In Syriam imperante Constantio Hillarion Antonij discipulus ipsum invexit. Nec quisquam, inquit ✝✝ in Vita Hillarionis. Hieronymus, monachum ante S Hillarionem in Syria noverat. Ille fundator et eruditor hujus conversationis et studij in hac provincia fuit. Exemplo ejus per totam Palæstinam innumerabilia monasteria esse cœperunt, et omnes ad eum monachi certatim currere. Per Pontum deinde et Cappadociam Basilius magnus, Imperante Iuliano, monachos seminavit [BasisilBasil Epist 63 & 79. Baron a. 361. 50, 51] et inter alios Gregorium Nazianzenum jam factum Presbyterum, in eremum invitavit [Greg. Naz. de silentio et jejunio, Baron a. 363. 82] Apud Armenios et Paphlagonas et accolas Ponti Eustathius Sebastiæ in Armenia Episcopus Monasticæ conversationis auctor fuisse dicitur [Sozom. l. 3. c. 14. Monachismus vero eousque propagatus facile invadebat Oriental reliquum Orientem.

De Occidentis invasione: Certum exploratumque est, inquit Baronius, Occidentalis Orbis provincias ferme omnes una cum insulis hoc eodem sæculo [i.e. ante annum 400] fuisse refertus agminibus monachorum. Hanc disciplinam primum accepit Roma ab Antonio isto magno per Athanasium Episcopum Alexandriæ, a Romana vero Ecclesia velut a promputario disciplinæ, aliæ omnes occidentalis orbis Ecclesiæ mutuatæ sunt; omnes ex more cupidè amplexantes quod vidissent Romam esse secutam. – Qui vero in orbe Occidentali monachismum conjunxit clericatui prædicatur a S. Ambrosio S. Eusebius Episc. Vercellensis. Primus, inquit, in Occidentis partibus diversa inter se Eusebius sanctæ memoriæ conjunxit, ut et in civitate positus instituta monachorem tanerat & Ecclesiam regeret jejunij sobrietate. – Hoc ipsum, (pergit Baronius) præstantissimum vitæ genus S. Martinus Episc Turonensis transvexit in Gallias & S. Augustinus11 Augustinus in Africam qui clericatum et Monachatūum in unum conjungentes tanquam lucidissimis astris ecclesiam exornarunt. [Baron. a. 328. 20, 21, 22]. Martinus utique, ut refert Sulpitius, Hilarium ab exilio redeuntem & Romam prætereuntem (quod contigit A.C. ante Iuliano ultimo anno Constantij A.C. 360) vestigijs prosequitur in Gallias et non longe ab Vrbe Pictaviensi monasterium collocat: unde evocatus ✝✝ anno 8vo Valentiniani. Greg. Turonens. anno 371 fit Turonensium episcopus. Post Gallias imbuitur Hispania. Deinde et Africa per Augustinum de quo vide Possidium in vita S. August. & A ipsum Augustinūum de diversis serm 28, 29 vel 48, 49.

Vbi Antonius hanc sectam primùm instituebantinstituebat, monachi omnes singuli in totidem monasterijs seorsim habitabant. Deinde numero eorum crescente, in societates mox convenere Cœnobia erigentes. Cujus rei auctor perhibetur Pachomius Antonij discipulus. Tandem et in urbibus Imperante Iuliano sub exitu Imperij Constantij, aut paulo ante post, cœnobia construuntur. atque urbes et oppida æque ac loca deserta, hoc hominum genere impleri cœperunt. ✝Aug. de morib. eccl. c. 33. Augustinus enim scri scribit unum Mediolani fuisse, plura Romæ, quo tempore ipse regiones istas invisebat, quod contigit imperante Theodosio. ✝✝ Ev. in vit. SS. patr. c. 5. Evagrius verò sub id tempus in Ægyptum profectus in Provinciæ istius urbe qua Oxi Oxirincho Ægypti urbe quadam multa plura Monasteria quam domos videri affirmat ita ut intra ipsa una urbem viginti millia Virginum & decem millia monahcorum haberi comperisset habitarent fuisse affirmat, et nec portas ipsas, nec turres civitatis aut ullum omnino angulum ejus monachorum habitationibus vacaresse. Vnde sectæ illius stupendum incrementum colligitur.

Palladius qui una cum Evagrio profectus est in Ægyptum et alteram partem Monachorum Ægypti non viderat, describit vitas Abbatum plusquam quinquaginta eorum in eremis quos visitaverat: et ex his aliquos dicit patres fuisse millium monachorum: ut Ammonam trium millium, Pachomium totidem, vel potius septem millium (tot enim legibus ejus parebant,) & Serapionem decem millium. Vnde conferens12rens eremos cum urbibus Ægypti non veritus est dicere, tot esse in eremis monachos quodt in urbibus populi. [Pallad in Apollo] Si igitur et urbium pars bene magna ex monachis constitit, profecto Ægypti pars major in monachismum ruit. Vnde non mirum est Athanasium illic tot habuisse suffragatores & placita sua pr in vulgus pro arbitrio spargere potuisse. Certe in una Oxirincho ✝✝ Vit. SS. Patr. C. 5. dgs Ruffinus numerat viginti millia Virginum et decem millia monachorum, et affirmat etiam quod in urbe illa nullus erat (secundum illum) hæreticus aut paganus, sed omnes cives christiani & etiam omnes catholici. In tantum valuit species illius professionis!

Et ingens immensa quidem multitudo in Ægypto ab omnibus celebratur. In Orientis etiam regionibus, maximè in Syria et Mesopotamia numerus ingens ab ✝✝ Hieron. in Vita Hillar. & in Isa. 20. Hieronymo & alijs satis insinuatur. In Occidente nondum tantuas numerus multitudo. Numerus tamen ita crevit, ut et in Gallijs ad Martini funera duo millia ferè convenerint. [Sulpit. Epist. 3.] ‡ ‡ Romæ vero crebra fuisse virginum monasteria, monachorum innumerabilem multitudinem ante pontificatum Anastasij id est ante annum 398, crebra fuisse virginum monasteria monachorum innumerabilem multitudinem adstruit Hieronymus in vita Marcellæ Multitudinem vel hinc colligere licet, quod ubique catervatim discurrere solerent, et seditiones excitare in urbibus, & Præsidibus Provinciarum vim inferre, quasi bello indicto: ut Imperatores A.C. 398 in ✝✝ L. 16 de Pœnis, C. Theod. Lege contra eos latà loquuntur. Zosimus etiam seditionem monachorum Constantinopoli pro Chrysostomo insurgentium referens, hanc contexuit eorum post annos centum contexuit eorum descriptionem: Hi, inquit, legitimis nuptijs abstinent, et tam in urbibus quam in vicis populosa collegia complent hominibus innuptis nec ad bellum nec ad alium reipublicæ necessarium usum idoneis, nisi quod via quadam progressi ab eo tempore in hunc usque diem magnam terræ partem ad se transtulerint, & sub prætextu quasi cum pauperibus omnia communicarent omnes prope dixerim ad inopiam redegerint.

