur perscutio sed apostasia. Non enim ecclesia universalis, nedum particularis illa Smeyrnæorum, ob fidem et patientiam servanda erat a generali aliqua persecutione. Hoc absurdum est Promittitur et historiæ non respondet. Promittitur protectio a seductionne: nempe ab illa nempe quam Bestia bicornis præstigijs suis invexit, efficiens ut terra universa Bestiam et Imaginem ejus colerent, et characterem, nomen, nominisqꝫque numerum reciperet Cap 13.12, 14, 15, 16, 17. Eodem spectat illud ad Ecclesiam in Laodicæ: Quia tepidus es et nec calidus nec frigidus, fiet ut te evomam ex ore meo. F Impletum est hoc ingruente hora tentationis, ubi tepidi omnes et hypocritæ, eo quod amorem veritatis non receperant, per operationem imposturæ signis et prodigijs mendacibus seducti sunt ut crederent mendacio 2 Thes. 2. Promissum superius: Quoniam servasti verbum patientiæ meæ, et ego servabo te ex hora tentationis, pertinebat ad Ecclesias quo tempore de persecutione modo exierant, idqꝫque ut prœmium constantiæ. Hæc ad easdem pertinebat postea ubi refriguerant. Quoniam, inquit, servasti verbum patientiæ meæ id est quia fortiter tolerasti persecutionem; servabo te, id est, quamdiu modicam illam quam habes virtutem retines. At ubi refrigueritis expuam vos ex ore meo quotquot tepidi estis. De Ecclesia mea non amplius eritis: sed per horam6 horam tentationis adhuc magis ingruentem segregabo vos et erroribus deceptos dabo in Synagogam Satanæ, ut cum orbe reliquo colatis Bestiam. Sic et ad Ecclesiam in Epheso: Charitatem Amorem tuaum primaum, inquit, reliquisti: Memor est itaqꝫque unde excideris, et age pœnitentiam et prima opera fac: sin minus venio tibi cito et movebo candelabrum tuum de loco suo nisi pœnitentiam egeris. Illud, amorem tuum primum reliquisti idem est quod tepidus es, & movebo candelabrum tuum de loco suo idem est quod evomam te ex ore. ‡ ‡ Pertinent autem hæc non ad omnes quæ in Ecclesia sunt sed ad multitudinem tepidorum. Candelabra non perdentur, sed movebuntur de loco baseos; non penitus sed ex parte pro numero tepidorumeditium. In locois primois aliqua ex parte manebunt usqꝫque ad finem visionis. His igitur verbusverbis tepidus es, et memor esto unde excideris & similibus, Christus quamvis Christus Ecclesias tempore Apostoli florentes & nonnihil flaccescentes specie redarguit ut eas ad majorem virtutem provocaret; revera tamen digitum Item illud Charitatem Amorem tuaum primaum reliquisti idem quod tepidus es. Quibus verbis specie quidem redarguit Ecclesias tempore Apostoli nonnihil flaccescentes, ut eas ad statum primum restitueret et confirmaret, revera autem digitum intendit ad religionis statum illum languidum qui Apostasiam proximè præcessit. Christus enim tepidos evomuit ex ore et candelabrūum de loco movit, non propter teporem et defectum charitatis amoris Christianorum illorum qui tempore Apostoli vixerunt, sed propter illorum teporem quos evomuit, propter illorum defectum charitatis amoris quos de loco movit. Sermones igitur omninò parabolici sunt, specie alludentes ad tempora Apostoli, revera præfigurantes hypocriticum illum tepidum illum & formalem ecclesiarum statum, qui omnium consensu post persecutionum cessationem et divitiarum rerumqꝫque omnium sub Christianis Imperatoribus affluentiam statim viguit. Quo et illud ad Ecclesiam in Sardis spectat: Nomen habes quod vivis et mortuus es. ‡ ‡ Ecclesiæ nomine et forma externa splendes, virtute non item. Memento ergo qualiter acceperis & audieris et serva et pœnitentiam age. Si ergo non vigelaveris, (si dormiendo permiseris inimicum seminare zizania in te, si qualiter acceperis et audieris non servaveris sed defeceris a veritate), tandem veniam ad te ut fur et nescies qua hora veniam ad te. Sed pauca habes nomina in Sardis quæ non inquinaverunt vestes suas et ambulabunt mecum in albo quia digni sunt. Ex omni mul tuorum multitudine pauci tantum digni sunt qui mecum ambulent in albo. Pariter et illud # # Pariter et illud ad Ecclesiam in Thyatira: Novi in pr tua opera et amorem et fidem et ministerium et fidem patientiam tuam et opera tua novissima (sc. quæ in durissima illa persecutione Dioclesiani modo exhibuisti) plura prioribus. Sed pauca habeo