Videmus demum quo semper patres utriusqꝫque partis subscripsere Namqꝫque vocis ὁμοουσίου plures sunt acceptationes. 1 Rem Significarte enim potest vel duas proprietates habere communem substantiam, Vbi filiūum Sic enim intellectans & voluntatem hominis, vel per dici possunt homousijs vel proprietatem 1 rem aliquam habere communem substantiam cum alia re quavis, et ut sic intellectum et voluntas hominis vel hominis, cum cum ipsius voluntatēem vel cum etiam cum ipsò homine, autem internus internāam mentem patris cum cum ipso patre, consubsta homousios est quia non est nisi una utriusqꝫque usia, substantia vel hypostasis. 2 rem habere substantiam ejusdem speieispeciei cum alia substantia rei alterius, hominēem cum homine ang vas ut vas aureum cum vase aureo, hominem cum homine, angelum cum angelo. 3 rem habere substantiam similem substantiæ alterius rei ut stantnum argento, vel animāam humanāam spiritui angelico. Nam ὁμος significat similem æque ac et in compositione nonnunqquam retinet hanc significationem: ut in his verbis ὁμοπαθὴς simillessimiles1 passionis obnoxibus2 passionibus1similes passionibus obnoxius, ὁμονεκρς mortuo similis corruptionem, ὁμόφλοιος similem habens corticem. Secunda ea signifati Hanc significationēem secunda usitatior est Prima ac tertia no/ Significat enim duas res habere vel eandem numero communem substantiam, vel eandem speci duas substantias duas ejusdem speciei vel duas substantias sibi invicem duas sibi similes. In secunda Secunda sinificatio usitatior est Nam ὁμος – corticem Prima et ultima significatio durior est & vix nisi apud religiosos in mysterijs religionis usum occurrit. [In primo sensu accipitur a Sabellianis] Iam quo autem sensu acceperunt Athanasiani ex his patebit. In primo – Et In prima autem acceperunt AthasianiAthanasiani, in ultima Eusebiani, ut ex sequentibus patebit.

Doctrina Athanasianorum in his duobus constitit. 1 Quod filius fuit λογος & σοφια mens & sapientia qua pater interna qua pater dicitur sapiens & sine qua foret insipiens & non intelligens. 2 Quod Patris et filij una est hypostasis vel sive substantia: ita ut filusfilius non sit hypostasis de hypostasi sed mens sapie Verbum & Verbum mens vel sapientia λογος & sapientia de hypostasi Patris hoc est pactabant Verb filium se habere ad patrem ut intellectus Angeli ad mens vel sapientia angeli ad angelum vel ut mens hominis ad hominem. Hoc forte paradoxon videbitur sed probabimus. Et primo Et cum Athanasius fuerit monitor Alexandri et Et primum ex Athanasio. Hinc enim cum monitor fuerit Alexandri & coram Patribus hujus Concilij disputando sententia apprim & in hoc Concilio præcipuus opinionis per disputiones et coram patribus Concilij opinionem sententiāam eorum disputationibus disputando cum adversarijs quamplurimum defenderit proculdubio idem sentiebat cum Alexandro et reliquis.