Interea dum Monachismus sic orbem invadit Clerus passim fit monachicus. Quid factum sit in Ægypto ex ijs quæ de Episcopis ab Athanasio creatis imperante Constantino13 Constantino Magno et Constantio jam ante audivistis intelligi potest. Quibus adde quæ ✝✝ Hieron. Epitaph. Paulæ ad Eustochium. Hieronymus de Paula per Alexandriam et oppidum Nitriam iter faciente narret: Quod, inquit, cùm vidisset, occurrente sibi sancto et venerabili Episcopo Isidoro Confessore & turbis innumerabilibus monachorum, ex quibus multos Sacerdotalis et Leviticus sublimabat gradus, lætabatur quidem ad gloriam domini & se indignam tanto honore fatebatur. Similem mutationem Clerus passus est in Occidente ut ex Epistola 7ma Augustini ad Papam Aurelium constat, ubi sic scribit. O ait: Ordini Clericorum fit indignissima injuria si desertores Monasteriorum ad militiam Clericatus eligantur, cum ex his qui in monasterio permanebant, non tamen nisi probatiores atque meliores in Clerum assumere soleamus. Quin et Monasteria Clericorum in Occidente constituta sunt. Quam consuetudinem Eusebius Vercellarum Episcopus invexit, ut testatur ✝✝ Apud Ambros. serm. 69 de natali Eusebij Vercell. Maximus Taurinensis his verbis. Eusebius, inquit, quia castitatis vigore pollebat propositum virginitatis instituit; quia abstinentiæ gloriebatur angustijs, monachorum introduxit forte servitium; quia Pontificij administrationem fulgebat, plures e discipulis sacerdotij sui elegit hæredes. Quamvis igitur nonnulli liberis suis relinquant auri argentique Thesauros, nemo tamen sancto Eusebio ditiores reliquit: siquidem omnes extiterunt aut sacerdotes aut martyres. Nam ut cætera taceam illud admirabile est, quod in hac sancta Ecclesia eosdem monachos instituit quos Clericos, atque ijsdem penetralibus sacerdotia officia contineri quibus et singularis castimonia conservatur, ut esset in ipsis viris contemptus rerum et accuratio Levitarum: ut si videris Monasterij lectulos, instar Orientalis propositi judices, si devotiones Cleri perspexeris, angelici ordinis observatione gaudeas. Hæc Maximus: quibus apud14 quibus consentanea sunt quæ Ambrosius Epis 82 ad Vercellenses de Episcopo eligendo scripsit. In Vercellensi, ait, Ecclesia duo pariter exigi videntur ab Episcopo, Monasterij continentia & disciplina Ecclesiæ. Hæc enim primus in Occidentis partibus diversa inter se Eusebius sanctæ memoriæ conjunxit, ut et in civitate positus instituta monachorum teneret & Ecclesiam regeret jejunij sobretate. Multum enim adjumenti accedit ad Sacerdotis gratiam si ad studium abstinentiæ & normam integritatis juventutem astringat et versantes intra urbem abdicet usu urbis et conversatione. In ipso autem initio epistolæ commemorat quomodo ex Ecclesia Vercellensi aliæ sibi Ecclesiæ petere solebant Episcopos. Et post multa describens quomodo Eusebius pro fide Exilij dura præoptavit et elegit, addit: Hæc patientia in sancto Eusebio Monasterij coaluit usu & durioris observationis consuetudine hausit laborum tolerantiam. Ex quibus verbis colligitur Eusebium satis diu ante annum 355 quo in exilium actus est, monachum evasisse, et factum Episcopum in domo sua Monasterium Clericorum exer constituisse. Sic et Hilarius proculdubio monachus erat ante exilium, siquidem Martinus discipulus ejus vitam monasticam Mediolani eo exulante Martinus discipulus ejus Mediolanum pergens, juxta urbem Monasterium sibi mox condidit. Eusebij itaque exemplo propagata sunt Monasteria Clericorum per Occidentem: cujus rei insignem instantiam exhibuet nobis Hieronymus in Chronico ad annum 372, ubi dicit, Aquileienses cleri quasi chorus beatorum habentur et laudibus præferendo tres eorum addit Florentinus Bonosus & Ruffinus insignes Monachi habentur. Hæc cum D. Augustinus diu versatus in Italia, contemplatus esset, & anno 389 ritus monachales inde secum transferret in Africam; mox factus Episcopus Monasterium in domo Episcopi constituit, ut ✝✝ De diversis Serm. 28 vel 48. ipse testatur. Et ex hoc monasterio fermè decem episcopos, ut15 ut scribit ✝✝ in vita Augustini. Possidius, diversis Ecclesijs – rogatus dedit. Similiterque ipsi et Monasteria instituerunt, et studio, inquit, crescente ædificationis verbi Dei cæteris Ecclesijs promotos fratres ad suscipiendum sacerdotium præstiterunt. Idem genus Monasteriorum Martinus etiam ex Italia, ubi monachus aliquamdiu vixerat, in Galliam transtulisse videtur. Quid enim aliud innuit ✝✝ in vita Martini. Severus: qui cum Martinum juxta urbem Turonensem, cujus modo factus erat Episcopus, monasterium octoginta continens discipulos, condidisse narraverat: Plures ex his, inquit, postea episcopos vidimus. Quæ enim civitas esset civitas aut Ecclesia quæ non sibi de Martini Monasterio cuperet habere sacerdotem. Et ✝✝ Dial. 3. c. 20. alibi de Brictione, uno Presbyterorum Martini, ait quod is nihil unquam ante Clericatum (quippe qui in Monasterio ab ipso Martino enutritus) habuisset, quodque a primis annis in Monasterio inter sacras Ecclesiæ disciplinas ipso Martino educante crevisset. Eosdem mores apud Hispanos etiam obtinuisse colligi potest ex epistola Siricij Papæ initio anni 385 ad Himerium Episcopum Tarraconensem scripta, ubi Siricius sic loquitur: Monachos, quos tamen morum gravitas, et vitæ ac fidei institutio sancta commendat, clericorum officijs aggregari et optamus et volumus. Iuxta hoc studium Pontificum, Imperatores etiam anno 398 ✝✝ L. 32 de Episc. et cler. C. Theod. lege latâ præceperunt, ut Clerici ex Monachorum numero ordinarentur. Et his medijs Monachismus ita Clerum implevit, ut jam inde Clerici, qui hactenus a reliquo populo, colore vestium vix distinguebantur, colorem monachicum induerent. Monachorum utique color, ait ✝✝ an. 394. 9, 10. Baronius, erat pullus seu subniger, Clericorum nec pullus nec albus sed potius violaceus vel castaneus; jam vero Clerici omnes ex Monachatu adscito colorem mutarunt in nigrum. Idem de forma tunicæ, deque cucullo a Monachis itidem derivato censendum videtur, necnon de tonsura16 tonsura capitis in modum coronæ.

Cæterum Dum Monachatus ex Ægypto sic circumfluit: super ad hunc modum circumfluit.

Dum monachatus ad hunc modum ex Ægypto circumfluit: superstitio consimilis ex Occidente dimanans reliquum omnem clerum ad continentiam cogit. Nec mirum. Occidentalium enim ecclesiarum pars bene magna ad aliarum ecclesiarum sanctitatem nunquam pervenisse neque superstitiones Gentiles plenè reliquisse videtur. Testis est Concilium Viberitantem quod imperante Constantio paullo ante imperium Constantini magni patre A.C. 305 celebratum est in Hispania celebratum est: cujus canones statum ecclesiæ illius non obscurè significant. Populi enim laxos mores cum alij plures canones contra impudicitiam lati tum hic indicat: Placuit prohiberi ne fæminæ in Cæmeterio pervigilent: eo quod sæpe sub obtentu Orationis latenter scelera committant. SuperstionēemSuperstitionēem verò hi canones sapiunt. Siquis Clericus vel fidelis cum Iudæis cibum sumpserit, placuit eum a communione abstinere ut debeat emendari. Rursus: Qui in Quadragesima aut Pascha cognoverit uxorem suam et noluerit abstinere ab ea, unum annum pœniteat, aut pretium videlicet 25 solidorum ad Ecclesiam tribuat aut pauperibus dividat. Si per Ebrietatem et sine consuetudine acciderit, 40 dies pœniteat. Iterum: Cæreos per diem placuit in Cæmeterio non incendi: inquietandi enim spiritus sanctorum non sunt. Canon hic a Gentili illa profectus est superstitione, quæ spiritus mortuorum circa sepulchra et loca ijs consecrata versare supposuit. Ex hac autem opinione in hujusmodi semichristianis diutius conservata, tandem invectus est in ecclesias stupidus ille sanctorum et reliquiarum cultus. Hunc præterea Canonem constituit eadem Synodus: Placuit in totum prohiberi17 prohiberi Episcopis Presbyteris et Diaconibus, vel omnibus clericis positis in ministerio abstinere se a conjugibus suis & non generare filios; quicunque verò fecerit, ab honore clericatus exterminetur. Et Ne Gentium Sacerdotibus cælibatui adstrictis, quales erant illi Apollinis Iunonis Dianæ et Vestæ, pietate cederent Ch Sacerdotes Christiani, conditus videtur hic canon. Eo nihil antiquius de continentia Clericorum reperio. In Oriente saltem ante nuptiarum ante susceptam dignitatem vel contractarum vel ab episcopo concessarum usus hac tempestate clericis concessus permissus erat, ut ex hoc canone Concilij Gangr Ancyrani aAnno 314 celebrati constat: Can 9Diaconi, quicunque ordinantur, si in ipsa ordinatione protestati sunt, et dixerunt velle se conjugio copulari, quia sic manere non possunt: hi si postmodūum uxores duxerint, in ministerio maneant, propterea quod eis episcopus licentiam dederit. Quicunque sane tacuerint et susceperint manus impositionem professi se sic manere, et postea nuptijs obligati sunt, a ministerio cessare debebunt. ‡ ‡ Eadem ratione Sic et Concilium Neocæsariense, hoc ipso tempore, constituit, Presbyterum etiam si uxorem duxerit, gradum amittere. Virgines igitur potissimum eligebat Oriens, at Maritos tamen non excludebat nisi ubi cum matrimonio conjuncta esset fidei violatio. ✝ ✝ Eodem tempor Annis abhinc decem vel duodecim contra Eustathium quendam nuptias tam Laicorum quam Clericorum damnantem et ut multi vinculum conjugale solverent et continentiam profiterentur, auctorem existentem. Concilium Gangrense in Asia minori constituit hunc ✝✝ Can 4 canonem. Siquis de Prebsbytero qui uxorem duxit, contendat non oportere eo sacra celebrante, oblationi communicare, sit anathema. Postea tamen Eodem fere tempore nonnulli in percelebri illo Concilio Nicæno Clericos maritos per Orientem ab uxoribus abstinere voluerunt ut narrant Socrates et Sozomenes: Hosio, ni fallor, qui concilio Eliberitano interfuerat, & in Concilio Nicæno primas legebat obtinebat, id suadente. Sed restitit Paphnutius, et Consilium hunc tantum canonem contra mulieres externeasextraneas constituit. Can 3Interdixit per omnia magna Synodus, non Episcopo non Presbytero non diacono nec alicui omnino qui in clero est, licere subintroductam habere mulierem; nisi forte aut matrem aut sororem aut amitam vel eas tantum personas quæ omnem suspicionem effugiunt. # # Decretum hoc, Pontificiorum nonnulli ad uxores clericorum etiam extendere satagunt, quasi et hæ inter mulieres subintroductas, et ut suspicionem subspicionem scandalumque non effugientes, numerandæ essent & propterea interdictas, numerandæ essent. Et ne tam dura Canonis interpretatio, quæque cum historia ecclesiastica pugnat, auctoritate careat; allegatur Basilius in ✝✝ Epist 198 ad Paregoriūum Epistola quadam, Paregorium presbyterum corripiens quod contra Decretum Nicænum uxorem apud se domi retineret. At horum pace non erat ea uxor sed vetula quandam extranea quam Paregorius Paregorius septuagenarius in domum suam ad res curandas receperat. De uxore Paregorij ne verbum quidem in tota Epistola. Canonem Afri præterea Adde quod Afri in Concilijs Carthaginensibus exponere solebant hunc canonem de solis fæminis extraneis. Et ut Afri sic Galli uxorem lecto tantum non domo interdicebant, ut patet e can. 3 Concilij Arelatensis circa annum 390 celebrati. Hi verò Romanam Ecclesiam hoc tempore sequi solebant. Nec patet aliam quamvis tam absurdam fuisse ut uxores domibus omnium clericorum expelleret.

