<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xmlns:np="http://www.newtonproject.sussex.ac.uk/ns/nonTEI" xml:id="THEM00181" type="transcription" subtype="child">
<teiHeader>
<fileDesc>
<titleStmt>
<title>Theological Notebook (Part 2)</title>
<author xml:id="in"><persName key="nameid_1" sort="Newton, Isaac" ref="nameid_1" xml:base="http://www.newtonproject.sussex.ac.uk/catalogue/xml/persNames.xml">Isaac Newton</persName></author>

</titleStmt>
<extent><hi rend="italic">c.</hi> <num n="word_count" value="47551">47,551</num> words</extent>

<publicationStmt>
<authority>Newton Project</authority>
<pubPlace>London</pubPlace>
<date>2006</date>
<publisher>Newton Project, Imperial College</publisher>
<availability n="lic-text" status="restricted"><licence target="http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/"><p>This text is licensed under a <ref target="http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/">Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 3.0 Unported License</ref>.</p></licence></availability>
</publicationStmt>
<notesStmt>
<note type="metadataLine"><hi rend="italic">c.</hi> 1684-90, <hi rend="italic">c.</hi> 47,983 words.</note>
<note n="related_texts">
<linkGrp n="document_relations" xml:base="http://www.newtonproject.sussex.ac.uk/view/normalized/"><ptr type="parent" target="THEM00002">Keynes Ms. 2</ptr><ptr type="previous_part" target="THEM00180">Theological Notebook (Part 1) [Keynes Ms. 2]</ptr></linkGrp>
</note>
</notesStmt>
<sourceDesc><bibl type="simple" n="custodian_5" sortKey="keynes_ms._002.02" subtype="Manuscript">Keynes Ms. 2, King's College, Cambridge, UK</bibl>
<msDesc>
<msIdentifier>
<country>UK</country><settlement>Cambridge</settlement><repository n="custodian_5">King's College</repository>
<collection>Keynes Mss</collection>
<idno n="Keynes Ms. 002.02">Keynes Ms. 2</idno>
</msIdentifier>
<history>
<provenance n="sothebylot">SL235</provenance>
</history>
<additional>
<surrogates>
<p n="ChHReel"><num>18</num></p>
</surrogates>
</additional>
</msDesc>
</sourceDesc>
</fileDesc>
<encodingDesc>
<editorialDecl>
<normalization>
<p>The Newton Project would like to thank William Hitchens for assistance in deciphering Greek ligatures.</p>
</normalization>
</editorialDecl>
<classDecl>
<taxonomy>
<category><catDesc n="Religion">Religion</catDesc><category><catDesc n="Doctrine">Doctrine</catDesc></category></category>
<category><catDesc n="NewtonsNotebooks">Newton's Notebooks</catDesc></category>
</taxonomy>
</classDecl>
</encodingDesc>
<profileDesc>
<creation>
<origDate when="1684-01-01"><hi rend="italic">c.</hi> 1684-90</origDate>
<origPlace>England</origPlace>
</creation>
<langUsage>
<language ident="eng">English</language>
<language ident="lat">Latin</language>
<language ident="gre">Greek</language>
<language ident="heb">Hebrew</language>
</langUsage>
<handNotes>
<handNote sameAs="#in">Holograph</handNote>
<handNote xml:id="hn" scribe="hn">Humphrey Newton</handNote>
<handNote xml:id="unknown" scribe="unknown">Unknown Hand</handNote>
</handNotes>
</profileDesc>
<revisionDesc>
<change when="2001-01-01" type="metadata">Catalogue information compiled by Rob Iliffe, Peter Spargo &amp; John Young</change>
<change when="2001-05-01">Transcribed by <name>John Young</name></change>
<change when="2003-07-23">XML conversion by <name>John Young</name></change>
<change when="2003-08-01">Checked against microfilm by <name>Rob Iliffe</name></change>
<change when="2003-09-01" status="released">Checked against original by <name>John Young</name></change>
<change when="2006-10-25">Coding audited and updated to Newton v2.0 DTD by <name xml:id="mjh">Michael Hawkins</name></change>
<change when="2008-12-03">Metadata revised and Greek text upgraded by <name>John Young</name></change>
<change when="2009-04-20">Updated to Newton V3.0 (TEI P5 Schema) by <name>Michael Hawkins</name></change>
<change when="2011-09-29" type="metadata">Catalogue exported to teiHeader by <name>Michael Hawkins</name></change>
</revisionDesc>
</teiHeader>
<text>
<body>
<pb xml:id="pAv" n="Av"/>
<div>
<p xml:id="par1"><supplied reason="damage" cert="medium">A sinn</supplied>er does evil not because he cannot do all things that he will but becaus he will not do all things that he can</p>
<p xml:id="par2">His wil against evil is determined not by any blind impuls of <add place="supralinear" indicator="yes">his</add> nature but by free election <add place="supralinear" indicator="no"><del type="cancelled">guided by understanding</del></add>. ffor evil is folly &amp; <add place="supralinear" indicator="no"><del type="strikethrough">God avoids</del></add> <del type="cancelled">his understanding is too <gap reason="illgblDel" extent="2" unit="chars"/> perfecter then to choose <unclear reason="del" cert="low">that</unclear> <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> choice of folly is always avoyded</del> <add place="supralinear" indicator="no">is always avoided</add> <choice type="oldCorr"><sic>is</sic><corr cert="medium">by</corr></choice> a perfect understanding, <del type="strikethrough">&amp;</del> <add place="supralinear" indicator="yes"><del type="strikethrough">where</del></add> <del type="strikethrough"><choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> understanding is most perfect <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> will is most free</del></p>
<p xml:id="par3">So Christ sinned not, not for want of power or freedom <choice type="oldCorr"><sic>do</sic><corr>to</corr></choice> do any thing: for he professed he could have disappointed <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> prophesies concerning him (matt 26.53, 54.) but <del type="cancelled">yet</del> through <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> perfection of his understanding.</p>
<p xml:id="par4">In fulfilling the Prophesies therefore</p>
</div>
<pb xml:id="pBr" n="Br"/>
<div>
<head rend="center" xml:id="hd1"><unclear reason="damage" cert="medium">Scite</unclear> Dicta.</head>
<p xml:id="par5">Verba volvere et celeritate dicendi apud imperitum vulgas admirationem sui facere indoctorum ho<supplied reason="damage">mi</supplied>num est. Hieronymus ad Nepotianum Epist 2.</p>

</div>
<div>
<head rend="center" xml:id="hd2">Authores notandi.</head>
<p xml:id="par6">Pighij Annales Romanorum fol 3. Vol. Lightfoot's Horæ Heb. &amp;c. Selden<del type="cancelled">s</del> de <del type="over"><gap reason="illgblDel" unit="chars" extent="1"/></del><add place="over" indicator="no">S</add>ynedrijs</p>
<p xml:id="par7">Kabalæ denudatæ Tomi duo. Primus continet Apparatum ad studium Kabbalæ Ebræorum. Post septem annos (anno 1684) prodijt tomus alter <del type="cancelled"><add place="supralinear" indicator="yes">in 4<hi rend="superscript">to</hi></add> ffrancofurti apud Io <gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></del> (Francofurti apud Ioh. Davidem Zunnerum <del type="cancelled"><gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></del> 1684 in 4<hi rend="superscript">to</hi>) inscriptus Kabbalæ denudatæ Tomus secundus id est Liber Sohar restitutus. Præmittitur Præfatio de Simeone Ioachide quem composuisse librum Sohar fama est. Tomus ipse in tres partes divisus est quarum prima duos tractatus Ebraicos latinitate donatos exhibet, illis viam sternentes qui palatium Arcanorum ingredi cupiunt, quamplurima ænigmatibus involuta tradens. Pars secunda primum tres libellos sistit totius Cabalæ compendia quæ in opere Soharistico continentur: deinde commentarios in libros Zenuitha &amp; Idra Rabba &amp; Idra Suta R. Nepthali Hirz. Tertia <add place="supralinear" indicator="yes">appendicis loco</add> continet Ebreorum doctrinam de spiritibus creatis e libro cui nomen Beth Elohim &amp; Manuscripto ad opera Loriensia pertinente. Plura promittit author.</p>
</div>
<pb xml:id="p001r" n="1r"/>
<div>
<head rend="center" xml:id="hd3"> Out of <del type="strikethrough">Chillingworths</del> <add place="supralinear" indicator="no"><choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> <choice><abbr>L<hi rend="superscript">d</hi></abbr><expan>Lord</expan></choice> Falkland's</add> discours of infallibility.</head>
<p xml:id="par8">This Author writing against <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Papists about their doctrin of infallibility, urges <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> <del type="strikethrough">tradition</del> <add place="supralinear" indicator="no">doctrine</add> of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> millenaries as <add place="supralinear" indicator="yes">of</add> most indisputable <del type="cancelled">&amp; yet</del> tradition &amp; yet rejected by them. If, saith he <add place="supralinear" indicator="yes">as they would perswade us</add> <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> relation of Papias could <del type="strikethrough">so far</del> couzen so far <del type="cancelled">[as they pretend] </del> all <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> prime doctors of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> <del type="strikethrough">Church</del> Christian church into a beleif of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> celebration of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> thousand years after <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> resurrection so as <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> no one of those two first ages opposed it (<choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> appears plainly enough becaus those that after rose up against this <add place="supralinear" indicator="yes">opinion</add> never quoted any <del type="cancelled">thing</del> for themselves before Dionysius Alexandrinus who lived at least two hundred &amp; fifty years after Christ;) nay, if those first men did not only beleive it as probable, but Iustin Martyr saith he holds it, &amp; so do all <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> are in all <choice><orig>ꝑ</orig><reg>par</reg></choice>ts orthodox christians <foreign xml:lang="gre">ἐγὼ καὶ ἐί τίνες ἐισιν κατὰ πάντα ὀρθογνωμονες Χριστιάνοι</foreign> &amp; Irenæus sets it down directly for a tradition, &amp; relates <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> very words <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> Christ used when he taught this, <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> is plainer then any other tradition, is proved, or said to be (out of antiquity by them:) If, I say, these could be deceived, why might not other of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> ancients as well be deceived in other points, &amp; then what certainty <del type="strikethrough">that</del> <add place="supralinear" indicator="yes">shall the learned have when after much labour they think they can make it appear <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Ancients thought any thing tradition, <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> indeed</add> it was so, &amp; that either <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> folly or <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> knavery of some Papias deceived them not? I confess it makes me think of some <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> Tully speaks of who <foreign xml:lang="lat">(arcem amittunt dum propugnacula defendunt)</foreign> loose <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> fort while they defend <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> outworks: For while they answer this way <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> arguments of tradition for <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> opinion of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Chiliasts, they make unuseful to themselves <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> force of tradition to prove any thing by.</p>
<p xml:id="par9">For <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> cause it was rather wisely <choice><abbr>y<hi rend="superscript">n</hi></abbr><expan>than</expan></choice> honestly done of them who (before Faverdentius set him forth) left out <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> part of Irenæus <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> we alledg (though we need it not much, for many of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> fathers take notice of this beleif of his) yet he justifies himself for doing it by <add place="supralinear" indicator="yes">a wors blow to them then this it self <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> is</add> saying <hi rend="underline"><choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> if they leave out all <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> errors in <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> books they publish</hi> (that is, I suppose all opinions contrary to <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> church of Rome) <foreign xml:lang="lat">bona pars scriptorum, Patrum orthodoxorum evanesceret,</foreign> a great part of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> writings of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> orthodox fathers must vanish away.</p>
</div>
<div>
<head rend="center" xml:id="hd4">Out of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Iesuites Answer.</head>
<p xml:id="par10">To this <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Iesuite <del type="strikethrough">answ</del> (having <del type="strikethrough">made</del> premised a discours about infallibility) thus answers. The Body, saith he, of our position shoots forth <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> branches of divers questions, or rather <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> solutions of them: &amp; first how it happened that divers Hereticks pretended to tradition, as <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Chiliasts, Gnosticks, Carpocratians &amp; divers others yet they <choice><abbr>w<hi rend="superscript">th</hi></abbr><expan>with</expan></choice> their traditions have been rejected &amp; <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Church only left in claim of tradition. For if we look into what catholick <del type="strikethrough">religion is</del> tradition is, &amp; what <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> hereticks pretended, <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> question will remain voided For <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> catholic Church calls tradition <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> doctrine <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> was publiquely delivered, &amp; <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> heretiques called tradition a kind of secret doctrin either gathered out of privat conversation <choice><abbr>w<hi rend="superscript">th</hi></abbr><expan>with</expan></choice> <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Apostles <add place="supralinear" indicator="yes">or rather pretended that the Apostles</add> besides what they publiquely taught <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> world had another mysticall way proper to schollars more endeared <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> came not to publi<choice><orig>qꝫ</orig><reg>que</reg></choice> view; whereas <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> force &amp; energy of a tradition residing in <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> multitude of hearers &amp; being planted in <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> perpetuall life &amp; actions of Christians it must have a publicity that it cannot be unknown amongst them.</p>