adversus te quia d permittis Mulierem Iezebel quæ dicit seipsam prophetam et docet et seducit meos servos fornicari et manducare Idolothyta. Alluditur hic ad decretum Aposto Synodi Apostolorum Act. 15. Cujus respectu etiam subjungitur Non mittāam super vos aliud pondus. Sensus autem est. Pauca habeo adversus te quia dormiendo permittis inimicum seminare zizania, meretricem inquam, qua de servis meis tepidos quosqꝫque ad fornicationem seducere spiritualem seducerte. Vobis autem dico qui reliqui fueritis in Thyatira (vobis reliquis de semine fæminæ cap 12.17) quotquot non habent doctrinam hanc, quotquot non cognoverunt profunda Satanæ ut loquuntur (quoniam pProphetiæ aboletæ sunt, linguæ cessarunt scientia evanuit, sola fere jam restat charitas 1 Cor 13.8:) ex hoc tempus durante imperio Satanæ non mittam super vos aliud pondus (quam ut ab Idolothytis, fornicatione cæterisqꝫque profundis illius imperij abstineatis.) Tamen etiam quod habetis tenete donec veniam. His quinqꝫque locis ad totidem ecclesias directis prædicitur Apostasia ingruens et lapsu ad probationem servorum Dei & lapsus tepide multitudinis Christianorum. Videamus jam quomodo status Apostasiæ describitur Hæc sunt igitur tempora de quibus Christus loquitur Mattt 24.11, 12 Multi inquit, Pseudoprophetæ surgent et seducent multos, et quoniam abundabit iniquitas refrigescet amor multitudinis. Multi pseudoprophetæ surgent hi sunt qui horam tentationis inducent, falsorum miraculorum operatores 2 Thes. 2.9 attendentes spiritibus deceptionis et doctrinis dæmoniorum, in hypocresi falsa loquentiesloquentes, cauteriatam habentes conscientiam suam 2 T Tim. 4.12. Refrigescet amor multitudinis, propter hunc teporem evomenturevomentur ex ore, et propter amoris defectum candelabrum eorum movebitur de loco. evomentur ex ore et candelabrum eo propter amoris defectum candelabrum eorum movebitur de loco. Continget Pertinet hoc ad multitudinēem non adomnibuses Christianios. Ad ess Non perdetur Candelabrum sed movebitur tantum de loco; de loco nempe baseos ex parte tantum pro numero delinquentium; & reliquæ parti loci primi parti insistet ad usqꝫque finem visionis Cæterum ubi dicitur evomam te ex ore et movebo candelabrūum de loco: his non significatur periodus ecclesiæ aut finis visionis candelabrum. Dicuntur hæc respectu multitudinis multitudinis. Ecclesiarum reliquiæ, per eadem Candelabra, parte modica baseos, locis ijsdem insistentia, ad usqꝫque finem prophetiæ signific commodè significari possunt. Ad Ecclesiarum reliquias designandas, Candelabra non plus de locus primo baseos loco moveri cona pe mota quam pro parte delinquentium, partei reliquæ baseos locis primis insistunt ad usqꝫque finem prophetiæ. Ad Ecclesiarum reliquias designandas Candelabra de loco baseos ex parte tantum moveri concipe, et ne pro numero nempe delinquentium, et reliquæ parti loci primi deinceps insistere ad usqꝫque finem prophetiæ. Hactenus de hora tentationis ingruente et lapsu Ecclesiarum. Quæ durante Apostasia geruntur, ejusmodi designantur typis

Porro ad Ecclesiam in Ephesi ait: Sed hoc habes quod odisti facta Nicolaitarum quæ et ego odi. Spectat halitera ad Nicolaitasrūum illos sectam qui pseudochristiani erant quo tempore Apostolorum stab & fæminis in communi utebantur. Per horum verò fornicationem mysticè significatur spiritualis fornicatio Apostatarum, quæ dicitur pseudochristianorum fornicatio cum muliere Iezabel cap: 2.20, 21, 22, Doctrina Balaam Act cap. 2.14. Vt enim hi auctores erant Israelitis quod ederent Itdolothyta & fornicarentur cum Dijs gentium (Balaam Num. 31.16 & 25.2, Iezebel 1 King. 16, &c, uterqꝫque Apoc 2.14, 20) ὁύτως ἔχεις καὶ σὺ, ad hunc modum habes et tu tenentes doctrinam Nicolaitarum Apoc 2.15 Dicit igitur Christus Ephesios tunc cum amorem primum reliquerant & instabat amotio Candelabri de loco, non obstante amoris refrigeratione, hoc habuisse quod ode oderint facta Idololatrica Apostatarum. et Per Nicolaitanos igitur intelligentdi sunt Apostatarum quatenus spiritualiter fornicantur pseudochristianorum spiritualiter fornicantium, facta idololatrica Apostatarum. qui h