Hic igitur in Oratione contra Gentes p 44 & 51 & in altera de incarnatione verbi p 95 & 96 disputat quasi Verbum esset propia & unica mens & sapientia patris ita ut siquis mundus non condere neget Patrem condidisse et gubernare mundum per hanc rationem hoc verbum, is statuet mundum sine ratione et mente consistere & rationem a rerum natura excludet. Rursus Epist ad Serapionem de contra eos qui dicunt Filium creaturam esse pag 161 ita scribit. Si fons & Lux & Pater est Deus, nefarium erit dictu est τὴν πηγην ξηράν fontem exaruisse, aut lucem sine seipsa seipsa, vel Deum sine λογω Menteratione fuisse ne ἵνα μὴ ἄσοφος καὶ ἄλογος καὶ ἀφέγγης ἠ δ᾽ θεὸς ne Deus insipiens aut irrationalis aut tenebrosuslucis expers habeatur. Sic rursus de Synodi Nicæni decretis p 263: accusat Arianos quasi deum aliquando ἄλογον statuerent quidem negan dum asserunt fuisse antequam erat Verbum. Et Paulo post p 276 Si ex filio facultates Patris prædicat esse filium. Si, inquit, Ratio et Sapientia & Virtus dei est Christus, hæc autem sint δυνάμεις facultates esse Dei existimandæ sint: sequitur omninò fsi filius factus sit, fuisse quando non erant hæ. Erat igitur tempus quando Deus his carebat, quod absurdissimum est. Sed in quinqꝫque Orationibus contra Arianos adhuc magis apertè loquitur. In Oratione 1. pag 295 & 296, 297 accusat Arianos quod statuunt alium esse in Patre proprium Verbum λόγον Verbum λόγον, aliāams coæternam sapientiam in qua verbum istud fecit – aliud Verbum & sapientiam præter istam coæternam inducentes. – Deinde sic argumentatur: Si inquit, alia est sapientia in Patre præter Dominum, etiam sapientia factas est in Sapientia. Quod si Sapientia est Verbum Dei, sequitur Verbum in Verbo factum esse, et si verbum Dei est filius sequitumsequitur etiam filium in filio factum. Qua igitur ratione locutus etest Dominus Ego in Patre et Pater in me, si sit alius Ioannes eo omissi, de isto refert, Omnia per ipsum facta sunt et sine ipso factum est nihil. Hæc ille. De Similia multa habet in sequentibus orationibus. Et in Oratione 3 p 404 Reprehendit Arianos quod distinguunt inter λόγον & νουν verbum et internam mentem patris, & quod (p 407 & 4) quod plures introducent sapientiam dicit Vnius Dei una est Imago unium Verbum unica sapientia Quapropter admiror cur isti cum unus sit Deus, plures secundūum sua excogitata imagines sapientias et Verba introducunt & alium dicunt esse proprium et naturalem ve λόγον patris in quo filium procreavit. Et paulo post p 411 Arianos sic reprehendit. Cum nobiscum, inquit depugnant eo quod asseveremus semper Dei Verbum fuisse, ipsi quoqꝫque suorum obliti, Sapientiam cum Deo increatam coexistere dicunt. Ita per omnia in tenebris volutantur dum et veram sapientiam abnegatam volunt & eam quæ non est indagant; alium sicut manichæi Deum sibi commiscentes & verum Deum inficiantes. Iterum Oratione 4ta sub finem hac fatus est: Dicit Solomon ✝ Sap 8 Deus Sapientia fundavit terram et et præparavit cœlos in prudentia – et ut Apostolus (2 Thes 5 18) Scribit Thessalonicensibus: Voluntas Dei in Christo Iesu est. Esto ergo filius Dei ipsum verbum et Sapientia, & ille est prudentia et viva voluntas, in eo voluntas patris, ille veritas et lux et potentia patris est. Quod si sapientia et prudentia est voluntas Dei & filius est illa ipsa sapientia, sequitur ut qui per consequentiam qui f dicit filium esse voluntate patris, perinde sequitur ac si dicerat sapientiam in sapientia conditum et filium in filio factum & verbum per verbum creatum. – et paulo post Cæterum illud cum Deo pugnat illiusqꝫque scripturis adversatur siquidem non voluntatis sed ipsius paternæ substantiæ proprium splendorem & characterem filium prædicat his verbis Qui cum esset splendor gloriæ & forma substantiæ ejus (Heb 2.) – et paulo post. Recte dixeris patrem diligere et velle filium, et filium diligere et velle Patrēem non tamen ut filius dicatur effectus voluntatis – sed ut in con (ut Valentinia hæresis immitatum in Ecclesiam) – sed viva voluntas et vere naturalis filius, quasi lucis splendor. Ita enim ille dixit Pater dixit Eructavit