Iam vero si in Concilio Nicæno agebatur de pudicitia clericorum, ut ex hoc canone patet. Si præter Episcopum Carthaginis & Legatos Pontificis Romani, aderat Hosius qui Concilio Eliberitano interfuerat et in Nicæno plurîma pollebat auctoritate, ut notum est. Quis dubitabit quin hic, (si nemo alius), patrijs et suiipsius consulens decretis: ubi de pudicitia clericorum agebatur, proposuerit quæstionem de uxore? atque adeo (ut etiam narrant scriptores ecclesiastici) eandem a Concilio rejectāam fuisse? siquidem de solis extraneis fæminis latus sit canon. In Oriente igitur, continentia nuptorum nondum cœperat. Neque res ultra progressa est quàm ut qui, post susceptos absque concessâ nubendi veniâ sacros ordines, matrimonium contraherent, Qu gradu exuerentur ut in deterius labentes & spem vel fidem forte datam fallentes. Eodem tempore contra Eustathium quendam nuptias tam Laicorum quam clericorum damnantem et ut multi vinculum conjugale solverent & continentiam profiterentur auctorem existentem: Concilium Gangrense in Asia minori constituit hunc canonem. Can. 4.Siquis de Presbytero18 Presbytero qui uxorem duxit, contendat non oportere eo sacra celebrante, oblationi communicare, sit anathema.

Interea in Occidentis partibus continentia clericorum ex Hispania in Italiam aliasque regiones dimanat, si non prius in Italia pullulavit. Nam Siricius Papa Romanus in cap. 7 epistolæ ad Himerium in Hispania Tarraconensem episcopum, initio anni 385 datæ, prohibet cum uxore commercium ijs qui sunt in sacris. Ex quo videatur hunc morem in sede Romana magis obtinuisse quam apud Hispanos et inde auctoritatem et confirmationem apud alios accepisse. . Eandem Legem Innocentius I & Leo I sæpius confirmarunt. Hinc et Ambrosius in epistola 82 ad Vercellences, ait: Apostolus unius uxoris virum præcepit – non ut filios in sacerdotio creare Apostolica invitetur auctoritate: habentem enim dixit filios non facientem.   Cæterum si non ante Conciliūum Eliberitanum, Saltem tempore Liberij Papæ qui anno 350 sedere cœpit, hanc consuetudinem apud Italos viguisse probabile est: eo quod Liberij illius hoc extet ✝✝ in Concil. Binij, tom. 1. p 473. decretum. Abstinendum est in his sacratissimis quadraginta diebus a conjugibus & caste & pie vivendum, ut sanctificato corde et corpore isti dies transigantur donec perveniatur ad diem sanctum Paschæ: quia pene nihil valet jejunium, quod conjugali opere polluitur, & quod orationes, vigiliæ & eleemosynæ non commendant. Germani sunt fratres et naturâ conjunctissimi, continentia Laicorum tempore quadrigesimali & continentia Clericorum omni tempore. Si illius jejunium, etiam hujus non jejunium tantum sed omnia officia sacra, (quorum aliqua septimis diebus aliqua quotidie peraguntur aliqua omni tempore accidere possunt,) opere conjugali non polluanturentur. Imò in clericis potior est ratio. Hi in sanctiori munere sanctiores & puriores esse debent. Proinde ut ab Hispanis in Concilio Eliberitano Continentia utriusque, tam Clericorum per omne tempus quam Laicorum per Quadragesimam, constituta injuncta est: sic non est dubium quin reliquis in ecclesijs, similis utriusque continentiatia simul pullularit, si non Clericorum continentia surrexit prior promptior. Qui Hispanorum Canonem unum amplecteretur haud alterum fastideret. Hic erat igitur status Italiæ Hæc de Italia. 🅇 Cæterum pag. sup. 🅇 Cæterum Concilium verò Taurinense in Italiæ confinio, anno 397, constituit tantum ut can 7Ordinati qui in ministerio genuerunt filios, non ad majores gradus ordinum permittantur. Res igitur hic nondum eo progressa erat ut gradu Clericatus privarentur qui filios generabant. In Gal In Gallijs ✝✝ can 2 Concilium Arelatense circa annum 390 decrevit, Assumi aliquem ad sacerdotium non posse in vinculo conjugij constitutum nisi fuerit promissa conversio. Et ante annum 355 Hilarius fit Episcopus Pictaviensis uxorem habens et filiam quæ ad usque reditum ejus ab exilio superstites erant, ut refert ✝✝ in Vit. Hilar. apud Sur. Fortunatus. Et tamen Sozomenes lib. 3 c. 14, catalogum celebrium Monachorum vitamque, ut loquuntur, philosophicam id est monasticam hoc tempore sequentium virorum contexens, hunc numerat inter cæteros. Et Martinus discipulus ejus monasterium sibi condidit anno 355. Refert et Fortunatus eundem Hilarium ade vitam monasticam cœlibem adeo in pretio habuisse ut Filiaæm sponsum appetenteis distulerit nuptias distulerit expectatione sponsæ melioris nobilioris, tandemque precibus obtinuisseterit ut ea ad Christum2 sponsum1sponsum Christum ex hac vita migraret. Vsque eò jam creverat hæc superstitio in Gallijs. Ad Afros ✝ Consilium etiam Arelatense in Gallijs circa annum 390 decrevit can 2 Assumi aliquem ad sacerdotium non posse in vinculo conjugij constitutum nisi fuerit promisse conversio ✝ Ad Afros præterea A.C. 385 literas dedit Siricius Papa præcipiens ut Sacerdotes & Levitæ cum uxoribus suis non coeant, quia in ministerio divino quotidianis necessitatibus occupantur. Quod præceptum Et id suadet ex his locis scripturæ perperam applicatis. Abstinete vos ut vacetis orationi, 1 Cor. 7. Omnia mundis munda: coinquinatis autem et infidelibus nihil mundum, Tit. 1. Qui in carne sunt Deo placere non possunt. Rom. 8. Hac Epistola tamen Pontifex non tam introduxit consuetudinem quam prius introductam confirmavit. Namque Concilium Carthaginense anno 398 constituit hunc Canonem: Can. 25 in Cod. Conccil. Afr. Revera Can. 3 Conc. III Carthag.Cum de quorundam Clericorum,quamvis erga uxores proprias, incontinentia referretur: placuit, quod & in diversis Concilijs firmatum est, ut subdiaconi19 subdiaconi qui sacra ministeria contrectant, et Diaconi et Presbyteri, sed et Episcopi secundum priora statuta, etiam ab uxoribus se contineant, ut tanquam non habentes videantur esse: quod nisi fecerint ab Ecclesiastico removeantur officio. Cæteros autem Clericos ad hoc non cogi nisi maturiori ætate. Quæ ultima verba, ab Concilij Carthaginensis anno superiore celebrati hoc illustrantur canone: Can 19 Lectores ad annos pubertatis legant, deinceps autem nisi uxores, custodita pudicitia, duxerint aut continentiam professi fuerint, legere non sinantur. # # Igitur ante annum 398 Afri superstitionem hanc diversis Concilijs firmaverant. Imo multo ante. Namque anno 419 in alio ✝✝ Vt in Cod. Can. Afr. extat habetur Concilio Carthaginensi Aurelius Episcopus dixit Carthaginensis dixit: Clericos complacuit contine Cùm præterito Concilio de continentia tractaretur, – clericos cōomplacuit continentes esse in omnibus quo possint simpliciter quod a domino postulant, impetrare; ut quod Apostoli docuerunt, et ipsa servavit antiquitas, nos quoque custodiamus. Faustinus Legatus Ecclesiæ Romanæ, dixit. Placet ut Episcopus presbyter et diaconus, vel qui sacramenta contrectant, pudicitiæ custodes ab uxoribus se conabstineant. Ab universis episcopis dictum est, Placet ut in omnibus pudicitia custodiatur qui altari inserviunt. Vides hic originem hujus consuetidinis3 apud1 Afros2apud Afros consuetudinis, e memoria senum jam excidisse, ita ut a Patribus suis per Apostolicam traditionem se accepisse crederent. Vnde tempore Constantij aut citius eam hic cœpisse non immeritò statuitur. Probabile est autem eam Imperante Constantino magno introductam fuisse, tunc cum Donatistæ Africam pene omnem occupabant, et reliquorum manuplus ab ab Episcopo Romano cæterisque per Italiam et Galliam episcopis episcopis pendens, tum baptismum hæreticorum, tum quicquid Europæis visum est, recipere conti sunt cogeretur. Hic erat igitur status Occidentis.