Dicitur hic mulierem Iezebel esse quæ servos Dei seducit. Eo nominè omnino alluditur omnino ad visionem Meretricemis Babylonicaæm cap 17. Quæ ibi per visionem coram8 coram exhibetur, hic nominatur Iezabel. Id vel ex utriusqꝫque consensu colligere liceat. Iezabel Regina erat, Meretrix Babylonica regnabat habebat regnum super Reges terræ cap: 17.18, & sedebat Regina se sup et super Bestiam sedebat Regina cap 18.7. Illa docet et seducit servos Dei fornicari et manducare de Idolothytis cap 2 20: Hæc Meretrix Babylonica habebat regnum super Reges terræ cap 17.18, & super Bestiam sedebat Regina cap 18.7. Iezabel item Regina erat. Illa Pseudophrophetes erat nominatur cap 16.13 & 19.20: Hæc se propheten dicebat, adeoqꝫque pseudoprophetes erat cap 2.20. Illa In illius beneficijs errarunt omnes gentes cap 18.23, inebriatæ de vino fornicationis ejus cap 17.2: hæc olim seducebat totum Israel ad Idololatriam, ita ut Elijah propheta se solum putaret relictum qui non coleret Baal, et jam quoqꝫque ea pariter et seducendo inducit tentationem in orbem universum tentare habitantes in terra ,cap. 3.10. Illa fornicatrix, meretrix et mater fornicationum cap 17.1, 2, 5: Hæc fornicatrix cap 2.21, & adultera vers 22. Cum illa Reges id est regna terræ fornicantur Cum illa fornicati sunt reges terræ, & inebriati sunt incolæ terræ de vino fornicationis ejus, cap 17.2: cum hac fornicantur et mœchantur seducti cap 2.20, 21, 22. Vtrobiqꝫque igitur fornicatio spiri mystica est et spiritualis, nempe per Idololatriam. Illi datum est tempus ut pœnitentiam ageret & non vult pœnitere Deus dedit in corda regum ut faciant quod placitum est illi et dent regnum suum bestiæ, cui Meretrix illa insidet, donec consummantur verba Dei, cap: 17.17 Huic dictum est Deus dedit huic tempus ut pœnitentiam ageret & non vult pœnitare a fornicatione sua cap: 2.21. Vtriusqꝫque igitur duratio perlonga describa est. Tandem post casum urbis Babylonis, quæ Meretricis sedes imperialis fuit, ipsum corpus Meretricis, Babylon magna per orbem diffusa cap 16.19, Pseudopropheta per spiritus sui ex ore procedentis falsa miracula falsa congregans gentes ad bellum ultimum vers 13, venit in memoriam ante Deum dare illi poculum vini indignationis iræ ejus vers 19 id est projicitur una cum9 cum Bestia in stagnum ignis cap 19.20 et cæteri de gentibus occisi sunt in gladio sedentis super equum procedente de ore ipsius vers: 21. Et sanctis dictum est judicium Et Et posi Et positi sunt Throni, et sederunt super eos sancti Et sanctis judicium datum est sanctis illis et regnarunt cum cChristo cap 20.4, pacatis gentibus quæ restabant cap vers: 3 gentibus quæ restabant pacatis vers 3. Similiter et Iezabel tandem quia pœnitere noluit, missa est a Christo in lectum (pro poculo fornicationis accipit poculum furoris, pro lecto voluptatis lectum tormenti, in Stagno ignis decumbens) et fornicantes cum ea, (id est Reges decem seu Bestia) missi sunt itidem in afflictionem magnam, sc. in idem stagnum et filios ejus Christus interficit in morte, nepe (nepmpe per gladium oris) et omnibus ecclesijs suis dat mercedem, distribuens unicuiqꝫque distribuens secundum opera sua cap 2.21, 22, 23, et dat et illis potestatem super gentes, et regent eas in virga ferrea, vers 26, 29 & stellam matutinam accipient vers 26, 27, 28. Vtraqꝫque igitur una cum gentibus quas seduxeritunt, eodem modo et tempore perduintur, Christo tunc ad judicandos et remunerandos sanctos veniente. Quare cum hæ fæmina consensus plenus essit; utraqꝫque existente Regina, Pseudoprophetes, seductrixce populorum, & seducente omnes gentes, perdiu dominante, simul & similiter, una cum seductis gentibus, pereunte; cum ejusmodi duas diversas simul esse absurdum sit; cum in his prophetijs, quæ congruunt, ad invicem referenda sint; cum deniqꝫque per Reg cum deniqꝫque primæ hujus quæ de septem ecclesijs est Prophetiæ mos et scopus sit ad sequentes visiones alludere; omnino dicendum est visionem esse mMeretricis Babylonicæ, ad quam Christus in hac parabola de Iezabel alludit cum deniqꝫque sermones omnes Apocalyptici referantur ad visiones, nulla autem visio sit præter illam Meretricis Babylonicæ10bylonicæ ad quam sermo parabolicus de Iezabel referatur: omnino dicendum est sermonem hunc ad illam visionem spectare alludere.