</div>
<div>
<head rend="center" xml:id="hd5"> The <choice><abbr>L<hi rend="superscript">d</hi></abbr><expan>Lord</expan></choice> Falklands Reply.</head>
<p xml:id="par11">Of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Carpocratians &amp; Gnosticks I have spoke before, but sure for <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Chiliasts this is only said &amp; not proved. Howsoever this undeniably appears <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> either Papias &amp; Irenæus thought not this tradition to have come such a way as you speak of, or els they thought it no heretical way but such a one as was (at least reasonably) to be assented to; &amp; both what was <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> way by <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> traditions ought to come &amp; by <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> this came they were more likely to know then those of following ages: <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> proves that this objection (as much as concerns them especially) remains still so strong, that (in spite of <hi rend="underline">Fevardentius</hi>) it will be better to answer it (<foreign xml:lang="lat"><hi rend="underline">scalpello quam calamo</hi></foreign>) <choice><abbr>w<hi rend="superscript">th</hi></abbr><expan>with</expan></choice> a penknife then <choice><abbr>w<hi rend="superscript">th</hi></abbr><expan>with</expan></choice> a pen; &amp; no confuter will serve for it but an <hi rend="underline">expurgatory Index</hi>, no <foreign xml:lang="lat"><hi rend="underline">non si tuus afforet Hector</hi></foreign>, not if Cardinall <hi rend="underline">Perron</hi> <space dim="horizontal" extent="7" unit="chars"/> live.</p>
<pb xml:id="p001v" n="1v"/>
<p rend="indent20" xml:id="par12">And a little after.</p>
<p xml:id="par13">I know, saith he, why you resolve this opinion of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Chiliasts to have had only such a private tradition; for though they name Iohn <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> disciple &amp; mention certain Priests who heard it from him, yet they deny not a more general delivery of it. But least peradventure men might think <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> general opinion (that it came from <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Apostles) might arise from places of scripture (<choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> fallacy, their testimony when not so fully expressed, was still in danger of concerning any point but this that these books were written by these men) they therefore thought it fit to name to us their witnesses, that it came from Christ's own mouth, &amp; in what words. And if they had done <del type="cancelled"><gap reason="illgblDel" extent="2" unit="chars"/></del> so much on your side for <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> differences between us, I beleive you would now have few Protestant adversaries left for you would have converted <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> greater part &amp; by that have been enabled to burn <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> smaller.</p>
<p rend="indent20" xml:id="par14">And in another place of the same reply.</p>
<p xml:id="par15">That <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Chiliasts are hereticks or your Church not infallible <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> counts them so is most certain <add place="supralinear" indicator="yes">&amp; most plain</add> &amp; if you be in <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> right, &amp; that shee teacheth nothing but what shee hath received uninterruptedly down from <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Apostles, then they must always have been esteemed so by christians: whereas their doctrin is so far from having any tradition against it that if any opinion whether controverted or uncontroverted (except <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Scripture <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> never was doubted) may <choice><abbr>w<hi rend="superscript">th</hi></abbr><expan>with</expan></choice>out blushing pretend to have that for it, it must be this of theirs. My reasons are these.</p>
<p xml:id="par16">The fathers of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> purest ages (who were <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Apostles disciples but once removed) did teach this as received from them who professed to have received it from <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Apostles, &amp; who seemed to them witnesses beyond exception that they had done so, they being better judges what credit they deserved then after comers could possibly be.</p>
<p xml:id="par17">All other opinions witnessed by any other ancients to have tradition may have been by them mistaken to have been so, out of <choice><abbr>S<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>Saint</expan></choice> <del type="strikethrough">Hierom</del> Austin's &amp; Tertullians rules:whereas <del type="cancelled">this</del> for this, &amp; for this alone are delivered the very words <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> Christ used when he taught it.</p>
<p xml:id="par18">Of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> most glorious &amp; least infirm building <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> ever in my opinion was erected to <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> <del type="strikethrough">Roman Church</del> honour of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Church of Rome Cardinal Perron was <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Architect, (I mean his book against King Iames) &amp; <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> relies upon these two pillars that whatsoever all <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> ffathers (he means sure <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> are extant) witness to be tradition, &amp; <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> doctrin of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Church that must be received for <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> doctrin of those ages &amp; so rested upon. If these rules be not concluding, then <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> whole book <add place="supralinear" indicator="yes">being</add> built upon them <del type="strikethrough">becomes</del> necessarily becomes as inconsiderable for what he intended it as <hi rend="underline">Bevis</hi> or <hi rend="underline">Tom Thumb</hi>. If they be then this doctrin <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> is now hereticall in your churches beleif was <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> opinion of the ancient Church. For if being taught by <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> fathers of any age none contradicting it, be sufficient, this all for above two ages (&amp; those <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> first) teach, not any father opposing it before Dionysius Alexandrinus (250 years after Christ at least) <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> we know or <choice><abbr>S<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>Saint</expan></choice> Hierome or <choice><abbr>S<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>Saint</expan></choice> Austine knew &amp; quoted: wherein I note besides, that both these fathers either thought that no signe of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> opinion of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Church, or cared not though it were.</p>
<p xml:id="par19">And if fathers speaking as witnesses will serve let Papias &amp; Irenæus be heard &amp; beleived who tell us it came to them from Christ by verbal tradition, &amp; Iustin Martyr who witnesseth that in his time all orthodox Christians held it, &amp; joyns <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> opposers <choice><abbr>w<hi rend="superscript">th</hi></abbr><expan>with</expan></choice> them who denied <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> resurrection &amp; esteems them among <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Christians like <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Sadducees among <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Iews: <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> proves <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> you have <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> same reason (<foreign xml:lang="lat">expallescere audito Ecclesiæ nomine</foreign>) to grow pale at <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> mention of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> ancient Church (the nearest to <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Apostles) as we have to start at that of two hundred years agoe, &amp; be ashamed of your Dionysius Alexandrinus as we of Luther.</p>
<p xml:id="par20">Neither must you think <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> you have answered <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Chiliasts by tying them to <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Carpocratians &amp; Gnosticks (<choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> is but like Mezentius his joyning <foreign xml:lang="lat">mortua cor<lb type="hyphenated" xml:id="l1"/><pb xml:id="p002r" n="2r"/>pora vivis</foreign> dead bodies to <add place="supralinear" indicator="yes">the</add> living <del type="cancelled">ones</del>) since <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> opinions of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> two latter assoon as they were taught made <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> teachers accounted hereticks &amp; were opposed by almost all; whereas <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> of the first found in <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> <del type="strikethrough">first two</del> above two ages no resistance by any one known &amp; esteemed person, &amp; <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> teachers of it were not only parts but principal ones of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Catholique church &amp; such as ever have been &amp; are reputed saints; though I know not by what subtilety you dispence <choice><abbr>w<hi rend="superscript">th</hi></abbr><expan>with</expan></choice> <choice><abbr>yo<hi rend="superscript">r</hi></abbr><expan>your</expan></choice> selves for departing from <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> doctrin <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> was received from them as come down from <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Apostles, &amp; yet threaten us <choice><abbr>w<hi rend="superscript">th</hi></abbr><expan>with</expan></choice> damnation if we will not beleive more improbable tenents to be tradition upon less certificate.</p>
<p xml:id="par21">Neither can I find out what it is by <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> you conclude that their tradition was gathered <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> heretical way from private discourses <choice><abbr>w<hi rend="superscript">th</hi></abbr><expan>with</expan></choice> <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Apostles: Irenæus indeed tells us that <foreign xml:lang="lat">Presbyteri meminerunt</foreign>, one of <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> Papias was, but not a word that it was delivered in secret, or <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Auditors but few, nor that others had not heard other disciples teaching <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> same doctrine. And me thinks if you had evinced what you desire (as you seem to me not to do unless to affirm be to prove) it would make more against you. Sure if from so small a ground as <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> word of one only disciple that he in private discours was taught this by <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Apostles, a fals doctrine could so generally be received by all <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> first doctors of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Christian Church; &amp; <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> so long after Dionysius Alexandrinus had used his great authority to destroy it <choice><abbr>S<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>Saint</expan></choice> Hierom was yet half afraid to write against it, as seeing how many catholiques he should enrage against himself by it as he testifies in his Proem to <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> eighteenth book of his comment upon Isaiah: what suspicions must <choice type="oldCorr"><sic>these</sic><corr>this</corr></choice> raise in <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> minds of those of your own party, lest what they esteemed tradition, had at first no greater a beginning &amp; no firmer foundation but only better fortune. ffor why might not <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> same disciple have <choice type="oldCorr"><sic>couzen'd</sic><corr>cozen'd</corr></choice> them from whom their beleif is descended in twenty other things as well as in this? &amp; why not twenty others as well as he?</p>
<p xml:id="par22">If you say (as it hath been said to me by one whose judgment I value as much as any one of your party) that if this opinion had indeed had tradition it could never have been so totally extinguished: I answer <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> I affirm not that it had but only that if <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> rules of <choice><abbr>yo<hi rend="superscript">r</hi></abbr><expan>your</expan></choice> part be good &amp; valid, then it had. – Besides although it had, yet when doctors of great authority <choice><abbr>w<hi rend="superscript">th</hi></abbr><expan>with</expan></choice> <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> people had won upon many first not to think it tradition &amp; then not true, &amp; lastly courage increasing <choice><abbr>w<hi rend="superscript">th</hi></abbr><expan>with</expan></choice> their multitude (for <choice><abbr>S<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>Saint</expan></choice> Hierom durst not call it) had made it accounted an heresy, it is not strange <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> none should rise to oppose it: for by that time burning was come in fashion <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> was a ready way to answer all objections &amp; end all controversies: especially piety being grown more cold &amp; so men less apt to suffer for opinions, &amp; <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> times more ignorant &amp; so men less able to examin what had been beleived before them. But you who affirm that your church receives nothing but what hath come to her by verball tradition down from <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Apostles, must not only destroy <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Arguments <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> prove this to have had tradition (<choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> you or any els will be never able to do) but must affirm <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> contrary hath such: <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> yet their most ancient opposers never pretendet to but <del type="cancelled"><gap reason="illgblDel" extent="3" unit="chars"/></del> scoft at <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> opinion as ridiculous &amp; <choice><sic>&amp;</sic><corr type="noText"/></choice> savouring of Iudaism, <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> as wise men &amp; as good christians as they, before them beleived to be orthodox.</p>