In Oriente etiam eadem jam quoque obtinuisse Chrysostomus, Hom. 2 de Patientia Iob, sic insinuat. Vnius, ait, uxoribs virum, non ea ratione ut id nunc in ecclesijs observetur: oportet enim omni prorsus castitate sacerdotem ornatum esse. Et ante Chrysostomum Epiphanius, in Hæres. 59 c 4, Ecclesiæ statum generaliter describens, ait: Hæc eum qui adhuc in matrimonio degit ac liberis dat operam, tam etsi unius sit uxoris vir, neutiquam tamen ad Diaconi Presbyteri Episcopi aut Hypodiaconi ordinem admittit, sed eum duntaxat qui unius ab uxoris consuetudine sese continuerit aut ea sit orbatus: Quod in illis locis præcipuè fit ubi Ecclesiastici canones accurate servantur. Atenim, dices, nonnullis adhuc in locis Presbyteri Diaconi et Hypodiaconi liberos suscipiunt. Respondeo, non illud ex Canonis auctoritate fieri, sed per remissas cogitationes quæ nonnunquam hominibus contingunt. Et similiter in fine lib. de Hæres. in expositione fidei, inter doctrinas et consuetudines Catholicas, hanc recenset. Sacerdotium, ait, ex virginum ordine præcipuè constat, aut si minus ex virginibus certe ex Monachis. Sin autem ex Monachorum ad illam functionem obeundam idonei non præsto sint, ex his creari sacerdotes20 sacerdotes solent qui a suis se uxoribus continent aut secundum unas nuptias in viduitate versantur. Hæc Epiphanius: ex quibus verum esse sentias quod Hieronymus itidem in libro adversus Vigilantium Anno 404 generaliter protulit: Quid facient, inquiens, Orientis Ecclesiæ? Quid Ægypti et sedis Apostolicæ? quæ aut virgines Clericos accipiunt, aut continentes; aut si uxores habuerint mariti esse desistunt. Cæterum cum Epiphanius libros suos de hæresibus edidit Anno 374, in quibus (ut supra) affirmat clericos ab uxoribus se continere in illis præsertim locis ubi canones ecclesiasticais observantur: patet hujusmodi canones ante annum illum 374, tam in Orientalibus quàm in Occidentalibus concilijs, constitutos fuisse, & legem ecclesiasticam jam tum universalem evasisse. Cum igitur hi canones non nisi post Concilium Nicænum condi potuerunt; Occidentalium vero a quibus hic mos in Orientem venit, confœderati erant Ægyptij soli et qui per Orientem Athanasio adhærebant: hinc talis non immeritò conflatur sententia. Quod Athanasius Imperante Constantio, in Occidente diutius commoratus, et Provincias ejus Italiam Galliamque lustrans, & mores observans, nec non Hosij usus consuedtudine hunc morem continentiæ qui a tempore Concilij Eliberitani (si non citius) per in Occidente viguerat, ut pium & proposito monastico affinem perdidicit. Deinde post Concilium Sardicense domum rediens, ut monachismum peex Ægypto prius transtulerat in Occidentem, sic Occidentalem continentiam jam secum vicissim defert in Ægyptum. Et post mortem Constantij per Orientem, una cum fide sua propagari curavit; occidentalibus quibusdam ut Eusebio Vercellensi & Lucifero Calaritano, qui tunc in Oriente versabantur, negotium promoventibus, & Concilijs Athanasianorum quæ subinde per Orientem & Ægyptum conveniebant, in canones referentibus.

Ex eo igitur tempore hæc Lex evasit universalis: sed quam aliena tamen sit a vera religione disce ex Augustino. Hic in fine lib 2 de Adulterinis21 adulterinis conjugijs sic loquitur. Dixit Dominus, Omnis qui dimiserit uxorem suam præter causam fornicationis facit eam mœchari. Vtique propterea quia cum esset pudica cum viro, tamen dimissa cogitur per incontinentiam vivo priore alteri copulari, et hoc est mœchari. Quod si hoc ista non fecerit, tamen ille quantum in ipso est facere compulit, et hoc ei Deus peccatum, etiamsi illa casta permaneat, imputabit. Sed quis nesciat quàm sint rarissimæ quæ ita pudicè vivant cum viris, ut etiam si ab eis dimittantur alios non requirant. Hæc Augustinus in causa Laicorum, cui suppar est causa Clericorum de qua agimus. Et ne putes Clericos nuptos consensu uxorum se continuisse, audi præterea quid Augustinus de hac re in eodem tractatu perscribit. Quando, inquit, eos qui uxores dimiserunt terremus ne adulterinis conjugijs hærendo pereant, solemus eis proponere continentiam clericorum: qui plerumque ad eandem [continentiæ] sarcinam subeundam capiuntur inviti, eamque susceptam usque ad debitum finem domino adjuvante perducunt. Dicimus ergo eis: Quid si et vos ad hoc subeundum, populorum violentia caperemini, nonne susceptum castè custodiretis officium, repente conversi ad impetrandas vires a domino de quibus nunquam ante cogitastis? Sed quid illos, inquiunt, honor plurimum consoletur. Respondemus, et vos timor amplior moderetur. Si enim hoc multi Dei ministri repentè atque inopinanter impositum susceperunt, sperantes se illustrius in Christo fulgere: quanto magis vos adulteria cavendo vivere continenter debetis, metuentes non in regno Dei minus lucere sed in Gehennæ ignibus ardere. Quanto igitur melius fuisset solos cœlibes in Clerum cooptare, ut jam faciunt Pontificij quam illos (etsi neque hoc laudaverim) quàm illos disjungere quos deus conjunxit, & ne Christus a nemine disjungi mandavit. Sed placuit Doctoribus Athanasianis leges Christi legibus contrarijs dissolvere et sub spe falsa specie castitatis castissimas nuptias22 nuptias in adulteria convertere: quorum quidem non adulteri soli sed cæte Athanasiani omnes, quotquot vel legibus ferendis vel ijsdem exequendis aut operam dederunt assensum dederunt aut assensum.

Imò verò neque monachorum institutum ut castum admodum laudaverim. Continentia non est cujusque, neque votum continentiæ nimis suadendum ne multi in eam vitæ rationem præcipites trahantur quam sustinere nequeunt, ex uno legitimo et casto matrimonio in gemina incidant scelera tum voti violationem, tum fornicationem in corde, si nihil ultra. Sed neque votum tutissima est ad castitatem via. Incontinentia magis fervere solet ubi magis resistendo magis fervet. Declinando vinces, occurrendo et reluctando vinceris. Si cupiditates jam superasti et securus es, vove. Sin minus, melius est incontinentiam libere negligere voto uxorem quidem depelles, incontinentiam verò augebis. Votum enim inducet cogitationes de castitate servanda: Ex cogitationibus emergent luctæ cum impudicitia: & ex luctis vel vulnera vel mors. Castiores sunt et Angelis similiores qui de castitate servando et impudicitia vitando nunquāam cogitant vel non nisi obiter tantum, sed mentem circa meliora in quibus tuta est pietas, occupatam tenent. Quod quidem ijs haud feliciter succedet qui in votis servandis multum occupantum occupantur.