Sic et Parabola de Balaam et Balac. cap 2 14 alludit ad visionem Bestiarum duarum cap 13 quæ cap. 13 simul in lacum missarum in stagnum ignis perjiciuntur cap 19.20. Balac utiqꝫque Rex erat et in codice Grotij Rex dicitur: Bestia septiceps coronatur, thronum habet & magnam auctoritatem cap 13.1, 2 Balaam pseudopropheta erat: Bestia bicornis item cap 16.13 & 19.20. Balaam doctrina sua De errare fecit filios Israel cap 2.14: Bestia bicornis πλανᾳ τοὺς ἐμοὺς errare fecit servos Dei habitantes in terra cap 13.14 Doctrina Balaam erat edere Idolothyta et fornicari cap 2.14; id est cum Dijs falsis, Num 31.16, & 25.2, 3: Bestia bicornis loquebatur ut Draco, id est idololatriam docebat Apoc. 13.11. Balaam non directè hæc docebiat, sed docebat instruebat Balac regem mittere scandalum coram filijs Israel cap. 2.14: Bestia bicornis item instruebat bBestiam septicipitem contra populos Dei, potestatem ejus omnem faciens coram eo, id est potestatem fallendi gentes, & efficiendi ut se colerent id est sibi fidem et obsequium præstarent cap 13.12, Imaginem quoqꝫque præcipiens fieri Bestiæ, quæ populis scandalum maximum fuit, utpote loquendo cum efficacia et efficiendo ut occiden ita ut occiderentur qui cedere nollent. cap 13.14, 15. Deniqꝫque ut Bestia bicornis eoidem est cum Meretrice Babylonica, sic Balaam idem est cum meretrice Iezabel; uterqꝫque pseudopropheta, uterqꝫque seductor populi Dei, uterqꝫque auctior ipsis ut manducarent Idolothyta & fornicarentur cap 2.16, 20, uterqꝫque utriusqꝫque discipuli quotquot non egerint pœnitentiam, simul exeundendi interficiendi sunt plaga illa ultima per gladium oris in adventu christi cap. 2.16, 23. Deniqꝫque corpus Congregatio discipulorum utriusqꝫque synagoga est illa11illa Satanæ quæ in hac prophetia dictitur estse pseudojudæorum

Sic et Parabola de ThranoThrono Satanæ deqꝫque Balaam et rex Balac et scandalo et filijs Israel, et Nicolaitanis cap. 2.13, 14, alludit ad visionem Draconis et Bestiarum duarum et imaginis et signatorum in monte Sion cap 12 & 13. & 14. et cap: 16.13, 16. Thronus Satanæ manifestò est thronus seu regnum Draconis, alludit enim ad Satanas sermones cap 12.9 & Satanas Dein est quod Draco Draconis est Satanas Draconem denotat cap 12.9 et thronus Satanæ thronum seu sedem dominium Draconis cap 13.2. Balac congruit cum Bestia septicipiti. Ille Rex erat & hic in codice Grotij rRex hic appellatur: hæc coronatur, thronum habet et magnam auctoritatem cap: 13.1, 2. Vterqꝫque princeps secularis, uterqꝫque hostis & corruptor populorum Dei. Per Balaam intelligitur Bestia bicornis. Balaa Balaam utiqꝫque pseudopropheta fuit: Bestia bicornis falsis miraculis & præstigijs sparsit falsas doctrinas et inde pseudopropheta etiam appellatur cap. 13.13, 14 & 16.13. Balaam doctrina sua & Sic et Parabola de Satana, Balac, Balaam, scandalo, idothytis et fornicatione, Nicolaitanis, martyre