<p xml:id="par23">"Thus you see <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> tradition of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> chiliasts is so notoriously plain that in one of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> best books (&amp; I think I may say <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> very best, for they never did nor ever will be able to answer it) <choice><abbr>ag<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>against</expan></choice> <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Papist's infallibility, it is urged &amp; relyed upon as the main argument against their doctrin of tradition, &amp; this by a person who was not biassed by any kindnes for <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> doctrine, (for he beleived it not;) but <add place="supralinear" indicator="yes">was only</add> moved by <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> undeniable plainnes of <del type="cancelled"><choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice></del> its tradition beyond <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> for any other doctrin what soever, the tradition <add place="supralinear" indicator="yes">for <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> authentickness</add> of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> scriptures only excepted. This therefore coming from an unbiased person or rather from one who was <del type="strikethrough">biassed</del> inclined <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> contrary way, hope will have <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> more force. Nor need it breed any hesitancy <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Author himself was not persuaded of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> opinion by <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> <del type="strikethrough">fore</del> tradition, since that was not from <del type="strikethrough">want of any <del type="cancelled">force in</del></del> <add place="supralinear" indicator="no">any defect of</add> <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> tradition but from <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> extinguishing of it in after ages (as he intimates,) <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> can be no objection to them that consider how great &amp; durable an Apostasy there was to happen. See 2 Tim 1.13 &amp; 2.2. &amp; 4.4. Dan 7.25."</p>
</div>
<pb xml:id="p003r" n="3r"/>
<fw type="pag" place="topRight">5</fw>
<div>
<head rend="center" xml:id="hd6"> Out of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Lord ffalkland's Reply</head>
<p xml:id="par24">Cardinal Perron confesseth <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> an Arrian will be desirous to have his cause tried by those Authors we now have <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> lived before <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> question arose: for there saith he will be found <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> <del type="strikethrough">father</del> Son is <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> instrument of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Father, <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Father commanded <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Son, when things were to be made, <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Father &amp; <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Son are <foreign xml:lang="lat">aliud &amp; aliud</foreign>; which who should at this day say now <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> language of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Church is better examined, would be accounted an Arian. Now though there be no reason for you to disbeleive so learned a Prælate in a matter of Fact (especially since <foreign xml:lang="gre">ὄικοθεν ὁ μαρτὺς</foreign>) yet if you pleas to reconsider those Authors seriously, if you have not markt it before (as Prejudication <del type="strikethrough">often</del> blinds extreamly) you will then confess it. Sure then if Fathers in <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> first ages taught their children that so they had received from theirs as <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> doctrin of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Apostles, how could <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> chief pillars of christianity have been ignorant of it? or if they knew it, how would they ever have written so directly against their knowledg. For that answer <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> <choice><abbr>S<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>Saint</expan></choice> <choice type="oldCorr"><sic>Ierom</sic><corr>Hierom</corr></choice> gives (as <choice><abbr>S<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>Saint</expan></choice> Austine to <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Pelagians) that before Arius arose <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> ecclesiastical writers spoke <foreign xml:lang="lat">minùs caute</foreign> <choice><abbr>w<hi rend="superscript">th</hi></abbr><expan>with</expan></choice> less circumspection, though it brings some salve to <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> <choice><orig>ꝑ</orig><reg>pre</reg></choice>sent objection yet it is a weapon against Tradition in generall. For if through want of care <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> best &amp; wisest men used to contradict tradition (as you must grant they did) then sure much more likely when they taught by word of mouth when less care is always used then in books, &amp; how then can any age be sure that by this reason (of<foreign xml:lang="lat"> minùs cautè locuti sunt</foreign>) their Ancestors have not mistaken their ffathers &amp; misled their posterity. Look but into Athanasius &amp; see but what he answers to what is brought against him out of Dionysius Alexandrinus. Truly in my opinion when he strives to make it Catholi<choice><orig>qꝫ</orig><reg>que</reg></choice> doctrine he doth it <choice><abbr>w<hi rend="superscript">th</hi></abbr><expan>with</expan></choice> no less pulling &amp; halling then Sancta Clara useth to agree <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> articles of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> English Church <choice><abbr>w<hi rend="superscript">th</hi></abbr><expan>with</expan></choice> <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Tenets of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Roman. Consider what 80 Bishops, &amp; those orthodox, decreed against Paulus Samosatenus, &amp; if you make it consent <choice><abbr>w<hi rend="superscript">th</hi></abbr><expan>with</expan></choice> Athanasius his creed, I shall beleive <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> you have discovered a way how to reconcile both parts of a contradiction. This I say not as intending by it to prove <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Arrian opinion to be true, but <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> contrary party insisted not upon <choice><abbr>yo<hi rend="superscript">r</hi></abbr><expan>your</expan></choice> grounds but drew their beleif out of Scripture: ffor if there had been such a common &amp; constant verbal tradition, the chief christians would not through want of caution have contradicted it, neither could Constantine if it had been then as known a part of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Christian religion as Christ's resurrection, have ever so slightly esteeemed <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> question when it first arose; neither would Alexander <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Bishop of Alexandria have remained any while in suspence as Zozomen saith he did <foreign xml:lang="gre">πή μεν τουτοὺς πὴ δὲ ἐκείνους ἐπαινων</foreign>: but this being then a question newly started &amp; spoken of before but by accidents &amp; so peradventure <foreign xml:lang="lat">minùs cautè</foreign> (for <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> same Author says that they did <foreign xml:lang="gre">ἀγειν ἐις ζήτησιν τὰ πρότερον ἀνεξέταστα</foreign>) they were therefore fain to try it by scripture, (esteeming written tradition as sufficient a rule as verball,) as you may see by Constantines own words at <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Concill of Nice <foreign xml:lang="gre">ἐυαγγέλικαι βίβλοι καὶ ἀποστόλικαι καὶ των παλαιων προφετων τὰ θεσπίσματα σαφως, ἡμας, πως χρη περὶ <del type="cancelled"><gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></del> <add place="inline" indicator="no">του</add> θείου φρονειν, ἐκπαιδέύουσι, ἐκ των θεοπνευστων οὐν λόγων <choice type="oldCorr"><sic><gap reason="illgbl" extent="1" unit="words"/></sic><corr>λαβωμεν</corr></choice> των ζητουμένων τὴν λύσιν.</foreign>. The books of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Evangalists &amp; <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Apostles &amp; <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> oracles of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Ancient Prophets teach us clearly what we ought to think of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Divinity. Let us therefore out of these Divinely inspired discorses seek <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> solutions of <choice><abbr>o<hi rend="superscript">r</hi></abbr><expan>our</expan></choice> questions. Which being <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Emperors Proposition &amp; passing uncontradicted (<choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Bishops would not have suffered it to do if they had known your's to be so much the best &amp; most certain way &amp; this hazzardous as you suppose), we have reason to beleive that they for want of <gap reason="damage" extent="1" unit="words"/> direction made <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Scripture their rule &amp; sought <pb xml:id="p003v" n="3v"/> out <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> truth by <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> same way that we damnable Hereti<choice><orig>qꝫ</orig><reg>que</reg></choice>s do, &amp; by that condemned <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Arians as not having such a Tradition as you speak of, or if they had (<choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> is very unlikely) counting it so insufficient as that they were not to <choice><sic>coclude</sic><corr>conclude</corr></choice> by that.</p>
<p xml:id="par25"><del type="cancelled"><gap reason="illgblDel" extent="3" unit="chars"/></del> To prove further that against <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Arrians there was no such tradition as you speak of (at least <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> was <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> ground upon <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> they were condemned) consider if you pleas <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> in <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Epistle <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> Eusebius of Cæsarea writ to some Arrians after <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> <choice><sic>Coucill</sic><corr>Councill</corr></choice> of Nice, he saith: ffirst that they assented to <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> <foreign xml:lang="gre">ὁμοούσιος</foreign> Consubstantial becaus also they knew <foreign xml:lang="gre">των παλάιων λογίους τίνας καὶ ἐπιφανεις ἐπισχόπους και συγγραφέας</foreign> some eloquent &amp; illustrious Bishops &amp; writers had us'd <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> term. In <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> I note that neither claim'd he any such verball tradition for this as you speak of, &amp; of that sort <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> he claimed he names only <foreign xml:lang="gre">τίνας</foreign> <hi rend="underline">some</hi> as knowing <choice><sic>two</sic><corr>too</corr></choice> many had <choice><sic>otherwise</sic><corr>writ otherwise</corr></choice> to give such a tradition leave to be general.</p>
<p xml:id="par26">Secondly he saith they assented to anathematise <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> contradictors, <foreign xml:lang="gre"><del type="cancelled"><gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></del> διὰ τὸ ἀπέργειν ἀγράφοις χρησθαι φώναις</foreign> to hinder men from using unwritten words, by <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> he saith (&amp; that truly) that all confusion hath come into <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Church. And if it be asked why <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> same reason made them not keep out <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> word <foreign xml:lang="gre">ὁμοούσιος</foreign>, I answer That I beleive (or els he is not constant to his own reason) that he meant only those words to be unwritten <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> were in scripture neither themselves, nor equivalently, whereas he took <foreign xml:lang="gre">ὁμοούσιος</foreign> to be in <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> scripture in <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> latter sense. And <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> by written he meant in <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> scripture only, <choice type="oldCorr"><sic>appeard</sic><corr cert="medium">appears</corr></choice> by w<hi rend="superscript">t</hi> follows, <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> no divinely inspired writing (<foreign xml:lang="gre">μηδεμιας θεοπνεύστου γραφης</foreign>) using <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Arrians phrase, it was neither fitting to say nor teach them. Neither can you say <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> Eusebius being him self a secret Arrian prevaricated herein, for Theodoret makes this Epistle an argument against them, <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> he would not have done if either it had seemed to to say any thing contrary to <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> catholi<choice><orig>qꝫ</orig><reg>que</reg></choice> doctrine &amp; not to have opposed <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> contrary by a Catholi<choice><orig>qꝫ</orig><reg>que</reg></choice> way, at least <choice><abbr>w<hi rend="superscript">th</hi></abbr><expan>with</expan></choice>out giving his reader some caution concerning it.</p>