Sed ne verba dare videar, argumentum sumite ex malo successu voti monastici: quod quidem ob rei turpitudinem unâ et alterâ instantiâ attingere satis erit. In vita Mosis c. 22.De Mose celebri quodam monachorum patre in eremo Ægypti, Palladius hæc narrat. Beatum, inquit, Mosem adorti sunt Dæmones ad fornicatoriæ intemperantiæ impellentes eum consuetudinem: qui usque adeo ab ipsis fuit tentatus, ut parum abfuerit quin eum ab instituto dimoveretnt. Cum autem accessisset ad magnum Isidorum qui sedebat in Scete, tertio ad eum retulit de bello fornicationis. Cui respondet sanctus. ne conturberis ô frater sunt principia: et ideo te vehementius invaserunt priorem requirentes consuetudinem. Si permanseris Sicut23 Sicut enim canis cum assueverit in macello ossa rodere non recedit a consuetudine; sed si fuerit clausum macellum & nemo ei dederit, fame enectus non amplius accedit: sic tu quoque si permanseris in tuæ continentiæ exercitatione, mortificans membra tua quæ sunt supra terram, & excludens ab ingressu ingluviem quæ parit intemperantiam, ægre ferens dæmon, ut qui cibos non habeat qui accendant, a te recedet. Cum ergo secessisset Christi servus Moses & ab illa hora seipsum inclusisset in cella, maxima in omnibus exercebatur tolerantia, maxime autem in abstinentia a cibis. ut qui nihil aliud sumeret, præter panis sicci uncias XII, plurimùm operans, & quinquaginta orationes quotidie peragens. Porrò autem quamvis suum liquefecisset macerasset corpusculum permansit tamen inflammatus et præcipuè in somnis. Cum autem surrexisset convenit alium monachum sanctum probatissimum, & ei dicit. Quid faciam Abba? Rationi meæ tenebras offundunt somnia animi, ut qui eis ex veteri consuetudine delecter. Dicit ei ille sanctus: Non cohibuisti mentem tuam a visis quæ in eis somnis versantur, ea de causa hæc sustines. Fac ergo quod dico. Dede te paulatim vigiliæ, & ora sobrius; & ab his citò liberaberis. Cùm hoc autem monitum audisset vir præclarus tanquam ab eo qui erat artifex experientia, in cellam reversus, dixit se, quod quidem sua sciat conscientia, tota nocte non dormisse, non orationis prætextu genu flexisse ut somni fugeret tyrannidem. Cum annis igitur sex mansisset in cella, totas noctes stans in medio cellæ, & Deum orans assiduè et non claudens oculos, non potuit intemperantem vincere cupiditatem. Revera enim non potest verè castigari cupiditas. Cum enim seipsum tabefecisset laboribus, turpem illam affectionem non potuit subigere. Pergit deinde Palladius narrare quomodo Diabolus Mosem contra incontinentiam laborantem clavo percussit, & quomodo Isidorus cum tandem conveniens dixit: Cessa deinceps frater Moses contendere24 contendere cum Dæmonibus: & ne sic eis insultaveris Est enim modus quoque fortitudinis in exercitatione. Is autem respondet: Non cessabo cum eis pugnare, donec mihi cessaverit phantasia somniorum. Tunc ei dicit Isidorus: In nomine Domini nostri Iesu Christi ab hoc temporis articulo cessarunt turpia tua somnia. Ne gloriaveris, ut qui tua exercitatione vicisses afflictionem, ideo vehementer in te suam exercuit potestatem, ad tuam utilitatem, ne incideres in animi elationem. Ita Palladius. Nimirum tam difficile erat libidinem per exercitationem monasticam superare, ut ignis magis accensus tandem sine miraculo extingui non posset. Vel fortè cùm non posset extingui, senex diuturnitate temporis in impudicitia confirmatus, & tandem nomini consulens, extinctum simulabat. Hic enim, ob monasticam exercitationem non obstante impudicitia inter monachos principales numeratus est ita ut gratiam contra dæmones habere diceretur & a turba monachica appellaretur magnus, ut refert idem Palladius. Similis est historia Abbatis Eliæ,Apud PallaPalladium in vita Eliæ. qui curam gerens monasterij trecentarum fæminarum et immundis cogitationibus exagitatus, narrabat sibi tres angelos in somnijs apparuisse et quasi testiculos ejus execuisse. Ex quo cogitationibus liberatus est, monasterium caste rexit. Sed referam potius quæ de seipso et Abbate quodam Ægyptio Pachon ex Ægypti exerc nomine refert Palladius. Pachon, inquit, cum pervenisset ad annum septuagesimum, sedebat in Sete ✝ Scete. Accidit autem ut ego, pergit Palladius, vexatus ab affectione fæminæ cupiditatis, cogitationibusque & visis nocturnis, ferrem difficulter. Cumque parum abesset quin propter hanc tentationem exirem e solitudine, quod me hæc animi perturbatio ageret vehementissimè, vicinis quidem meis rem non exposui, sed neque meo magistro Evagrio: sed latenter veniens in solitudinem, quindecim diebus versatus sum cum patribus senescentibus in solitudine quæ erat in Scete. Inter quos incidi etiam in sanctum virum Pachonem. Cum ergo invenissem sinceriorem & magis versatum in25 in exercitatione, ausus sum ei meum animum aperire Dixit autem mihi ille sanctus: Ne tibi videatur res mira et aliena. Hoc enim notn tibi accidit ob delicias ocium que et negligentiam. Nam et mores tibi ferunt testimonium & penuria eorum quæ sunt necessaria & quòd nulla sit hic tibi consuetudo cum fæminis, sed potius hoc tibi accidit ab adversario ob studium virtutis. Est enim triplex hostis qui impellit ad fornicationem.: caro luxurians, passiones animi et Aliquando enim nos caro invadit luxurians & quæ nimis lautè et delicatè est curata. Aliquando autem in nos insurgunt motus animi propter cogitationes. Aliquando autem ipse quoque dæmon in nos exercet tyrannidem propter invidiam. Nam ego quoque multa observans hoc inveni. Ecce me ut vides hominem senem. Cum jam quadragesimum annum degam in hac cella, curam gerens meæ salutis, & ad hanc ætatem pervenerim, tentor usque in hodiernum diem & juravit dicens. Iam duodecim annis postquam transegi annum quinquagesimum, nullam diem nec noctem intermisit qua me non invaserit. Cum itaque suspicatus essem Deum a me recessisse quandoquidem tanta in me Dæmon uteretur potestate, potius delegi mori absque tentatione quam vitio affectioneque corporis me turpiter gerere. Egressusque a cella mea, & obiens solitudinem, inveni speluncam Hyænæ. In quam speluncam me nudum immisi toto die, ut feræ egressæ me devorarent. Postquam autem fuit vespera – egressæ feræ me a pedibus caput usque odorati sunt, circumlingentes. Cumque expectarem fore ut devorarer a me recesserunt. Existimans ergo Deum omninò mihi parsissesparsisse in cellam meam redij. Cum autem se paucis diebus continuisset Dæmon, me est adortus vehementius quam antea ut parùm abfuerit quin blasphemarem. Transformatus enim cum esset in puellam26 puellam Æthiopissam, quam in mea juventute videram æstate spicas legentem, ea mihi visa est meis insidere genibus, meque usque adeo commovit, ut putarem me cum ea coivissse. Furore ergo percitus impegi ei colaphum, eaque sic evanuit. Narrat deinde quom Pachon quomo Desperabundus igitur egressus sum pererrans vastam solitudinem & aspidem quam in inveni parvam aspidem. Hanc ut vel sic morsus morerer frustra admovi genitalibus. Post hæc autem audivi vocem dicentem mihi in mea cogitatione: Abi Pachon, decerta. Ideo enim permisi in te tantam exerceri potestatem ne tibi esset elatior et arrogantior spiritus, perinde ac ipse posses hanc superare affectionem: sed tuam agnosceres imbecillitatem, & in tuæ vitæ instituto nunquam haberes fiduciam sed recurreres ad Dei auxilium. Sic autem admonitus et confirmatus ad cellam sum reversus, et deinceps sedens cum fiducia & nullam belli curam gerens, reliquos dies egi in pace. Dæmon autem cum cognovisset meāam ejus despicientiam pudore deinceps affectus ad me non accessit amplius. His verbis cum ad luctam adversus Satanam me confirmasset, & adversum dæmonem fornicationis me instruxisset, dimisit, jubens ut forti animo me gererem in omnibus. Hucusque Palladius de seipso et Pachone: de magno inquam Pachone, quem præ vicinis suis, præ magistro, præ omnibus per eremum patribus senio confectis & longa disciplina ad perfectionem evectis, ut sinceriorem & magis versatum in exercitatione Palladius elegit cui pectoris aperiret secreta. Hic tantus vir per tot annorum exercitationes belluam libidinis irritavit magis quam vicit: neque se a pravis istis cupiditatibus liberare potuit, donec senio confectus easdem frustra impugnatas, negligere et contemnere cœpisset, nullam amplius belli curam amplius gerens. Hoc tandem pacto cupiditates per diuturnitatem luctarum confirmatæ, imminui cœperunt, non penitus cessare27 cessare: nam ad ipsum usque diem quo hæc sumpta t d narrabat, vir sptuagenariusseptuagenarius confessus est se tentari. Atque hi duo Moses et Pachon Athanasij erant contemporanei. Similia et Hieronymus, magnus, inquam, ille Hieronymus, de se narravit. Epist ad Rusticum.Dum essem juvenis, inquit, et solitudinis me deserta vallarent: incentiva vitiorum ardoremque naturæ ferre non poteram, quem cum crebris jejunijs frangerem, mens tamen cogitationibus æstuabat. Et alibi: Epist. ad Eustochium de custod. Virgin. O quoties inquit, ego ipse in eremo constitutus et in illa vasta solitudine quæ in illa exusta solis ardoribus horridum monachis præstat habitaculum putabam me Romanis interesse delicijs. Sedebam solus quia amaritudine repletus eram. Horrebant sacco membra deformia, & squalida cutis situm æthiopicaæm carnis obduxerat. Quotidie lachrymæ quotidie gemitus, et siquando repugnantem somnus app imminens oppressisset: nuda humo ossa vix hærentia collidebam. De cibis verò et potu taceo cum etiam languentes monachi aqua frigida utantur, & coctum aliquid accepisse, luxuria sit. Ille igitur ego qui ob gehennæ metum tali me carcere ipse damnaveram, scorpionum tantūum socius et ferarum, sæpe choris intereram puellarum. Pallebant ora jejunijs et mens desiderijs æstuabat in frigido corpore, et ante hominem suum carne præmortuâ, sola libidinum incendia bulliebant. – Ipsam quoque cellulam meam quasi cogitationum mearum consciam pertimescebam. Et mihimet iratus et rigidus solus deserta penetrabam. Vsque eò torquebatur Hieronymus his cogitationibus: nec tamen ijsdem ante senectutem se liberare potuit. In Prœmio enim ad Comment. 2 in Amos, senio jam confectus, & senij infirmitates enumerans, ut tormina stomachi, podagræ chiragræque dolores & similia; subjungit: In comparatione tolerabilius sustinebo morbos, dummodo una et gravissima domina libidine caream. Patitur quidem et senectus nonnunquam incentiva28centiva vitiorum: nullusque juxta Sanctum Cyprianum diu tutus est, periculo proximus. Sed aliud est titillari, aliud obrui voluptatibus. Ibi cum Apostolo adolescentia loquitur, quæ novit virentis corporis necessitates: Quis me liberabit de corpore mortis hujus. Hic autem rarò inter emortuos cineres scintilla sublucens reviviscere nititur, & tamen incendia non potest suscitare. Quamobrem, Pammachi, cano jam mecum capite impetra mihi a domino ut comitem mihi merear habere sapientiam. Hæc Hieronymus quando qui se manu suâ præ senio scribendi labores præ senio ferre jam ultra non posse testatus est, et usque ab adolescentia passionibus per eremi duritiam frangeri conatus bellum indixerat, ut ✝✝ Epist. ad Nepotianum. alibi scribit: Dum essem adolescens, inquiens, imò penè puer, et primos impetus lascivientis ætatis eremi duritiâ refrenarem. Iam post tanta exempla quis majora desideret, et tamen si vitas summorum inspexeris quas eorum amici in exemplum descripserunt, et calamo adulatorio nihil non grande delineantes, in plusquam heroicas evexerunt: in his etiam in his immanium cum spiritu fornicationis luctarum invenies vestigia. Eques si in campo eremi gloriam quærit & virginem liberare vult, gigantem congrediatur necesse est. Adeo scilicet infixum fuit pectoribus monachorum, conflictum cum spiritu fornicationis subeundum esse, ut Heroem sine hac lucta accuratè depingere non possent. Hilarion fundator fuit et eruditor monasticæ professionis in Syria perinde ac Antonius in Ægypto, et vitam ejus ut omni ex parte mirabilem descripsit Hieronymus. Hic tam ex inquit Hieronymus Verum ut professionem hanc inijt, & invidus & ægre ferens diabolus, inquit Hieronymus, titillabat sensus ejus, & pubescenti corporai solita voluptatum incendia suggerebat. Cogebatur tyrunculus christi cogitare quod nesciebat, et ejus rei animo pompam volvere, cujus experimenta non noverat. Iratus itaque sibi & pectus pugnis verberans quasi cogitationes cæde manûs posset excludere: Ego, inquit, aselle faciam ut non calcitres: nec te hordeo alam sed paleis: Fame te conficiam et29 et siti: gravi onerabo pondere: per æstus ✝✝ inducam indagabo et frigora, ut cibum potius quam lasciviam cogites. Et paulo post. Multæ sunt tentationes ejus, & die noctuque variæ dæmonum insidiæ: quas si omnes narrare velim modum excedam voluminis. Quoties illi nudæ mulieres cubanti, quoties esurienti largissimæ apparuere dapes? Pachomius fundator fuit vitæ cænobiticæ, et septem millium mona legesque institutionis æri incisas ab Anbeli manu accepisse dicitur atque & septem millium monachorum pater evasit, legesque institutionis æri incisas ab Angeli manu accepisse celebratur dicitur, et ut angelus ipse ab ✝✝ apud Rosweydum in Vit. Patr. Auctore vitæ celebratur. Hie Attamen, ut idem auctor refert, non tantum initio professionis, sed ubi quindecim annos et amplius monasticam vitam exercuerat; frequenter cùm resideret ad mensam, Deoque gratias ageret, apparebant illi in habitu pulcherrimarum mulierum specie differentium, & procaci ac fœda nuditate conspicuæ, eidem astare videbantur. Huic igitur Viro tanto, institutum cænobiticum molienti, diabolus (inquit auctor ille) vehementer cœpit obsistere, stridensque super eum dentibus, velut singularis ferus, tentationes ei varias excitabat. – Frequenter enim [nequissimi spiritus] cùm resideret ad mensam, Deoque gratias ageret, apparebant illi in habitu pulcherrimarum mulierum, specie differentium, et procaci ac fœda nuditate conspicuæ, eidem adstare videbantur. & ex appositis velle contine Et ne spiritum fornicationis facile cessisse credas, non fuere hæc ebullientis juventutis phantasmata. Multūum temporis consumpserat Pachomius in Monasterio ante visionem Angeli; exinde multum temporis cum Palæmone quodam; postea quindecim annos & amplius cum fratre: Tunc demum discipulos collecturus, hæc vidisse narratur; in senectutem igitur jam declinans. Ex his vero molestiam quidem Pachomium illum sensisse scribit Historicus, molimina tamen diaboli clausis oculis protrivisse. Fælix Pachomius qui talia videre vel potius imaginationis vehementia formare illæsus et innocens formare potuit, idque frequenter; imò et diutissime; Nam in ultima senectute30nectute visionem habuit fæminæ exedentisexcedentis omnem humanam pulchritudinem, excedentis ut idem narrat historicus. Porro Antonius et pater et exemplar omnium monachorum fuit et tamen ejus lucta prima (ut refert Athanasius in vita ejus) erat cum nocturnis illecebris cum sordidis cogitationibus interdiu a diabolo injectis, cum titillatione carnis, cum mulieris forma nocturna, cum mollitie voluptatis, cum spiritu fornicationis eum sæpe turbante. Quid igitur de inferioribus monachis sentiamus? Si monachorum Patriarchæ tres, quorum singuli etiam spiritu prophetiæ et miraculis innumeris per orbem universum apprimè clarebant, in arenam descenderint, quis luctam effugere expectaret? Quis tantis viris melior esse cuperet aut certamen speraret effugere quod in horum vitis legerat: maxime in vita Antonij quæ tanquam lata lex ab omnibus imitanda promulgabatur? Imo & Monachorum institutum erat affectiones et animi perturbationes domare. De his et scribere et sermones miscere solebant. Huc tendebat omnis exercitatio monachica, jejunia, vigiliæ laborum tolerantia. Et perfectus erat, non qui passionibus jam superior in Eremum venerat, sed qui per exercitationem passiones vicerat, vel saltem in vincendo multum desudaverat. Nam et quo quis ab adversario magis tentatus fuerat & per exercitationes fortius decertaverat eo peritior et sapientior et perfectior est habitus.