Antipa, et Iudæis cap: 2.13, 14, 15, alludit ad Draconem, Bestiam septicipitem, Bestiam bicornem, Imaginem Bestiæ, cultum imaginis, colentes imaginem, occisos qui non colerent, et stantes in monte Sion, cap 12 & 13 & 14, singula ad singula Satanas Draconem denotat cap 12.9 et thronus Satanæ ubi tum Ecclesia tum Satanas habitat cap 2.13. thronum seu sedem Draconis cap 13.2 ut nomen ejus Balac, ut rex erat, et hoc loco (in Codice Grotij) Rex etiāam dicitur, ut dominus sæcularis, ut idololatricus, ut hostis et corruptor populorum Dei, ut nomen Balac significat exinanientem, in solitudinem et eremum omnia reducentem ut consilijs & pseudoprophetæ Balaam hac in re auscultans ut nomen Balac significat exinanientem in solitudinem et eremum omnia reducentem; denotat Bestiam septicipitem, utpote coronatam cap 13.1, thronum et potestatem magnam habentem ejusdem generis cum illo Draconis habentem vers. 2, blasphemam id est idololatricam vers 6, servis Dei bellum inferentem vers 7, sanctos vincentem, eos omnes mysticè necantem, in sanctorum solitudinem & eremum vastata per per abominationem desolationis ecclesia loca omnia reducentem cap 13.7, 15 & 17.3. deniqꝫque consilijs et opere Bestiæ bicornis ab omnibus adoratam vers 12, 14, 15, 16. sanctos vincentem eos omnes mysticè necantem et terram vastatam in solitudinem et eremum reducentem cap 13.7, 15 & 17.3 Vnde et per Balaam intelligitur Bestia bicornis. Balaam utiqꝫque Pseudopropheta fuit: Bestia bicornis per miraculis et præstigijs sparsit falsas doctrinas cap 13.13, 14, & unde et pseudopropheta appellatur cap 16.13 Balaam errare fecit doctrina sua errare fecit filios Israel cap: 2.14: Bestia doctrinam bicornis πλανᾷ τοὺς ἐμοὺς errare facit servos Dei cap 13.14 Doctrina Balaam erat ed manducare idolothyta & fornicari cap: 2.14, id est cum Dijs falsis Num: 31.16 & 25.2, 3: Bestia bicornis loquebatur sicut Draco, id est idololatriam docebat Apoc 13.11 et auctor erat ut colerent bi populi adorarent Imaginem Bestiæ vers 14. Balaam, quo p qua ut ad hanc doctrinam introduceret docebat D impingere faceret Iudæos filios Israel, docebat Balac mittere scandalum ipsis, nempe conspectum Idoli Baal Peor cum apparatu apparatu omni et sacrificiorūum festorumqꝫque solennitate, quo allecti manducarent idolothyta & fornicarentur: Bestia bicornis ut servos Dei seduceret docebat habitantes in terra (eos qui ad alterius Bestiæ corpus pertinebant) similiter mittere scandalum, Imaginem Bestiæ quam omnes adorarent. Successit consilium Balaam multitudine Israelis peccante Num: 25. successit et consilium bBestiæ bicornis multidtudine imaginem colente Apoc 13.15. Deniqꝫque vox Balaam hebraicè talem significat qui atterit et consumit populum, nempe populum Israelis per consilium suum: talis autem fuit Bestia bicornis, per cujus utiqꝫque consilium seducta est multitudo, cæteri occisi cap 13 et vers 15 Apoc 13.15.