<p xml:id="par27">All <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> reasons move me to think <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> generality of Christians had not been always taught <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> contrary to Arius's doctrine, but some one way, others <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> other, most neither as having been only spoken of upon occasions, &amp; therefore methinks you had better say with <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Protestants <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> truth was concluded (as Constantine said it should be) by arguments from Scripture, or (as some of your own say of other points) <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> before <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Councill it lay in <foreign xml:lang="lat">Archivis Ecclesiæ</foreign> in <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Desks of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Church then claim such a tradition for it as appears it can never be defended <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> it had.<space dim="vertical" extent="1" unit="lines"/></p>
<p xml:id="par28">Some less meetings or Conciliabula there were before [Constantine] but none of these accounted infallible by <choice><abbr>yo<hi rend="superscript">r</hi></abbr><expan>your</expan></choice> selves (though me thinks they should by <choice><abbr>yo<hi rend="superscript">r</hi></abbr><expan>your</expan></choice> grounds) &amp; indeed it would go ill <choice><abbr>w<hi rend="superscript">th</hi></abbr><expan>with</expan></choice> <choice><abbr>yo<hi rend="superscript">r</hi></abbr><expan>your</expan></choice> <add place="supralinear" indicator="yes">own</add> infallibility if they should; for of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> two most notable <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> one defended Rebaptization, &amp; <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> other condemned Samosatenus, &amp; in doing so taught as plain Arrianism (if we might know mens meaning by their words, which if we cannot, all arguing especially from Authors is ended) as even Arius himself was condemned for at Nice. Ib. p. 102</p>
<pb xml:id="p004r" n="4r"/>
<fw type="pag" place="topRight">7</fw>
<p xml:id="par29">That Infants are not to receive <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Eucharist is now both <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Doctrine &amp; practise of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Roman church; but six hundred years <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> church used it. <choice><abbr>S<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>Saint</expan></choice> Austine accounted it necessary at least in some sence of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> word if not absolutely (<choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> last is most likely becaus from <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> necessity of that <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> could not be received but by them <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> had received Baptism he &amp; Innnocentius a Pope prove <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> necessity of Baptism) &amp; an Apostolicall Tradition. <choice><abbr>L<hi rend="superscript">d</hi></abbr><expan>Lord</expan></choice>. Falklands Reply p 82.</p>
<p xml:id="par30">The Papists have many differences among them: as whether <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Pope be infallible? whether <add place="supralinear" indicator="yes">God predeterminate every action?, whether</add> election &amp; Reprobation depend upon foresight? Which seems to me as great as any between their adversaries, &amp; in <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> latter <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Iesuites have ancienter &amp; generaller Tradition on their side then <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Church of Rome hath in any other question. Yet this must not make <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Dominicans hereticks &amp; must us. If they say <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Church hath not resolved it (<choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> signifies only that they are not agreed about it, <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> is <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> we object) I answer it ought to have done so if uniformity to <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> ancient Church be required in <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> all <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> ever I could hear of before <choice><abbr>S<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>Saint</expan></choice> Austine (who is ever various I confess in it) delivered <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> contrary to <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Dominicans as not doubtfull. <choice><abbr>L<hi rend="superscript">d</hi></abbr><expan>Lord</expan></choice> Falklands of Infallibility p <space dim="horizontal" extent="3" unit="chars"/></p>
<p xml:id="par31">A great controversy being risen between <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Dominicans &amp; Iesuites, it was heard before Pope Clement, who appointed both sides to prove <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> of them followed <choice><abbr>S<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>Saint</expan></choice> Austine, &amp; <choice type="oldCorr"><sic><gap reason="illgbl" extent="1" unit="words"/></sic><corr>according</corr></choice> to that he <add place="supralinear" indicator="no"><del type="cancelled"><gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></del></add> intended to <del type="strikethrough">have</del> <choice type="oldCorr"><sic>given</sic><corr>give</corr></choice> sentence if <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> advice of Cardinall Perron had not prevailed to <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> contrary. But many days they spent in examining what he thought, who thought so variously concerning it, that he scarce knew himself <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice>: whereas before him all <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> ancients <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> <del type="strikethrough">ever</del> I could ever meet <choice><abbr>w<hi rend="superscript">th</hi></abbr><expan>with</expan></choice> were <choice><abbr>w<hi rend="superscript">th</hi></abbr><expan>with</expan></choice> <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Iesuites <choice><abbr>w<hi rend="superscript">th</hi></abbr><expan>with</expan></choice> an unanimous consent. <choice><abbr>L<hi rend="superscript">d</hi></abbr><expan>Lord</expan></choice> Falklands Reply p 108.</p>
</div>
<pb xml:id="p004v" n="4v"/>
<div>
<head rend="center" xml:id="hd7"> Out of the <choice><abbr>L<hi rend="superscript">d</hi></abbr><expan>Lord</expan></choice> George Digbies letter to <choice><abbr>S<hi rend="superscript">r</hi></abbr><expan>Sir</expan></choice> Kenelm Digby.</head>
<p rend="indent0" xml:id="par32">– Hardly shall you find scripture alledged more frankly by <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Fathers, or <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Church tradition proclaimed more loudly in any point of faith <choice><abbr>y<hi rend="superscript">n</hi></abbr><expan>than</expan></choice> by Iustin &amp; Tertullian in <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> rigid censure of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> use of Images, &amp; in <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> same Tertullian in affirming Christ's descent to free <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Patriarchs; &amp; in these two &amp; divers others <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> gross assertion of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Angels copulation <choice><abbr>w<hi rend="superscript">th</hi></abbr><expan>with</expan></choice> weomen: &amp; lastly then in all <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Millenaries most confident authorising of their Iudaic doctrin.</p>
</div>
<div>
<head rend="center" xml:id="hd8"> Out of <choice><abbr>S<hi rend="superscript">r</hi></abbr><expan>Sir</expan></choice> Kenelms answer</head>
<p xml:id="par33">– Christ's descent to free <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Patriarchs not only Tertullian but all <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Fathers <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> ever spake of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> particular deliver it as a matter of faith, &amp; so it hath been ever held by <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> church – The error of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Millenaries appeareth plainly to have grown among some of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Fathers (<choice><abbr>w<hi rend="superscript">th</hi></abbr><expan>with</expan></choice> whom <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Authority of Papias weighed much) by literally interpreting a text of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Apocalyps: but never any of them urged <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> generally received opinion of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Church nor public tradition from Christ &amp; <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Apostles. And besides <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Church has never yet to this day condemned as an heresie <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> part of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Millenaries belief <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> some of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> fathers held (<choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> is of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Saints reigning <choice><abbr>w<hi rend="superscript">th</hi></abbr><expan>with</expan></choice> Christ a thousand years upon earth after their resurrection &amp; enjoying only spirituall delights) but only other foul enormities <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> went under <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> name of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Millenaries heresies. — Further concerning <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Millenaries Iustin Martyr <del type="cancelled">saith</del> him self saith it is an opinion not generally believed in <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Church but <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> many of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Orthodox reject it — It is true Papias seemeth to intimate as though it were in some obscure manner derived from Christ, but not as a thing commanded to be preached and taught. <del type="cancelled"><gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></del> He telleth it as a mystery or secret whispered <choice><sic>by</sic><corr type="delText"/></choice> <add place="supralinear" indicator="no">to</add> him <del type="cancelled">by</del> <add place="supralinear" indicator="no">to</add> some of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Apostles whom he would oblige more then their fellows <del type="cancelled"><gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></del> by imparting somthing to them for their knowledge that <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> rest should be ignorant of. But no such by-rivulet (though it should come from <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> true fountain) can ever fall into <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> main &amp; avowed Channel of Ecclesiastical tradition. Indeed it's like <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> Cerixthus <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Heretic to justify his new device in <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> particular fathered it on <choice><abbr>S<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>Saint</expan></choice> Iohn as whispered to him by Christ in Conference &amp; from him Papias <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> was an easy &amp; simple man, taking it, passed by his name &amp; vouchsafed only <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Apostles.</p>
</div>
<div>
<head rend="center" xml:id="hd9"> Out of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> <choice><abbr>L<hi rend="superscript">d</hi></abbr><expan>Lord</expan></choice> Digbies Reply.</head>
<p xml:id="par34">The Authority of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> fathers in <choice><abbr>o<hi rend="superscript">r</hi></abbr><expan>our</expan></choice> differences <del type="cancelled">are</del> <add place="supralinear" indicator="no">is</add> (not to insist upon <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> fewness of their writings, <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> many suppositious children that beare <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> name of ffathers they do not so much as <unclear cert="medium" reason="hand">Ore</unclear> refer, &amp; <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> alterations rasures &amp; insertions <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> through ignorance fraud or malitiousness that have corrupted even those few <del type="cancelled"><gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></del> monuments that remain of venerable Antiquity) it is I say chiefly invalidated by these four considerations 1<hi rend="superscript">st</hi> Their contradictions one to another. 2 Their variance from themselves. 3 Their repugnance to both Papists &amp; Protestants, &amp; 4<hi rend="superscript">th</hi> their want of ability in many points of <choice><abbr>o<hi rend="superscript">r</hi></abbr><expan>our</expan></choice> controversies, in most of will to decide them.</p>