cor meum verbum bonum. Filius etiam: Ego in Patre et Pater in me. Si autem Verbum est in corde ubi ✝ ✝ præterququam λογον seu filium Verbo deliberati Voluntas? & si filius in Patre ubi rursus voluntas? Et si ipse voluntas est quomodo voluntas in voluntate fuerit? absurdum id quippe ne scilicet etiam Verbum sit in verbo & filius in filio & sapientia genita est quamadmodum sæpius jam diximus. Omnia enim Patris filius est et nihil in patre ante Verbum, sed in Verbo (sive ratione voluntas, & per Verbum ea qua sunt Voluntatis in opus de consummantur. Rursus in Oratione quinta cum Aria Eusebiani objicerent Internam Sapientiam Patris pertinere ad Patrem sunt sapientia hominis ad hominem, nec posse a Patre distingui: adeoqꝫque qui putant filiūum esse hanc sapientiam, confundunt eum cum Patre, in hæresin Sabellianam incidentes; nequ Athanasius inter alia respondet: Non est pro gentilium opinione idem sapiens & sapientia, aut idem, pater et Verbum – Reversatur huic opinioni Agnoscit enim Reversatur hic opinioni sacrarūum literarum constitutio qua quæ patrem et filium, sapientem & sapientiam Deum et Verbum agnoscit agnoscit. In his Orationibus præterea sæpe repetit istud quod si (cum EusebiannisEusebianis separemus filium ab essentia Patris, constituemus Patrem ἄλογον καὶ ἄσοφον, καὶ ἀφεγγὴν irrationalem, insipientem & tenebrosum: inde concludens filium æternum qui pater semper fuit sapiens. Et his alia multa q habet similia quæ non opus referre. Ex allatis mens ejus abunde satis constator

Cum igitur Athanasius fuerit Alexandero consilijs Athanasij usus fuerit e consilijs sit, non mirūum est si ipse Alexander itidem in eandem sententiam inciderit. In eandem enim incidisse manifestum est ex ejus epistola ejus circulatoria, quam in quâ primò reprehendit Arium

Ex altera parte, post Hosium et Alexandrum stabant Eustathius Episcopus Antiochiæ qui quinqꝫque abhinc annis in Cōoncilio Antiocheno depositus est ob Sabellianismum dum et egregium hunc disputatorem non minimam partem fuisse gessisse disceptationes cum Asia exordiali illa disputatione in qua Alexander fluctuavit vero tandem persuasus est ut Arium Quis et eundem cum disputator esset omnium acerrimus, cæteresqꝫque Alexandri ) stuprum et disputatione illa inter Alexand initiali qua Alexander fluctuans ex fluctuante moderatore in partes Ario factus est adversarius Arij non minimas (Philostorg. ) & contumeliam Helenāam matrem Imperatoris Athanas ) dein Paphnutius Spiridion Iacobus Nisibenus Macarius Hierosolymorum, Marcellus Ancyræ (postea depositus etiam ob Hæresin,) Paphnutius Thæbaidos, Spiridion Cyprius, Iacobus Nisibenus, alijqꝫque. Quibus addi potest Athanasius Diaconus qui per gesta in hoc Concilio se alarum reddidit qui causæ Alexandri plus contulit quam plures Episcopi. Hujus autem viri historiam e re erit hic inserere: adhæsit (Ath. in vit. Anton.) Hunc Alexander in contubernium suum adscivit: usus ejus opera in scribendo & prælegendo quod munus Lectorūum et Amanuensium esse solet. Postea ad Diaconi functionem eum evexit. (Oratio incerti de Vit. Athanas. Sozom l 2 c 17. Præter Dialecticam et Rhetoricam Iuris etiam scientiam caluit (Sever l 2. c ) Cœpit autem claresce et Cœpit autem clarescere sub Licino per disputationes adv. Gentiles (Martyrol. Rom. d. 13 Iun.) & ejus concilijs cum fuerit subtilissimi vir ingenij & acer in rebus gerendis & præterea scientijs instructus Alexander senex tardus hujus demum consilijs in negotijs ecclesiasticis se credere præbuit cœpit ac se eandem mancipavit. hujus demum consilijs se in negotijs ecclesiasticis se mancipavit. se commisit. Nam hunc jam virilem ingressum ætatem, Alexander Diaconum constituerat, & Nicæam secum duxit, ut in Concilio, adjunentoadjumento illius uteretur (Socr l. 1 C 15.) ubi fortiter contra Eusebianos dimicabat Socr l 1 c 8. adventus & Alexandri Episcopi aderat concilijs, senem quamplurimum juvans (Ruffin, l. 1, c. 5) & ex quo tempore maxima pars hujus disceptationis haberi cœpit Socr l 1 c 17. De eo Concilium Episcoporum 80 quos ipse 14 abhinc annis congregavit præbent De testimonium.