Cæterum ut horum analolgia clarior fiat, explicanda sunt aliqua: et imprimis quodnam fuerit scandalum quod Balaam docuit: Balac mittere spiritualem esse fornicationem quam Balaam docuit. Id colligo his argumentis. Primo – τὸ σκάνδαλον scandalum propriè significat lignum incurvum quo tendicula seu decipula sustinetur, et in quod impingens animal ipsam tendiculam seu decipulam super se subita ruina prosternit. Sic: Iuxta iter scandalum posuerunt mihi: Psal. 140.6. Metaphorice est objectum quodvis in quod impingens aliquis non impingitur sub damno vel ruina: sine damno vel ruina impingi non potest: et in sacris literis dici solet de Dijs Gentium. Si servieris Dijs eorum hoc tibi certe erit in scandalum. Si An hoc Eff i.e. sSi ad hoc offendiculum impegeris iram Dei in te concitabis et peribis. Exod 32.33. Non servies Dijs eorum quia בווקש scandalum istud tibi. Deut 7.16. Cave ne unquam cum habitatoribus terræ illius jungas amicitias per ne tibi fiat למוקש in scandalum in medio vestri. Sed aras eorum destrue confringe statuas. i.e. Cave ne icto fœdere gentes in terra vestra Deos suos colere permittas, sed araas destrue confringe statuas, ne in hæc impingens pereas, Exod. 34.12. Servierunt sculptilibus eorum, למוקש ויחיו לחס et fuerunt eis in scandalum Psal. 106.36. Dij eorum erunt vobis למוקש et in scandalum Iud. 2.3. Idololatria erat igitur et scandalum ad quod Balaam docuit Balac mittere. Cum enim Balac sibi metuens id ageret ut perirent filij Israel, docuit Balaam ruinæ12inæ medium, scandalum ad quod si modo impingentes iram Dei in se concitarent et perderentur. Hoc ita esse verba proxima explicant. Balaam docebat Balaac scandalum mittere filijs Israel manducare Idolothyta & fornicari. Manducare idolothyta & fornicari Scandalum erat quod docebat mittere erat manducari idolothyta et fornicari. Et fornicatio illa spiritualis erat ut his argumentis colligo. Primo quod Christus Israel non tantum manducabat Idolothyta sed et spiritualiter fornicabatur adorando Baal Peor: noluit autem Christus nominato minori crimine manducandi, omittere majus colendi Idolum, ne Parabolam hoc modo mancam et imperfectam fuisset componeret. Secundo quod hæc duo memorantur Israelis crimina in historia ad quam Apocalypsis alludit. Fornicatus est populus cum filiabus Moab, quæ vocaverunt eos ad sacrificia sua. Et illi comederunt et adoraverunt Deos eorum, et adjecit se Israel Baal Peor, Num: 25.1, 2. Fornicatus est populus cum filiabus Moab, id est spiritualiter etiam ut explicat Interpretatio septuaginta et Targum Ionathan. Cœperunt, inquit Ionathan, populus prophanare sanctitatem suam et aperire corpora sua Idolo Peor et scortari cum filiabus Moab, quæ proferebant Imaginem ipsius Peor quæ latebant sub fascijs earum et vocaverunt populum ad sacrificia Idolorum suorum &c. Nolis Orientalibus utiqꝫque notissimum fuit, Idololatriam per fornicationem seductorum cum seducentibus exprimi, ut Israelis cum Ægyptijs et Assyrijs Ezek 6.26, 28, servorūum Dei cum muliere Iezabel Apoc: 2.20. Cæterum illud fornicatus cum filiabus Exprimit continet totum crimen. Partes duæ ad quas Apocalypsis alludit sunt comederunt et adoraverunt: Vel ut Davitd recitat, aAdjecerunt se Baal Peor, et comederunt sacrificia mortuorum Psal 106.36. Tertio quod ubicunqꝫque hoic F lapsus Israelis lapsus in sacris literis commemo13commemoratur, solum ponitur Idololatriæ crimen, ob hoc solum dicitur ira Dei in Israelem commota hoc scandalum unicum memoratur ad quod impingente cujus contactum minor rūum secuta est attritio populi secuta est. Vt Psal. 106.36. Deut: 4.3, & 32.16. Ios: 22.17. Sed et in loco illo ad quem Apocalypsis apprimeè alludit, nempe Num. 31.16 peccatum totum in quod Israel consilijs Balaam impegit, dicitur res Peor, id est, res Dei quem adorarunt, cujus sacrificia comederunt. Deniqꝫque quod Christus Apoc 2.20 crimen manducandi idolothyta et fornicandi iterum reprehendens, mox vers: 22, describit fornicationem illam esse cum muliere Iezabel, Spiritualis igitur est, et proinde scandalum quod Balaam docuit mittere, omninò idololatria id est qualem Israel olim patrabat cum Iezabel per cultum Idolorum ejus.