<p xml:id="par35">1 They clash <choice><abbr>w<hi rend="superscript">th</hi></abbr><expan>with</expan></choice> one another first in point of Government. To name <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> superiority of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Sea of Rome will be enough to call to <choice><abbr>yo<hi rend="superscript">r</hi></abbr><expan>your</expan></choice> memory <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Epistles of *<anchor xml:id="n004v-01"/> <note place="marginRight" target="#n004v-01">* Epist 53 ad Anatol 54 ad Martian 55 ad Pulcher. 56 ad Martine 61 ad Iuvenal.</note> Leo contrary to <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> 28 Canon of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Councel of Calcedon who had elevated that of Constantinople to an equall height with <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> other. And likewise those Epistles of Gregory <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> 9<hi rend="superscript">t</hi>, 32 ad Maurit. 34 Constant l. 4. wherein he inveighs in sharp terms ag<hi rend="superscript">t</hi> whosoever should take upon him <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> title of universal <choice><abbr>B<hi rend="superscript">p</hi></abbr><expan>Bishop</expan></choice>. hardly reconcilable <choice><abbr>w<hi rend="superscript">th</hi></abbr><expan>with</expan></choice> those passages of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> fathers <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Roman D<hi rend="superscript">rs</hi> cite for <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Popes supremacy, &amp; least of all <choice><abbr>w<hi rend="superscript">th</hi></abbr><expan>with</expan></choice> <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> practise of Boniface <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> 3<hi rend="superscript">d</hi> <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> soon after assumed <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> appellation. To name <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> question of appeals to Rome will suffice to draw an acknowledgment from you of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> <choice><abbr>g<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>great</expan></choice> contestations between <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> African <choice><abbr>B<hi rend="superscript">ps</hi></abbr><expan>Bishops</expan></choice> &amp; <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Roman, condemning <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> point; <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> was likewise oppositely decreed by <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Synods of Sardis &amp; Calcedon. Sard Com. 3. 2 Concil. Calced. Can. 9. To name <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Election of Bishops will be sufficient to call to <choice><abbr>yo<hi rend="superscript">r</hi></abbr><expan>your</expan></choice> thoughts the direct opposition in <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> points of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> ffathers of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> 8<hi rend="superscript">th</hi> General Council (Canon 22) against what Cyprian (Epist 68 p 166) taught at large to be Apostolic tradition; to wit <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> people should have their votes also in <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> choise of <choice><abbr>B<hi rend="superscript">ps</hi></abbr><expan>Bishops</expan></choice>. And lastly you will easily be put in mind how that <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> is delivered by many, &amp; particularly by Epiphanius p 908 against Arrius for a received sense of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Church touching <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> preeminence of a <choice><abbr>B<hi rend="superscript">p</hi></abbr><expan>Bishop</expan></choice> above a Presbyter is flatly impugned by S. Ierome Ep. ad Occan 83 p 614, &amp; others.</p>
<p xml:id="par36">Secondly they clash in matters of practise. Call but to mind Victor's heats ag<hi rend="superscript">t</hi> <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> <choice><abbr>B<hi rend="superscript">ps</hi></abbr><expan>Bishops</expan></choice> of Asia touching <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> observation of Easter day, Fabian's and Tertullians Tenants about Marriage, <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> first holding all marriage pollution <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> last esteeming <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> second unlawvull. Origen (contra Celsum l 5 to p 479) &amp; Athanasius (Orat 1 Contra Arrianos p 394) speake expresly <choice><abbr>ag<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>against</expan></choice> invocation &amp; <choice><abbr>wp</abbr><expan>worship</expan></choice> of <choice><abbr>S<hi rend="superscript">ts</hi></abbr><expan>Saints</expan></choice>: to <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> those <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> Bellarmin (L. de Beatitudine sanctorum l. 13) <del type="cancelled">are not like <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> rest so impertin</del> cites out of Iustin &amp; Augustine are not like <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> rest so impertinent but that they may stand in some opposition. Let me but remember you of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> opinion that Hereticks ought to be baptized, so contradicted by Optatus by Austine &amp; generally by all that impugn <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Donatists, <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> was notwithstanding most peremptorily maintained by Tertullian, Cyprian (ep ad Pompeium) &amp; Firmilian, so far <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> Cyprian for this cause brake into most notorious heats <choice><abbr>ag<del type="cancelled">t</del></abbr><expan>against</expan></choice> Stephanus <choice><abbr>B<hi rend="superscript">p</hi></abbr><expan>Bishop</expan></choice> of Rome (both Stephanus &amp; Cyprian <pb xml:id="p005r" n="5r"/><fw type="pag" place="topRight">9</fw> urging tradition for contrary doctrines) &amp; Firmilian <choice><abbr>ag<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>against</expan></choice> all <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Roman Church in generall, saying in an Epistle of his (<choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> is <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> 75<hi rend="superscript">t</hi> among Cyprian's works) <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> Rome did not in all things observe <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> tradition of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Apostles &amp; in vain boasted of their authority. Accord I beseech you that passage of S. Austin <foreign xml:lang="lat">serm 17 de verbis Apost (Injuria est pro Martyre orare)</foreign> <choice><abbr>w<hi rend="superscript">th</hi></abbr><expan>with</expan></choice> <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> practise of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Church in that point <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> appear's to have been general &amp; is recorded in divers of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> ffathers as Clemens Cyprian Austin 17 Serm de verbo Apost. &amp; particularly by Epiphanius against Aerius. Lastly in point of confession &amp; penitence, be pleased to confront those passages of Chrysostom Homil de pœnit. &amp; confess. It is not necessary saith he that thou shouldest confess in <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> presence of witnesses let <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> inquiry of thy offences be made in thy thought, let this judgment be <choice><abbr>w<hi rend="superscript">th</hi></abbr><expan>with</expan></choice>out a witness, let God only see thee confessing. And again in Epist ad Hebr. c. 12. Hom 31. I do not say to thee, bring thy self upon <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> stage nor accuse thy self unto others, &amp; likewise that of <choice><abbr>S<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>Saint</expan></choice> Austin confess l 10 cap. 3. What have I to do <choice><abbr>w<hi rend="superscript">th</hi></abbr><expan>with</expan></choice> men that they should hear my confessions as though they could heale my disseases? Be pleased, I say, to confront these <choice><abbr>w<hi rend="superscript">th</hi></abbr><expan>with</expan></choice> some passages of other ffathers cited by Arcadius upon that subject &amp; likewise by Bellarmin, l 3. c 2 de Pœnitentia, &amp; confess the ffathers in matters of practise as well as of government irreconcileable.</p>
<p xml:id="par37">Thirdly their contradictions in matters of beleif are infinite. I shal only summ up such as I esteem most important either in <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> points themselves <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> they concern or in relation to <choice><abbr>o<hi rend="superscript">r</hi></abbr><expan>our</expan></choice> controversies in <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Doctrine of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Trinity. That of Iustin Martyr p 357 <choice><abbr>ag<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>against</expan></choice> Tryphon <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> cannot be salved from making a distinction of nature betwixt <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> father &amp; <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Son. That of Tertullian <foreign xml:lang="lat">adv. Prax c. 9, 10 Pater tota substantia est, filius verò derivatio totius &amp; portio</foreign>. &amp; many other passages in <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> same book. That of Origen Tract. in Ioan. Tom. 3. where he implys little less as Genebrard observes <choice><abbr>y<hi rend="superscript">n</hi></abbr><expan>then</expan></choice> <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> father is as much above <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Son &amp; <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> holy Ghost as they above <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> creatures. That of Theodoret part 3 Concil Eph. p. 496. where refuting Cyril's 9<hi rend="superscript">th</hi> Anathema, he saith <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> in it Cyril doth Anathematize all <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Apostles &amp; <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Arch-Angel Gabriel himself, whilst impiously &amp; blasphemously (they are his words) he curseth such as do not believe <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> holy Ghost to proceed from <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Son. I can easilier accord these Doctors <choice><abbr>w<hi rend="superscript">th</hi></abbr><expan>with</expan></choice> Arrius then <choice><abbr>w<hi rend="superscript">th</hi></abbr><expan>with</expan></choice> Athanasius or <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> 318 fathers of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Nicene councel. Of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> state of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Soul after death in point of reward &amp; punishment; &amp; likewise concerning Christs descent into Hell, I could here cite you multitudes of oppositions; but I shall have occasion to speak of these in another place. Lastly touching <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Eucharist – That of Iustin in Apol 2 The sanctified food (saith he) where<choice><abbr>w<hi rend="superscript">th</hi></abbr><expan>with</expan></choice> <choice><abbr>o<hi rend="superscript">r</hi></abbr><expan>our</expan></choice> flesh &amp; blood by conversion are nourished we are taught to be <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> flesh &amp; blood of Iesus incarnate, being made such by <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> word of prayer, after <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> same manner as Iesus Christ <choice><abbr>o<hi rend="superscript">r</hi></abbr><expan>our</expan></choice> saviour by <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> word of God took on him flesh &amp; blood for <choice><abbr>o<hi rend="superscript">r</hi></abbr><expan>our</expan></choice> salvation. How will it suit <choice><abbr>w<hi rend="superscript">th</hi></abbr><expan>with</expan></choice> <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> latter part of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> 40<hi rend="superscript">th</hi> Chap of Tertullian <choice><abbr>ag<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>against</expan></choice> Marcion where his whole argument runs upon this, That in <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Eucharist <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Bread &amp; wine are <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> figure &amp; representation of Christs body (for it would have been a very extravagant argument to one <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> denyed (as Maryon did) Christ himself to have a body of flesh, to alledge <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> bread was <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> flesh of his body,) His words are; Having profest (saith he of <choice><abbr>o<hi rend="superscript">r</hi></abbr><expan>our</expan></choice> Saviour) a desire to eat <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Passover, he took bread &amp; having distributed it to his Disciples, he made it his body saying, <hi rend="underline">This is my body</hi>, that is, <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> figure of my body, of <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> it could not have been <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> figure if he had not in truth a body. And again <choice><abbr>w<hi rend="superscript">th</hi></abbr><expan>with</expan></choice> that other passage of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> same Author lib de Anima cap 14: The tast of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> wine <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> he consecrated for a memorial of his blood. And also <choice><abbr>w<hi rend="superscript">th</hi></abbr><expan>with</expan></choice> that lib 1 <choice><abbr>ag<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>against</expan></choice> Marcion cap 14: The bread by <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> he represents his body (I dare not translate <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> rest) <foreign xml:lang="lat">Etiam in sacramentis proprijs egeus mendicitatibus creatoris</foreign>. Survey that passage of Cyrillus Hierosol.Catach. cap. 4. Vnder <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> form of bread his body is given thee &amp; under <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> form of wine his blood. And again Knowing this for a certainty <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> bread <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> we see is not bread though <choice><abbr>o<hi rend="superscript">r</hi></abbr><expan>our</expan></choice> tast find it to be so: So how this will suit <choice><abbr>w<hi rend="superscript">th</hi></abbr><expan>with</expan></choice> that place of <choice><abbr>S<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>Saint</expan></choice> Austine upon <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> 98<hi rend="superscript">th</hi> Psalm, where he bringeth in <choice><abbr>o<hi rend="superscript">r</hi></abbr><expan>our</expan></choice> Saviour speaking of this matter after this manner: You shall not eat of this body <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> you see, nor drink <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> blood <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> they shall shed which will crucify me; I have commanded a certain sacrament unto you <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> being spiritually understood will quicken you. Next consider those passages of Gregory Nissene quoted by Bellarmin: We beleive, saith he, the bread rightly sanctified by <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> word of God to be changed into <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> body of God <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Word. And again a little after: This doth <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> vertue of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> benediction effect, changing <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> nature of what wee see (Bread &amp; wine) into <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> body of <choice><abbr>o<hi rend="superscript">r</hi></abbr><expan>our</expan></choice> Lord: To <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> I oppose that of Theodoret Dialog 2. The mystical symbols are not removed from their own nature after sanctification, but remain in their former substance form &amp; figure. &amp; Dialog. 