Et bonum quidem est passionibus esse superiorem. Possunt et nonnullæ passiones quasi per vim superari. Sed qualis est hæc decertatio cum libidine? Certe quæ passionem non tam extinguat quam accendat, et ex casto incastum ex incasto incastiorem facilè efficiat. Quis enim vel castissimus, in eremum veniens & exercitationes monachorum continuò habens ob oculos, atque has ob vitandas cupiditates vincendas cupiditates, susceptas esse cognoscens, non incideret in cogitationes de servanda castitate deque fudgienda impudicitia. Hæ vero cogitationes quamvis initio castissimæ si tamen crebræ essent (et creberrimæ forent commoranti in eremo) haud semper innocentes manerent. Post primum verò lapsum pollutus animus & impotentior jam31 jam factus minus resisteret, nec tandem resistendi impingendi modum inveniret. Et quo se jam vertet vir infelix? An continentiæ se voto devinciet? At votum ipsum cogitationes multas superinducet & passio per vim suppressa magis ferociet. Solis castis votum ut competit. An se ad exercitationem monasticam conferet? At cella, sotas solitudo, habitus, fames, sitis, vigiliæ exercitatio omnis causam horum perpetuo revocabunt in memoriam: eoque sæpius et vehementius quo ipsis magis incumbet. Mens languida est lassa devotioni minus attendet, impressionibus varijs facilius cedet & omnem in partem vaga impelletur. Somni suspensio vim imaginationis intendent & ut fit in febriculosis, & phreneticis, alijque qui nimijs vigilijs franguntur. Vnde noctu somnia perpetua, interdiu phantasmata crebra, eaque vivida quasi res ipsæ in substantijs suis coram sisterentur. Ex quo monachorum de varia dæmonum apparitione relationes illæ innumeræ. His igitur exercitijs scintilla libidinis non tam extinguetur quam per excitatos cogitationum ventos in incendium ingens promovebitur. Neque jam facile cessabit flamma nisi priusquam materia per ætatem consumptusatur. Bellua hæc per vim superari non potest, sed per aversionem & fugam tantum declinari. Serpens iste prætereum Cogitationes de pudicitia ipsa plurimùm fugiendæ sunt et animus ad meliora convertendus in quibus tuto hærere possit. Serpens est enim libido qui prætereuntem et oculos avertentem fugit innoxius, contemplantem varia cogitationum perturbatione commovet, insectantem verò et colluctantem vicissim aggre adoritur et pectus omne veneno inficit. Qui vero per votum, per jejunium immoderatum per vigilias nimias, per luctantium quotidianam societatem & similia, cogitationes intendit in castitatem hoc est in victoriam de libidine, is non fugam ornat sed pugnam, neque belluam nisi longo tempore, labore maximo, undique sauciatus, sanie perfusus, & fætore vulnerumque doloribus in posterum gravandus, miserrimus tandem superabit. Et rem ita se habere non tantum ratio sed etiam experientia monachorum confirmat. Horum Apud hos enim recepta fuit opinio32 opinio invidum Diabolum tentationibus magis desævire in Monachos ob sanctitatem professionis a qua cupiunt eos quam in cæteros mortales idque ob sanctitatem professionis idque ut has a proposito tam excelso deturbent præsertim si splendidè se gerant, ne vel sic scilicet exemplo alios ad idem virtuteis studium invitent: Deumque hoc permittere ne sancti professionis et exercitationis, gloria nimis superberent attollerentur et superberentur. Quae quidem opinio inde non aliunde nata est quàm quod monachi se post susceptam professionem magis tentationibus agitari sentirent quam ante, atque eo magis quo fortiùs decertabant. Opinionis illius instantias nonnullas jam ante habuistis. Suspiciat testimonium unum adhuc et alterum sugjungere Quibus adde quod Athanasius qui monachorum statum optimè noverat, ex eorum & suiipsius sensu tentationes diabolorūum sic describit. Hostile, ✝✝ In vita Athanas Antonij apud Rosweydūum. p 42. inquit, dæmonibus contra omnes Christianos maximè vero contra monachos & virgines Christi, odium est. Eorum semitis laqueos prætendunt eorum mentes impijs atque obscœnis cogitationibus nituntur evertere. Sed nihil vobis in hoc terroris incutiunt. Fidelium enim orationibus atque jejunijs ad Dominum statim corruent. Nec tamen si paululum cessaverint prorsus plenam putatis esse victoriam. Solent enim saucij gravius assurgere & mutata arte pugnandi cum in cogitatione nihil egerint pavoribus terrent, assummentes nunc mulierum nunc bestiarum nunc serpentum formas &c.Vit. Anton p. 467. Cum Athanasio consentit Pachomius de quo refert ✝✝ Ruffin in Vit. Patr l 2. sec 35. Ruffinus quod Frequenter dicebat fratribus: Quia (sicut mihi testis est mihi Dominus Deus) sæpe audivi immundos spiritus dæmonum loquentes inter se diversas ac varias artes suas quas contra servientes Deo maximè contra monachos habent. Et hoc se ex fratribus audivisse affirmat Ruffinus: qui et ✝✝ ib. sec 174 hanc refert historiam. Quidam frater, inquit, requisivit Abbatem Sisoium, dicens: Putas, Abba, sic modo persequitur nos diabolus sicut antiques patres? Respondit [Sisois:] Magis nunc persequitur nos, quia appropinquante pœnarum tempore magis angustiatur; nec tamen infirmos quosque dignatus appetere quos ubi voluerit cito subvertit, sed fortes viros ac magnos aggreditur. Cum vident, inquit, Christianos omnes maximè verò Monachos laboris studio progressus facere; primùm adoriuntur & tentant, positis in semita obstaculis. Obstacula autem ipsorum sunt improbae cogitationes quas suggerunt. Neque est quòd eorum minis terreamini: precibus enim & jejunijs fideque in Dominum, illicò ipsi cadunt. Nec lapsi quiescunt, sed rursus vafrè ac dolosè adventant: ac si apertè obscœnas voluptate cor inescare nesciant alia aggrediuntur via & visorum figmentis terrorem injicere nituntur induendo formam fæminarum bestiarum serpentium, prægrandium corporum et multitudinum militarium.33 militarium. Et sic devicti alio rursus modò accedunt, vaticinantdi scientiam sibi vindicant, futuraque prædicendi: adeo etiam proceros sese ostentant ut qui tectum altitudine attingunt, immensaeque sunt latitudinis – ultimò principem Dæmonum secum adducunt, &c. Hæc est tentationum series quam exercitatio monastica, flagrantes libidines, tandem et melancholiam deliriumque & quæ hæc sequuntur vivida rerum terribilium phantasmata inducens, finxit ab omnibus subeundam, qui per labores et certamen ad virtutis culmen aspirant. Sic et in vitis patrumlib: 10 sec 4 Apud Rosweydum lib 5 a Pelagio quodam latine redditis lib. 10, sec. 4, Antonius dixisse fertur: Quia non permittit Deus bella excitari in generatione hac quoniam scit quia infirmi sunt et portare non possunt: perspicue declarans quod Monachi tentationibus magis agitantur quam sæculares, et ex Monachis illi maximè qui fortius decertando ad majora aspirant Item Abbas Ioseph Thebæus ibidem lib 1 sec 9 dixisse fertur Ib l: 1 s: 9 Quia tres ordines sunt honorabiles in conspectu Domini. Primus est quando homo infirmatur, & adjiciuntur ei tentationes & cum gratiarum actione suscipit eas. Ve Hinc Abbas Apolla P Ex hujus itaque sententia quando monachus per exercitationem infirmatur, adjiciuntur ei tentationes, & hic est primus gradus perfectionis. Similieter est quod cum Monachus quidam (ut ibidem lib. 7. sec 24 refertur)Ib l 7, s 24 aliquantum profecerat ita ut primo quotidie jejunaret dein biduanas, tandem semel in hebdomada cibum cuperet: contigit post aliquod tempus, cœpit frater demum ad majora aspirans supplicavit Abbati suo, dicens: Rogo te Abba ut dimittas me et vadam in eremo. Eremetici enim perfectiores habiti sunt quam cænobitici: ita ut qui ex cænobiticis perfectiores erant majorem fecissent progressum ad vitam solitariam ut durio sæpe aspirarent. Respondet igitur Abbas: Fili noli hoc cogitare, non potes sufferre talem laborem, & præterea tentationes diaboli & versutias ejus et cum contigerit tibi tentatio non invenies ibi qui te consoletur a perturbationibus inimici quæ tibi illatæ fuerint. Sensit igitur Abbas iste magis certantes magis impugnari tentationibus34onibus impugnari, et quidem solitarios magis quàm cænobitos. Ad eundem modum ibidem lib. 10, sec. 62 refertur, quod Ib l: 10, s: 62.cùm interrogaret Abbas Abraham Abbatem Pastorem, dicens: Quare me sic dæmones impugnant? dixit ei Abbas Pastor: Te impugnant