Spiritualis igitur est fornicatio illa. Et hinc simul innotescit Scandalum quod Balaam docuit mittere. Τὸ σκάνδαλον scandalum proprie significat lignum incurvum quo tendicula seu decipula sustinetur, et in quod impingens animal ipsam tendiculam seu decipulam super se subita ruina prosternit. Apud veteres metaphoricè est objectum quodvis in quod sine damno vel ruina impingi non potest. Iuxta iter scandalum posuerunt mihi, Psal: 140.6. Dici autem solet de Dijs Gentium. Si servieris Dijs eorum hoc tibi certe erit in scandalum. i.e. si ad hoc offendiculum impegeris, iram Dei in te derivabis et peribis Exod 23.33. Non servies Dijs eorum quia קומש scandalum istud tibi erit Deut 7.16. Cave ne unquam cum habitatoribus terræ illius jungas amicitias ne tibi fiat למוקש in sandalumscandalum in medio vestri: sed aras eorum destrue confringe statuas. i.e. cave ne icto fœdere gentes in terra vestra Deos suos colere permittas, sed areas destrue confringe statuas, ne in hæc impingens pereas Exod 34.12. Servierunt sculptilibus eorum למוקש ויחיו לחס et fuerunt eis in scandalum Psal 106.36. Dij eorum erunt vobis למוקש in scandalum Iud. 2.3 Hoc erat igitur et scandalum quod Balaam docuit mittere14 mittere, ut verba proxima docent filijs Israel, ut verba proxima manducare idolothyta et fornicari docent. In hunc sensum conspirant etiam sacræ litteræ, hanc idololatriam Israelis Idololatriam ut scandalum, pestem a Deo subinde immissam et attritionem populi ut exitium impingentium in illud scandalum describens. I Adjecerunt se Baal Peor et comederunt sacrificiam mortuorum, et irritaverunt eum in adinventionibus suis, et in eos irruit pestis Psal: 106.28. Oculi vestri viderunt omnia quæ fecit Dominus propter Baal Peor, quomodo contriverit omnes cultores ejus de medio vestri Deut. 4.3. An parum vobis est quod peccastis in Baal Peor et usqꝫque in præsentem diem macula hujus sceleris in vobis permanet multiqꝫque de populo corruerunt, Ios: 22.17. Impinguatus etest Iesuron et recalcitravit – ipsi me provocarunt in eo qui non erat Deus et ego provocabo eos in eo qui non est populus. – Ignis succensus est in furore meo et ardebit usqꝫque ad inferni novissima, Deut 32.15, 21. Et in illis ipsis locis ad quæ Apocalypsis alludit. Israel se adjecit Baal Peor, et iratus est Dominus in Israel &c Num 25.3. Nonne istæ sunt quæ deceperunt filios Israel ad suggestionem Balaam, et prævaricari vos fecerunt in domino super peccato Peor;, unde percussus est populus? Num 31.16. Vt impegit in Peor, percussus est populus. Id agebat Balac ut hostis suus male formidandus Israel male periret. Hac de causa ad se vocabat Balaam. Cum Balaam populo maledicere vetaretur, docet astutus importunum Balaa regem aliud ruinæ medium, ut filij Israel Deum suum in se irritarent colendo deos alios. Iudicium Dei tendicula erat Deus alienus scandalum: consuetudo et amicitia via populorum via ad scandalum. * * manducare idolothyta et fornicari impactio in illud: et idoli deaurati, splendidi cultus, ciborum desiderabilium oblatorum, festorumqꝫque ostentatio, deqꝫque his sermo creber, illecebræ ad impactionem sive esca. Via sternenda erat, ut illecti impingendo in scandalum, judicium Dei in capita sua derivarent. Manducare idolothyta et fornicari impactio in illud: et Idoli deaurati cultus, ciborūum desiderabilium, festorumqꝫque ostentatio, deqꝫque his sermo creber, illecebra ad impactionem. Via sternenda erat ut in scan illecti impingendaot in scandalum et post iram judicium Dei in capita sua derivatarent. oberatum Ad hunc sensum alludunt et ipsa verba Apocalypseos. Balaam Docebat βαλεῖν σκάνδαλον ἐνώπιον projicere, mittere, ponere scandalum in via filiorum Israel. Cum Cæterum Cum igitur I scandalum proprie significet rem substantialem gressibus objectam, et hic ad Idolum Baal Peor alludat: aptissimè dicetur typus imaginis Bestiæ. Nam Idolum illud erat Deus erat seu Idolum seu Imago Regis Balac: et ut Balac est Bestia, Imago Balac erit Imago Bestiæ.