1. Our Lord, saith he, in delivering those mysteries called <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> bread <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> body &amp; <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> mixture in <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> cup blood. And soon after, saith he, Our Saviour inverted <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> names giving to his body <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> name of Symbol &amp; to <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> symbol <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> name of his body; so having named himself Vine, he called <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> symbol blood. Next let us confront that of Chrysostom Hom. de Encænijs; Is it bread <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> you see? is it wine? do they go into <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> privy like other meats? away <choice><abbr>w<hi rend="superscript">th</hi></abbr><expan>with</expan></choice> such a thought; for as wax being put into <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> fire unites it self so in substance to it that nothing thereof remains so imagin here that the mysteries are swallowed up in <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> substance of the body. Therefore when you approach thereunto, think not that you receive the divine body as from man, but fire from <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> <fw type="catch" place="bottomRight">Pincers</fw><pb xml:id="p005v" n="5v"/> Pincers of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Seraphim <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> Isaiah saw, so think <add place="inline" indicator="no"><choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice></add> you partake of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> divine body as if you joyned <choice><abbr>yo<hi rend="superscript">r</hi></abbr><expan>your</expan></choice> lips to his pure &amp; spotles side. Confront this <choice><abbr>w<hi rend="superscript">th</hi></abbr><expan>with</expan></choice> Origen in cap 15 Matth. As nothing, says he, is impure in it self but is made so to <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> polluted &amp; incredulous by his own uncleanness &amp; unbeleif; so neither doth that <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> is sanctified by <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> word of God &amp; prayer, in its own nature sanctify him <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> useth it. And forasmuch as belongs to that eating, we are neither defrauded of any good by <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> not eating nor enricht <choice><abbr>w<hi rend="superscript">th</hi></abbr><expan>with</expan></choice> any good by <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> eating of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> sanctified bread, <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> for as much as it hath of materials goes into <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> belly &amp; <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> privy, but becomes usefull &amp; effectual according to <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> proportion of faith, making <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> soul perspicacious &amp; considering of what is profitable. Lastly to conclude this point, let me set before you Macarius Homil 17 &amp; Theophylact, more remote from one another in this article of faith then in <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> times wherein they lived: Macarius telling <choice type="oldCorr"><sic>y</sic><corr cert="high">us</corr></choice> that we offer bread &amp; wine <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice><foreign xml:lang="gre">ἀντίτυπον</foreign> of his flesh &amp; blood; &amp; they <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> are partakers <del type="cancelled"><gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></del>of <del type="cancelled"><gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></del> the visible bread do eat <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> flesh of <choice><abbr>o<hi rend="superscript">r</hi></abbr><expan>our</expan></choice> <choice><abbr>L<hi rend="superscript">d</hi></abbr><expan>Lord</expan></choice> spiritually. And Theophylact teaching <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> direct contrary doctrin upon <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> 6<hi rend="superscript">t</hi> of <choice><abbr>S<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>Saint</expan></choice> Iohn. Note here (says he) <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> bread <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> wee eat in <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> mysteries, is not <foreign xml:lang="gre">ἀντίτυπον</foreign> of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Lord's flesh but <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> very flesh of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Lord. And let no body be troubled <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> bread should be beleived flesh since <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> bread <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> he did eat when he walked here was altered into his body &amp; made <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> same <choice><abbr>w<hi rend="superscript">th</hi></abbr><expan>with</expan></choice> his holy flesh; so would <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> wafer be turned into his flesh if Christ as man did eat it.</p>
<p xml:id="par38">2. The ffathers clash <choice><abbr>w<hi rend="superscript">th</hi></abbr><expan>with</expan></choice> themselves. — But in this I may be excused from <add place="supralinear" indicator="yes">alledging</add> examples, since Genebrard &amp; Pamelius thought it their best course to purge, the one Origen, <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> other Tertullian from gros &amp; impious errors in many places by shewing how they teach <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> contrary in others. though by <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> way I must needs say <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> Pamelius his manner appears to be very extravagant for as to some poisonous doctrins of Tertullian a Montanist he rightly applys a cure from some other passage of Tertullian a Catholic, so at other times to what he thought venemous in Tertullian a Catholic he preposterously prescribes an antidote out of Tertullian a Heretic; as you may see in <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> 8<hi rend="superscript">th</hi> of his Paradoxes where he confutes an error in his Apologeti<choice><orig>qꝫ</orig><reg>que</reg></choice> &amp; de Testimonio animæ, books <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> father wrote being a Catholic, <choice><abbr>w<hi rend="superscript">th</hi></abbr><expan>with</expan></choice> a passage of his book de Anima composed when he was turned Cataphrygian: &amp; yet who so forward as Pamelius when any passage in such books makes for us, to cry out, Away <choice><abbr>w<hi rend="superscript">th</hi></abbr><expan>with</expan></choice> it, 'twas a saying of Tertullian a Montanist. —— Had <choice><abbr>S<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>Saint</expan></choice> Austins admirable monument of humble ingenuity (as well as high erudition) his Retractations perished as Origens, <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> as <choice><abbr>S<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>Saint</expan></choice> Ierom saith he made in an Epistle to Fabian <choice><abbr>B<hi rend="superscript">p</hi></abbr><expan>Bishop</expan></choice> of Rome [Hierony<choice><orig>mꝰ</orig><reg>mus</reg></choice> in Epist. 65 ad Pamach. &amp; Occan.] did before him, <choice><abbr>S<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>Saint</expan></choice> Austin might perhaps have had a <del type="strikethrough">calogue</del> place in some others Catalogue of Heretiques, as wel as <choice><abbr>S<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>Saint</expan></choice> Origen in his. And truly who can secure us <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> like mishap hath not befallen others of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> ffathers now taxable <choice><abbr>w<hi rend="superscript">th</hi></abbr><expan>with</expan></choice> erroneous doctrines by <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> loss perhaps of some after survey of their own writings.</p>
<p xml:id="par39">3 <del type="cancelled">Thirdl</del> The Fathers are repugnant to <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> <choice><abbr>governm<hi rend="superscript">nt</hi></abbr><expan>government</expan></choice> practise &amp; belief of both <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Romish Church &amp; <choice><abbr>o<hi rend="superscript">rs</hi></abbr><expan>ours</expan></choice>: But in this I have prevented <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> need of examples by many of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> instances both of my former letter &amp; this, as <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> equality of <choice><abbr>B<hi rend="superscript">ps</hi></abbr><expan>Bishops</expan></choice> &amp; Presbyters, that of Rebaptizing, <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> of Angels, <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Millenaries &amp;c: to <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> I will only add that <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> so many &amp; particularly <choice><abbr>S<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>Saint</expan></choice> Austin delivers of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> necessity of childrens partaking of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Eucharist, &amp; his rigour <choice><abbr>ag<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>against</expan></choice> infants unbaptized.</p>
<p xml:id="par40">4 The ffather's wanted <choice type="oldCorr"><sic><gap reason="illgbl" extent="1" unit="words"/></sic><corr>ability</corr></choice> or will <choice><sic>decide</sic><corr>to decide</corr></choice> <choice><abbr>o<hi rend="superscript">r</hi></abbr><expan>our</expan></choice> controversies because they either were wholly ignorant of them (most of <choice><abbr>o<hi rend="superscript">r</hi></abbr><expan>our</expan></choice> controversies being unthought of in <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Church for <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> first 500 years) or thought them not materiall, though now <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> injunction of them by one side for articles of faith has made them so. – And this I am induced to think, first becaus I meet <choice><abbr>w<hi rend="superscript">th</hi></abbr><expan>with</expan></choice> them no where in Scripture, Secondly becaus in <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> father's several catalogues of hereticks (as that of Philastrius, Epiphanius &amp; <choice><abbr>S<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>Saint</expan></choice> Austin) I find none branded <choice><abbr>w<hi rend="superscript">th</hi></abbr><expan>with</expan></choice> Heresy for not holding those articles imposed on men's beliefs by <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Church of Rome &amp; rejected by <choice><abbr>o<hi rend="superscript">rs</hi></abbr><expan>ours</expan></choice> – &amp; thirdly becaus these articles appeared not in those severall pieces wherein <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> fathers of set purpose &amp; designe professedly set down all <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> essential doctrines of Christianity agreed upon throughout <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Church universal. Such were their Symbols: Such Irenæus his unity of faith in Lib j. cap 2. Such Origen's introduction to his book de Principijs, such Tertullian's rule of faith in his prescription <choice><abbr>ag<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>against</expan></choice> Hereticks, such Epiphanius his conclusion of his work <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> he calls <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> settlement of truth &amp; assurance of immortality. Such likewise (to fit you <choice><abbr>w<hi rend="superscript">th</hi></abbr><expan>with</expan></choice> some of all ages) was <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> work of Gennadius (written <choice><abbr>w<hi rend="superscript">th</hi></abbr><expan>with</expan></choice>in these 200 years) de recta Christianorum fide: I will not say in some of <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice>, but in all <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> together there is not one article of faith received by <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Church of Rome &amp; rejected by us so much as mentioned save only in Epiphanius of Christs descent into Hell; a point variously &amp; uncertainly understood amongst <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Fathers, as shall in another place be demonstrated. Now for further proof of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> little agitation or great neglect of <choice><abbr>o<hi rend="superscript">r</hi></abbr><expan>our</expan></choice> controverted points in <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> primitive times let me appeal to <choice><abbr>yo<hi rend="superscript">r</hi></abbr><expan>your</expan></choice> own observation. Do you know of any of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Fathers for <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> first 400 years that hath purposely &amp; of designe composed <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> least treatis of any one of <choice><abbr>o<hi rend="superscript">r</hi></abbr><expan>our</expan></choice> questions? or in some other tract handled them so much as in a formal digestion? Inform me I beseech you, for I profess all <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> works <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> ever I have met <choice><abbr>w<hi rend="superscript">th</hi></abbr><expan>with</expan></choice> of them appear to have been wholly directed either to deride <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Pagans, to confute Philosophers, to convince <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Iews, to confound prodigious heresies, or deliver precepts of good life, or els to expound some pages of scripture most useful to <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> same ends.</p>