dæmones? Non pugnant nobiscum dæmones quando voluntates nostras facimus, quia voluntates nostræ dæmones factæ sunt & hæ sunt quæ tribulant nos ut faciamus eas. Si autem vis scire, quales sunt cum quibus dæmones pugnant; cum Mose et similibus ejus. Perfectiores itaque tentationibus magis l cogitationum magis laborare vult Pastor, ita ut ex malarum cogitationūum ingruentium numero et impetu progressum & perfectionem suam &c monachus æstimet, & solos perfectissimos, ut Mosem, his maximè agitanritur. Ib. l: 11, s: 43.Huic affine est quod (ibidem lib. 11 sec. 43.) narratur, nempe quod cum frater cuidem seni diceret. Nihil pugnæ video in corde meo: Respondit senex: Tu sic es velut quadrigemina porta ut quicunque voluerit intret unde voluerit in te, et unde voluerit exeat, & tu non intelligis quæ aguntur. Nam si haberes januam et clauderes eam, nec permitteres intrare per eam cogitationes malas; tunc videres stantes foris & pugnantes adversum te. Hact Item illud Cyri Alexandrini abbatis, (ibidem lib. 5, sec. 5) Ib. l: 5 s: 5.quis de cogitatione fornicationis interrogantibus ita respondit: Si cogitationes non habes, spem non habes quoniam si cogitationes non habes opera habes. Hoc autem est, quia qui cogitatione adversus peccatum non pugnat, neque contradicit, corporaliter peccat. Qui autem corporaliter peccat cogitationum molestias nullas habet. Ex horum igitur sententia qui cogitationibus impugnandis incumbunt more monachorum incumbunt, ijsdem plus agitantur et concutiuntur quàm solet vulgus hominum, imo quàm impuri fornicatores qui meretricijs amplexibus vivunt implicati. Vnde vulgus impurum et fornicantium turba inter viros pudicos et monachos medium obtinere gradum meruit dixeris. Pudici enim et casti Hæc est mirabilis Philosophiam Monachorum. Certe pudici qui neque35 neque cogitationibus occurrendis et impugnandis hoc est irritandis invigilant, neque ijsdem in sinu suo dant locum, sed procul visas fugiunt & mentis aciem in alia mox convertunt objecta, certe cogitationibus his multò minus conentia infestantur quam solet impurum vulgus. At monachorum experientia eos docuit quod qui e plebibus imò et e fornicantium turba ad monachismum convertuntur & more monachico cogitationibus impugnandis operam dare incipiunt, ijsdem jam plus agitantur & concutiuntur quam ante: idque in tantum, ut præ motibus quos jam sentiunt motus priores non tam motus quam tranquillitatis quidam status videantur. His adde quod ✝✝ Hist. Laus. cap 59 Palladius de Hellene Anachoreta percelebri narrat. Rogavit, inquit, Hellenum quidam ex fratribus, volens una cum eo degere in deserto. Ille Eo autem dicente non posse illum sustinere tentationes dæmonum, is contentiosius se omnia toleraturum asseveravit. Cum eum autem excepisset, jussit habitare in alia spelunca. Ad eum autem noctu adventantes dæmones, eum suffocare aggrediebantur, cùm eum primùm turpibus perturbassent cogitationibus. Habes hic tum Helleni sententiam tum confirmationem ejus per experimentum. Similis est doctrina Abbatis Theonæ apud ✝Collat 22, cap. 2, 3. Cassiodorumanum. Cum enim Cassianus alijque monachi Theonam interrogassent cur interdum remissius jejunantes levioribus carnis hujus aculeis titillemur, & nonnunquam districtius abstinentes, afflicto exhaustoque corpore incentivis acrioribus urgeamur ita ut experrecti reperiamus nos humorum naturalium egestione respersos. Respondet Theonas: nos utilitati carnis ac spiritus egregiè consulentes, fraudulentissimi hostis ita impugnat invidia, ut dūum dejicere fiduciam conscientiæ nostræ nosque velut reatu aliquo humiliare conatur, illis præcipuè diebus quibus majore integritatis merito desideramus divino placere conspectui absque ullo quidaem carnis pruritu, mentisve consensu, nec per illusionem phantasmatis alicujus, sed tamen simplici36 simplici fluxus illius egestione nos [senes] polluit ut a sacrosancta nos communione deterreat: licet in quosdam incipientium et quorum corpora necdum longa jejuniorum castigatione tenuata sunt, ob hoc diabolica factione hæc evanire credatur illusio, ut cum eos intensioribus jejunijs studere cognoverit, omnes eorum conatus hac arte subvertat; ut dum se non solum nihil ad puritatem corporis districtiore jejunio profecisse, verum etiam gravius sentiunt fuisse pulsatos, magistram incorruptionis ac puritatis altricem, abstinentiæ districtionem tanquam æmulam perhorrescant. Hactenus Theonas: non tantum juvenibus flagrantes cogitationes, sed et senibus, qui titillatione carnis vacui sunt, motum naturalem per nimia jejunia cieri docens. Vnde colligitur corpus per nimia jejunia æque ac per ciborum abundantiam incendi ac præter voluntatem ad libidinem disponi, atque solam temperantiam quæ ad neutrum extremum vergit esse castitatis præsidium tutissimum. Notant medici eos qui consumptione corporis laborant ad nocturna phantasmata et pollutiones esse procliviores. Morbus iste in mala digestione consistit; atque adeo in defectu nutrimenti interni quod in sanguinem genuinum & carnem verti possit. Quanto magis ergo monachorum corpora sana minori cum nutrimento sustentata ad libidinem disponi credibile est? Atque adeo quantis ignibus monachos ardere necesse fuit qui huic causæ alias haud paucas adjunxere? votum continentiæ quod inhibendo accendit: librorum inopiam, nam qui ad perfectiorem Anachoretarum vitam aspirabant ne sacris quidem codicibus instructi esse solebant, sed operando orando et ut poterant cogitando tempus omne terebant lassitudinem animi quæ cogitationes errare facit et objectis placidis recreandi gratia inhærere: solitudinem quæ melancholiam p inducit & fovet, unde cogitationes etiam erraticæ quæ regi non possunt & phantasiæ vividæ: nimias vigilias quæ lassitudinem melancholiam37lancholiam et imaginationis vim adauget et ad delirationem usque & (quantum sinunt jejunia) ad dementiam promovet: operationem denique diaboli, quam exis Monachi solam causam esse volunt, nos e causis unam esse merito statuisuspicamus; licet alia ratione crediderunt. Causis tot ac tantis conspirantibus convertitur rusticus libidinosus in monachum magis libidinosum. Et quis libidinis incendia exde pro dignè describet quæ in talibus tantis incentivis vulgares flammas superare docentur? Audi saltem Evagrium Episcopum Ponticum Palladij magistrum qui cum monachus fuerit, et quidem e castioribus, tum monachorum Ægyptiorum habitacula per Eremos lustravit & mores notavit: communem verò monachorum statum sic ✝✝ Evagr. de octo vitiosis cogitationibus. in Bibl. S. Patr. describit. Libidinis dæmon, inquit variorum corporum desiderio animas inflammat, acriusque eos qui continentiæ student, urget: quo nimirum tanquam frustra laborantes institutum suum abrumpant. Atque animam inficiens, et dicere et rursus audire verba facit, non secus ac si res ipsa cerneretur, ac præsto esset. Hic est ille delirationis status ad quem dixi monachos tandem pervenire. Vbi scilicet spectra præ imaginationis vehementia tam fortiter effingunt quasi res ipsæ adessent & secum loquerentur. Talis fuit Æthiopissa quam Pachon genibus insidentem finxit. Tales fæminæ nudæ quas Antonius, Pachomius, Hilarion alijque videre visi sunt. Talia phantasmata pleraque & voces phantasmatum quæ dæmonum apparitiones & voces esse putabantur. Id vel hinc colligitur, quod spectra illa non statim ab ingressu monachi in eremum apparerere solebant, sed paullò post ubi per jejunia diuturna corpus macerari et ad novum habitum crasemque perduci cœperat. In tantum vero libidinis ardor et vis imaginationis se mutuo acuebant, ut verarum fæminarum aspectum eremetici non ampliùs sufferre valerent. Alius ad Vnus ad fæminam visam horrescit; Alter oculos claudit et ne quidem matrem aut sororem intueri38 intueri audet: tertius in fæminam fortuitò impingens mox ebulliente sanguine fornicatur, & hic aliquando senex qui in exercitatione monastica ætatem omnem consumpsiterat. Alius a cogitationibus victus ad oppida descendit et fæminam quærit, atque hic etiam aliquando senex. Alius cum diabolo fæminam simulante congredi volens, percutitur & semimortuus relinquitur. ✝✝ Auctor Græc. Interp Ioanne subdiacono sect 34 apud Rosweydūum Alius in puerum impingens peccat. Vnde præcepit Abbas