1 Recte autem dicitur Imago illa scandalum. Cum enim Bestia bicornis seducere vellet servos Dei, docuit homines id est principes Bestiæ hanc Imaginem facere et effecit ut Imago viveret et loqueretur idqꝫque in terrorem non colentium, et hoc dicitur miraculum signum quod Bestia bicornis ad seductionem hominum operata est. Miracula illecti Imaginis splendore vita et loquela miraculosa illecti sunt, minis territi, in scandalum impegerunt, coluerunt Imaginem. Seducit (illa bicornis) illa) meos habitantes in terra, propter signa quæ data sunt illi facere in conspectu Bestiæ, dicens habitantibus in terra ut faciant imaginem Bestiæ quæ habuit plagam gladij, et vixit. Et datum est illi spiritum dare Imagini Bestiæ, et ut loquatur Imago Bestiæ et faciat ut quicunqꝫque non adoraverint Imaginem Bestiæ occidantur, Apoc 13.14, 15

2 Sed cultus Baal Peor idololatria erat; Numquid cultus Imaginis Bestiæ fuerit idololatria? Quid ni? Sed Dices Imago figuratè dicta est. Erit et cultus ejus Idololatria figurate dicta: atqꝫque ita parabolicè per idololatriam illam propriè dictam Iudæorum apte designabitur, ut et vicissim I idololatriam propriè dictam Apostatarum aptè designabit. Vt enim fornicatio cum Meretrice typice designat fornicationem spiritualem ex doctrina aeut auctoritate Meretricis patratam, sic adoratio Imaginis typicè designare potest idololatriam ex doctrina aut auctoritate Imaginis commissam. Et typus posterior priori elegantior est, eo quod adoratio Imaginis nomine tenus, et Idololatriam significat et honorem obsequiumqꝫque auctoritati Imaginis delatum ex quo idololatria illa committitur.

3 Porro hujus generis Idolalatræ a fornicatione spirituali et externa professione Christianæ religionis dicuntur dicuntur et externa professione Christianæ religionis dicuntur Nicolaitani. Habes, inquit, illic tenentes doctrinam Balaam Balaam, qui docebat Balac mittere scandalum coram filijs Israel edere idolothyta et fornicari: οὕτως ἔχεις καὶ σὺ ad hunc modum habes et tu tenentes doctrinam Nicolaitarum. Nicolaitarum doctrinam primò vocat doctrinam Balaam: Habes, inquit, tenentes doctrinam Balaam. Dein descripta doctrina illa, repetit: Ad hunc modum habes et tu tenentes doctrinam Nicolaitarum. Illud οὕτως relativum est & comparativum est, et in versione Arabica et Æthiopica sic accipitur. Igitur a Nicolaitarum secta quæ per tempora Apostolica fæminis in communi utebatur desumpta parabola, Christus depingit spiritualiter fornicantes: uno opere et impuram illam sectam obiter condemnans, & Apostasiam quæ futura erat artificiose et luculenter describens. Luculenter, inquam: tum quod fornicatio propriè dicta notissimum sit symbolum Idololatriæ; tum quod nomen Nicolaitarum significat victores populi id est populi Dei quem omnem utiqꝫque hi partim seduxerunt partim interfici curarunt cap: 13.15: tum deniqꝫque quod Nicolaitani erant Christiani seducti. Tales enim erant colentes imaginem Bestiæ. πλανᾳ τοὺς ἐμοὺς seducit meos cap: 13.14. Facit nequis emere aut vendere possit præter suos, suos, id est excommunicat vers 17 Facit ignem de cœlo descendere, scilicet face de sublimi dejecta in ceremonia excommunicationis vers 13. sSeducit omnes longe lateqꝫque vers: 16. 17, omnes autem per multa sæcula Christiani fuerunt. Descendit Diabolus, (id est idololatria modo de cœlo per Michaelem dejecta) ad incolas terræ maris ac terræ Cap 12.12 Non ad Gentiles antiquos (Hi prius Idolalatræ erant) sed ad eos qui antea diabolum non habebant inter se, qui ante dejectionem ejus idololalatræidolalatræ non erant, id est ad Christianos. Hoc descensu et subsecuta seductione vera Dei Ecclesia ita attenuata est ut in Eremum mox fugere quasi invisibilis facta, et non nisi seminis reliquias in terris relinquere