<p xml:id="par41">Thus noble Cousin I have laid before you my principal reasons that led me to <pb xml:id="p006r" n="6r"/><fw type="pag" place="topRight">11</fw> deny the fathers testimonies to have such validity whereon we may justly pas a verdict in <choice><abbr>o<hi rend="superscript">r</hi></abbr><expan>our</expan></choice> questions of religion –</p>
<p xml:id="par42">– If you lay <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> rule absolutely generall that what article soever is delivered directly or by intimation from <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> fathers to have been a received doctrine of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Church ought to be swallowed for an infallible verity, it will easily be made appear that this method must betray you not only into some Protestant tenents, but also into beleifs on both sides confessed to be erroneous. It must draw you to be a Millenary, to hold a necessity of Children's partaking <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Eucharist, to abhor <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> use of Images as Idolatrous, &amp; to reject out of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Canon those books <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> wee esteem Apocryphal: for all these do <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> fathers deliver <choice><abbr>w<hi rend="superscript">th</hi></abbr><expan>with</expan></choice> somwhat more then intimations that they were taught to them as derived from <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Apostles, &amp; from generall receptions of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Catholick Church.</p>
<p xml:id="par43">First for <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> doctrine of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Millenaries, I conceive you make a right judgment of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> original thereof from Papias whom <choice><abbr>S<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>Saint</expan></choice> Ierome (<choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> best critick in Ecclesiasticall Antiquity) says to have been <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> first author of it; <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> error it is probable <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> said Papias ran into either by flattery to win upon <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Iews or els as you say by <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> gross understanding of a text in <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> 20<hi rend="superscript">th</hi> of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Apocalyps himself being one but of a dull &amp; easy spirit, <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> being taken from him by those that reverenced <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> antiquity <add place="supralinear" indicator="yes">&amp; piety</add> of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> man was delivered <choice><abbr>w<hi rend="superscript">th</hi></abbr><expan>with</expan></choice> reccommendation to their successors, &amp; so took possession of most of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> <choice type="oldCorr"><sic>D-sup-rs</sic><corr>Doctors</corr></choice> of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> following ages. As for that of Cerinthus, I beleive <choice><abbr>w<hi rend="superscript">th</hi></abbr><expan>with</expan></choice> Sextus Senensis that it was a distinct Heresy <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> fed carnal men <choice><abbr>w<hi rend="superscript">th</hi></abbr><expan>with</expan></choice> hopes of beastly &amp; sensual delight for it is not likly <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> a doctrin taken from such an arch Heretic as Cerinthus could have found such reception among <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> catholic fathers; &amp; least of all is it probable that Cerinthus could have fathered it upon <choice><abbr>S<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>Saint</expan></choice> Iohn whom <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Apostle is said to have detested so much <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> Ireneæus (lib 3 cap 3) a chief Champion of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Millenaries, in <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> very chapter where as you say he reccons up <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> succession of Bishops in divers Churches, relates <choice><abbr>y<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>that</expan></choice> <choice><abbr>w<hi rend="superscript">n</hi></abbr><expan>when</expan></choice> <choice><abbr>S<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>Saint</expan></choice> Iohn was entring into a Bath where Cerinthus washed himself, <choice><abbr>S<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>Saint</expan></choice> Iohn no sooner saw him but he stept back crying out. Let us forsake <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> place least that enemy of truth draw down <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> house upon <choice><abbr>o<hi rend="superscript">r</hi></abbr><expan>our</expan></choice> heads: a fit Author for so foule a doctrine but one very unlikely to be believed acquainted <choice><abbr>w<hi rend="superscript">th</hi></abbr><expan>with</expan></choice> Christs whispers to <choice><abbr>S<hi rend="superscript">t</hi></abbr><expan>Saint</expan></choice> Iohn. But as this enormous part <choice><abbr>w<hi rend="superscript">ch</hi></abbr><expan>which</expan></choice> passes also <choice><abbr>w<hi rend="superscript">th</hi></abbr><expan>with</expan></choice> most under <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> name of Millenaries heresy was generally condemned: so <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> other more spiritual of Papias, was &amp; is far from being approved at this day either by <choice><abbr>yo<hi rend="superscript">r</hi></abbr><expan>your</expan></choice> Church or <choice><abbr>o<hi rend="superscript">rs</hi></abbr><expan>ours</expan></choice>, much more from finding so firm &amp; entire assent as you will be obliged to give it by <choice><abbr>yo<hi rend="superscript">r</hi></abbr><expan>your</expan></choice> rule of swallowing for unquestionable &amp; infallible what doctrine soever <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> fathers deliver as taught unto them &amp; to be <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> general sense of <choice><abbr>y<hi rend="superscript">e</hi></abbr><expan>the</expan></choice> Christian Church in their times. <newtonSymbol xmlns="http://www.newtonproject.sussex.ac.uk/ns/nonTEI" value="cross with a hooked base surmounted by 3 circles arranged in a triangle"/> And for proof <tei:choice xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0"><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">t</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>that</tei:expan></tei:choice> it was delivered for such by Papias (who gloried in nothing more then in being a carefull collector of <tei:choice xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0"><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> doctrines taught by <tei:choice xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0"><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> Apostles (<tei:foreign xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:lang="lat">viva voce</tei:foreign>) I referr you only to Nicephorus Calistus Hist. Eccles. l 3. c 20.</p>
<tei:p xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="par44">That Iustin Martyr delivered it for such a passage <tei:del type="strikethrough">in</tei:del> his Dialogue <tei:choice><tei:abbr>w<tei:hi rend="superscript">th</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>with</tei:expan></tei:choice> Tryphon will easily testify where he saith, that he, &amp; all in all parts Orthodox christians held it, &amp; calls them only Christians in name <tei:choice><tei:abbr>w<tei:hi rend="superscript">th</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>with</tei:expan></tei:choice> many other circumstances of aggravation that denyed it. It is true as you say, he confesses a little before that some good &amp; honest Christians did not acknowledg it, but this may be an argument how careless &amp; oftentimes repugnant to themselves some of <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> fathers were in their writings or els how little scrupulous of setting to doubtful doctrines that seale <tei:choice><tei:abbr>w<tei:hi rend="superscript">ch</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>which</tei:expan></tei:choice> you account so sacred; but it can no way salve him from having taught it <tei:choice><tei:abbr>w<tei:hi rend="superscript">th</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>with</tei:expan></tei:choice> those circumstances that you esteem <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> notes of infallibility.</tei:p>
<tei:p xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="par45">That Irenæus took it &amp; taught it to be of tradition from Christ I think is so manifest that it were superfluous to insist upon particular passages in that Author. And lastly to omit Tertullian &amp; others, who clearly (me thinks) imply as much though not in <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> very terms; What <tei:del type="strikethrough">think you of</tei:del> can expres more a doctrine rightly delivered &amp; generally received then Lactantius lib 7. Istitut. cap 26, his conclusion of his long discours upon this subject; <tei:foreign xml:lang="lat">Hac est doctrina sanctorum Prophetarum quam Christiani sequimur, hoc est Christiana sapientia</tei:foreign>.</tei:p>
<tei:p xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="par46">Secondly for <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> necessity of Children's partaking <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> Eucharist, although <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> evident practise of <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> Church for <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> first 600 years according to all <tei:choice><tei:abbr>o<tei:hi rend="superscript">r</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>our</tei:expan></tei:choice> records of antiquity might excuse me from proving by any particular instance that some of <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> Fathers taught the necessity of it for a received tradition; yet take this of <tei:choice><tei:abbr>S<tei:hi rend="superscript">t</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>Saint</tei:expan></tei:choice> Austin lib 1 de peccat. mer. &amp; remiss. c 24 Rightly saith he do <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> Punic Christians call Baptism by no other names then health &amp; safety nor <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> sacraments of Christs body by no other then life, <tei:foreign xml:lang="lat">Vnde nisi ex antiqua, ut existimo et Apostolica traditione qua Ecclesiæ Christi <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic><tei:gap reason="illgbl" extent="1" unit="words"/></tei:sic><tei:corr>insitum</tei:corr></tei:choice> tenent præter Baptismum et participationem Dominicæ mensæ non solum non ad regnum Dei sed nec ad salutem &amp; vitam æternam posse quenquam hominum pervenire</tei:foreign>.</tei:p>
<tei:p xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="par47">Thirdly for <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> use of Images consult <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> invectives of these fathers <tei:choice><tei:abbr>ag<tei:hi rend="superscript">t</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>against</tei:expan></tei:choice> them Tertull. lib j de Idololatria. Orig: lib 7 contra Cels. Arnob. lib. 6. Lactant lib 2. Epiphan Ep. ad Iohan. Hierosol. inter opera Hier. Epist 60. Ambr. de fuga secul cap 5. Aug. de fide cap. 7. See more of <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> Author's discourse</tei:p>
<tei:p xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="par48">Lastly concerning <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> Apocryphal books I need cite no other proofs then that of Ierom. Iudith, saith he, <tei:foreign xml:lang="lat">Tobiæ &amp; Maccabæorum libros legit quidem Ecclesia sed inter Canonicas scripturas non recipit</tei:foreign>, added to that of Ruffinus: <tei:foreign xml:lang="lat"><tei:unclear reason="damage" cert="medium">Ideo</tei:unclear></tei:foreign>, saith he <tei:foreign xml:lang="lat">quæ sunt novi et veteris Testamenti vo<tei:lb type="hyphenated" xml:id="l2"/><tei:fw type="catch" place="bottomRight">lumina</tei:fw><tei:pb xml:id="p006v" n="6v"/> volumina quæ secundum majorum traditionem per ipsum spiritum sanctum inspirata creduntur, et Ecclesiæ Christi tradita, competens videtur in hoc loco evidenti numero sicut ex patrum monumentis accepimus designare.</tei:foreign> And accordingly he enumerates only those books received by us for Canonical, &amp; goes on, <tei:foreign xml:lang="lat">Hæc sunt quæ patres intra Canonem concluserunt ex quibus fidei nostræ assertiones constare voluerunt: sciendum tamen est quod et alij qui non canonici sed Ecclesiastici a majoribus appeallati sunt</tei:foreign>: &amp; reccons up all those <tei:choice><tei:abbr>w<tei:hi rend="superscript">ch</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>which</tei:expan></tei:choice> we reject; &amp; thus concludes: <tei:foreign xml:lang="lat">Hac nobis a patribus, ut dixi, tradita, ut opportunum visum est hoc in loco designare ad instructionem eorum qui prima sibi Ecclesiæ ac fidei elementa suscipiunt ut sciant ex quibus sibi fontibus verbi Dei haurienda sint pocula.</tei:foreign></tei:p>