Fratrem Quendamquendam, Presbyteri tum gradu ornatum, profitetur ✝✝ Cass. Collat de institutis Cœnob lib. 12. cap. 20. Cassianus se Erat nosse, qui contra usum naturæ, desiderio patiendi magis quam inferendi ignominiam, intollerabili æstu libidinis urebatur, ut ipse seni cuidam præ flammarum vehementiâ confessus est, consilium quærens. Monstri genus hoc, quod extra sentinas cellularūum Ægyptiarum fœtidissima sordium putredine supra modum calentes nec generari nec vivere potuit. Ostendat enim regio g quavis vel barbara vel pagana exemplum simile. Multi denique quasi barathro cogitationum adeo tosti et cruciati sunt ut cellas ipsas perferre non possent sed per eremum quasi Oestro agitati discurrerent, flammas vel morte extinguere discupientes, & sæpe non rarò contra juramentum redeuntes ad sæculum ut vel sic extinguerent, non ultra perferre valendas.

Hinc seniores monachi de junioribus solliciti esse solebant, nequi ex usu nondum confirmati et quasi pelle contrita indurati, cogitationum stimu adeoque sensu acutiore adhuc gaudentes, cogitationum stimulos non tolerarent & non tolerantes deficerent a proposito. Suadebant igitur ut universi cogitationes suas senibus aperirent, solatium et consilium ab ipsis vicissim accepturi. Sic in vitis Patrum a Pelagio versis, narratur quod frater quidam stimulatus a fornicatione sæpe perrexit ad senem quendam cogitationes ei apperiens: et quod senex eum consolatus respondit39 respondit: Non concedas diabolo nec relaxes animum tuum, sed magis quoties molestus est dæmon veni ad me et increpatus abscedet. Nihil enim sic extædiat dæmonem fornicationis quomodo si revelentur stimulationes ejus, & nihil eum sic lætificat quomodo si abscondantur cogitationes. Similiter narrat ✝✝ Vit. patr. l. 2, c 9 Ruffinus quod cum frater alius senem quendam aliquoties adiret confessus se impugnari a spiritu fornicationis, respondet senex: Ne pertimescas fili neque abscondas cogitationes tuas; ita enim confusus spiritus immundus discedeit a te. Nihil enim ita allidit virtutem dæmonum quomodo siquis secreta immundarum cogitationum revelaverit sanctis ac beatissimis patribus. Abbas verò Moses & Germanus sermone fuso apud ✝✝ Collat 2 cap. 10, 11, 12, 13. Cassianum prædicant: Tamdiu cogitationes noxias dominari in nobis quamdiu celantur in corde – Et ideo ad seniores cuncta quæ in nostris cordibus oriuntur sublato confusionis velamine deferenda – Aliter fit ut dum eas nobis premimus ac senioribus – erubescimus publicare curationum remedia consequi nequeamus. Sic et Abbas Theonas (ut refert idem ✝✝ ib: collat. 2. cap 11. Moses) coram Serapione ac junioribus monachis quos sub se habebat, de occultarum cogitationum dominatione disserebat, earum naturam et atrocissimam vim quam haberent donec celarentur, exponens. Pariter et ✝✝ Apud Ruffin vit. patr. l. 2, sec: 177. Abbas Pœmen dixit, In nullo sic gaudet inimicus quomodo in illo qui non vult cogitationes suas manifestare. Antonij ipsius etiam hæc fertur sententia. Si potest fieri, quantos passus ambulet monachus, vel quot calices aquæ bibit in cella sua, debet senioribus declarare, ut non deviet in ipsis. Ad Antonium igitur auctorem ut communem monachorum patrem merito referenda et hæc consuetudo. Quod vero Antonius prædicavit non dubium quin apud omnes ut lata lex obtinuit. Et hæc fuit orig

Neque juvenes tandtum adibant senes sed et senes circumibant eremos, ut deficientes confirmarent. Refertur40tur enim in Vitis patrum a Pelagio versis, quod Dicebat quidam senex: Quia patres nostri consuetudinem habuerunt venire ad cellas novorum fratrum qui solitarij conversari volebant, & visitabant eos, nequis eorum tentatus a dæmonibus læderetur a cogitatione sua. Et siquando aliquis eorum inveniebatur læsus, adducebant eum ad ecclesiam, & ponebanttur pelvis cum aqua, et fiebat pro eo oratio qui tentationibus laborabat, & lavabant omnes fratres manus suas in pelvi, & perfundebatur aqua illa fratri qui tentabatur, atque ita statim purgabatur frater ille. Ex quibus verbis videtur hanc consuedtudinem sub initio Monachismi maximè invaluisse & ansam dedisse confessioni coram senioribus, & postquam confessionis doctrina illa satis propagata essetfuerat, paulatim cessasse, patribus non amplius circumeuntibus eremos, sed junioribus monachis pro re nata adeuntibus patres./ Cogitationum igitur leviora illa peccata sic per aquam benedictam dilui volebant. Ad graviorum verò dolores sedandos formulam aliquam pœnitentiæ præscribebant Seniores.