<tei:p xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="par49">— When Gregory Neoces Ariensis <tei:add place="supralinear" indicator="yes">[Thaumaturgus]</tei:add> said <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">t</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>that</tei:expan></tei:choice> <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> father &amp; <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> Son according to <tei:choice><tei:abbr>o<tei:hi rend="superscript">r</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>our</tei:expan></tei:choice> conceptions were two, but one in Hypostasis; <tei:choice><tei:abbr>S<tei:hi rend="superscript">t</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>Saint</tei:expan></tei:choice> Basil Ep 64 p 849 Tom 2 excuses him saying that it was spoken <tei:foreign xml:lang="gre">οὐ δογμάτικως. ἀλλ᾽ ἀγωνιστικως</tei:foreign>, &amp; that being to perswade a Gentile, he thought it not necessary to be exact in his expressions. — likewise where Dionysius Alexandrinus had stiled <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> son <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> workmanship of <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> father as <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> ship to <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> shipwright, &amp; many other expressions that no Arian could mend; Athanasius is ready <tei:choice><tei:abbr>w<tei:hi rend="superscript">th</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>with</tei:expan></tei:choice> an Apology for him p 551, 552 Tom 1 de Sent Dionis. They were saith he <tei:foreign xml:lang="gre">κατ᾽ ὀικονομίαν γραφομένα</tei:foreign>, &amp; are not to be taken malitiously.</tei:p>
<tei:p xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="par50">— But becaus my opinion (that <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> scriptures are <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> only rule of faith) is little considerable <tei:choice><tei:abbr>w<tei:hi rend="superscript">th</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>with</tei:expan></tei:choice> one of so far <tei:del type="cancelled">a</tei:del> better judgment; take in this point <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> Opinion of <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> fathers <tei:choice><tei:abbr>w<tei:hi rend="superscript">ch</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>which</tei:expan></tei:choice> you so much rely upon. To begin <tei:choice><tei:abbr>w<tei:hi rend="superscript">th</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>with</tei:expan></tei:choice> Tertullian, these are <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> last words of his 22<tei:hi rend="superscript">th</tei:hi> chapter against Hermogenes. <tei:foreign xml:lang="lat">Scriptum esse doceat Hermogenis officina</tei:foreign>: if it be not written saith he, let him fear <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> wo desteind to such as shall add or take away. Can any thing be inferd more rightly then from this passage the sufficiency of scripture &amp; <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> superfluity of any other rule? But take yet somewhat more direct from Athanasius (in his Oration ad Gentiles toward <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> beginning.) <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> holy &amp; from God inspired scriptures (saith he) are <tei:foreign xml:lang="gre"><tei:choice type="oldCorr"><tei:sic><tei:gap reason="illgbl" extent="1" unit="words"/></tei:sic><tei:corr>ἀυτάρκεις</tei:corr></tei:choice></tei:foreign> of themselves sufficient to <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> discovery of truth. I appeal to <tei:choice><tei:abbr>S<tei:hi rend="superscript">t</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>Saint</tei:expan></tei:choice> Basil himself of all <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> fathers <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> greatest attributer to tradition in all things wherein regard is justly due to it. Hear what he says, handling a point wherein scripture (I think) is as dark as in any necessary one whatsoever; I mean that of <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> Trinity: Beleive what's written, saith he, what is not written seek not. Hom 29 advers. Calum. stan. Trin. pag 623. And in another place: <tei:del type="cancelled">I</tei:del> (De vera ac pia fide pag. 251) It is a manifest falling from <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> faith (says he) &amp; an argument of Arrogance either to reject any of those things that are written or to introduce any that are not of <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> written. And lastly to summ up all that can be said by a Protestant in one sentence of a father of greatest learning &amp; authority: Listen but to <tei:choice><tei:abbr>S<tei:hi rend="superscript">t</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>Saint</tei:expan></tei:choice> Austin <tei:foreign xml:lang="lat">De Doctrina Christiana lib 2 cap 9. In ijs quæ aperta in scriptura posita sunt inveniuntur illa omnia quæ continent fidem mores<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> vivendi.</tei:foreign> He had need be a confident sophister that would undertake to evade these Authorities; but yet if they may not be admitted, let <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> Scripture be heard for it self. 2 Tim 3.14, 15, 16, 17. Galat 1.8, 9, 11, 12. Deut cap 4 &amp; cap 12. 1 Cor 4.6, 7 in <tei:choice><tei:abbr>w<tei:hi rend="superscript">ch</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>which</tei:expan></tei:choice> last text [that you may learn in us not to think above w<tei:hi rend="superscript">t</tei:hi> is written, that no one of you be puffed up &amp;c] <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> Apostle makes <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> scripture a remedy for <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">t</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>that</tei:expan></tei:choice> <tei:choice><tei:abbr>w<tei:hi rend="superscript">ch</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>which</tei:expan></tei:choice> <tei:del type="cancelled"><tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> Ap</tei:del> some of <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> Papists object <tei:choice><tei:abbr>ag<tei:hi rend="superscript">t</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>against</tei:expan></tei:choice> <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> use of it, namely that it puffs up <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> learned above those of weaker capacity.</tei:p>
</div>
<tei:pb xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="p007r" n="7r"/>
<tei:fw xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="pag" place="topRight">13</tei:fw>
<tei:div xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
<tei:head rend="center" xml:id="hd10">Observations upon Athanasius's works.</tei:head>
<tei:p xml:id="par51">1. In all Athanasius's writing <tei:choice><tei:abbr>w<tei:hi rend="superscript">ch</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>which</tei:expan></tei:choice> he wrote before <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> reign of Iulian <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> Apostate there is not <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> least mention of a humane soule in Christ distinct from <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> <tei:foreign xml:lang="gre">λόγος</tei:foreign>. <tei:del type="cancelled">But</tei:del> And in divers of those works he insists much upon <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> incarnation as in <tei:add place="supralinear" indicator="yes">prolixa</tei:add> Oratione de incarnatione Verbi. In Epistola ad Adelphium ubi <tei:add place="supralinear" indicator="yes">fuse</tei:add> respondet Arianis obijcientibus quod Homousiani adorando Christum ut Deum summum adorant etiam corpus est quod creatura est. In epistola ad Maximum ubi <tei:del type="strikethrough">respo</tei:del> passim <tei:del type="strikethrough">persuadet Crucifi</tei:del> loquitur de verbo corpus gestante. In Epistola de Synodi Nicæni Decretis &amp; in prolixissimis illis quin<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> orationibus contra Arianos quas ultimo anno Constantij composuit, &amp; in quibus ibidem sæpissime describit incarnationem. In his omnibus <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="3" unit="chars"/></tei:del> incarnationem exprimit dicendo verbum assumpsisse carnem &amp; corpus quod nunc <tei:foreign xml:lang="gre">σωμα</tei:foreign> vocat nunc<tei:foreign xml:lang="gre">σωμα ἀνθρώπινον</tei:foreign>, nunc <tei:foreign xml:lang="gre">ἀνθρώπου σωμα</tei:foreign> <tei:add place="supralinear" indicator="yes">vel <tei:foreign xml:lang="gre">ἡμέτερον σωμα</tei:foreign></tei:add> nunc <tei:foreign xml:lang="gre">ὄργανον ἀνθρώπινον</tei:foreign>, aliquando <tei:foreign xml:lang="gre">ναον</tei:foreign> vel <tei:foreign xml:lang="gre">ὀικον</tei:foreign> vel <tei:foreign xml:lang="gre">ἀνθρώπων σάρκα</tei:foreign> &amp; similibus nominibus. In ultima tamen quin<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> orationum contra Arianos frequenter dicet verbum assumpsisse hominem. <tei:del type="cancelled">Sed</tei:del> Quâ<tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> tamen expressione<tei:del type="strikethrough">m</tei:del> usus est, non ut assereret <tei:add place="supralinear" indicator="yes">contra Arrianos</tei:add> animam <tei:add place="supralinear" indicator="yes">humanam</tei:add> in Christo diversam a Verbo: sed ex eo quod Arriani aliqui contra quos disputabat, usi fuerant illa expressione, per hominem <tei:del type="cancelled">ill</tei:del> intelligentes corpoream partem hominis.</tei:p>
<tei:p xml:id="par52">At post tempora Iuliani <tei:del type="strikethrough">ubi scripta ejus ubi in discursum ab</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="no">satis occupatus fuit in</tei:add> quæ scripsit <tei:add place="inline infralinear" indicator="no">de incarnatione</tei:add> <tei:del type="strikethrough">ubi<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice></tei:del> vindicando anima<tei:del type="strikethrough">m</tei:del> humana<tei:del type="strikethrough">m</tei:del> in Christo, ut videre est in Libro contra Apollinarium de <tei:app type="authorial"><tei:rdg place="inline">incarnatione Christi</tei:rdg> <tei:rdg place="supralinear">Humana natura suscepta</tei:rdg></tei:app>. In altero de salutari adventu Christi itidem contra Apollinarium.</tei:p>
<tei:p xml:id="par53">Miror <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic><tei:gap reason="illgbl" extent="1" unit="words"/></tei:sic><tei:corr>igitur</tei:corr></tei:choice> quod ante tempora Iuliani nihil scripsit de Anima Christi nam Arius cum suis hanc semper negabant&amp; statuebant Verbum passibile (Athanas: de salutari adventu Christi <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic>ab</tei:sic><tei:corr cert="high">sub</tei:corr></tei:choice> initio pag 635D 636A &amp; 644A. Et de humana natura suscepta pag 628B. Tom 1) Imo totus orbis <tei:add place="supralinear" indicator="no">in</tei:add> hunc opinionem concesserat nam Apollinaristæ ex professo eandem docebant nec non Macedoniani (Maximus <tei:del type="strikethrough">apud con</tei:del> Dial 2 contra Macedonianos apud Athanasium Tom 2 pag 286. Imo et Athanasius ipse idem ad <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> us<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> tempora Iuliani <tei:del type="strikethrough">censuisse</tei:del> censuisse videtur. Nam in pluribus locis ubi res exigere <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic>videtur</tei:sic><tei:corr>videntur</tei:corr></tei:choice> ut animæ mentio <tei:add place="supralinear" indicator="yes">aliqua</tei:add> fieret, is de solo corpore locutus est. Sic enim cùm Ariani objicerent: Si filius æqualis est patri, quomodo potuit homo fieri? (Tom 1 p 480 A) Athanasius non respondet, <tei:del type="strikethrough"><tei:del type="cancelled">Per</tei:del> ffilium non <tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/> Hypostatite uni</tei:del> incarnatione factam esse mediante anima humana, sed solutionem adhibet sine mentione animæ dein, sic pergit quasi animam excludere vellet <tei:foreign xml:lang="gre">ὁ λόγος σὰρξ ἐγένετο καὶ εσκήνωσεν ἐν ἡμιν ἄνθρωπος δὲ γέγονε, καὶ ὀυκ ἐις ἄνθρωπον ἠλθ<tei:del type="over"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del><tei:add place="over" indicator="no"><tei:unclear cert="medium" reason="over">ε</tei:unclear></tei:add></tei:foreign>. Verbum <tei:hi rend="underline">caro factum <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic><tei:gap reason="illgbl" extent="1" unit="words"/></tei:sic><tei:corr>est</tei:corr></tei:choice> <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> &amp; habitavit in nobis: Homo enim factum est &amp; non venit in hominem</tei:hi>. Hoc Athanasius: quo nihil disertius dici potest. <tei:del type="strikethrough">Addit præterea rationem Quod si venisset in hominem Præt</tei:del> Addit præterea Athanasius rationem: nempe quod si dicamus eum venisse in hominem incidemus in eorum Hæresin qui dicebant Verbum descendisse in filium Mariæ. Dein explicando veram incarnationem sic pergit. Verbum, ait, assumpta carne hominem esse factum et in ea carne passum <tei:add place="supralinear" indicator="yes">esse</tei:add> pro nobis; ut Petrus testatur, <tei:hi rend="underline">Christo enim, inquit, pro nobis passo in carne</tei:hi>. – Et paulo post. Quum Deus esset, proprium quoddam cepit corpus, <tei:del type="strikethrough">eo<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> utens ut org</tei:del> eo<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> utens ut organo, homo factus est propter nos. Ideo<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> quæ propria sunt carnis, etiam de illo referuntur; nimirum quia in carne consistebat: qualia sunt esurire, sitire, pati, fatigari, alia<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> id genus quæ caro in se recipit. Quin et ea opera quæ sunt propria verbi qualia sunt mortuos excitare cæcis visum restituere, hæmorrhoissam sanare, ea quo<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> omnino corporis ministerio peragebantur. Et quemadmodum Verbum carnis infirmitates bajulabat ut suas, ne<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> id mirum, erat enim caro ipsius: ita rursus cum caro suo ministerio divinitatis operibus inserviebat, illa opera carne fiebant quia caro illa erat corpus Dei. Hæc Athanasius <tei:del type="strikethrough">explicando incarnationem.</tei:del> statuendo Verbum non venisse in hominem sed evasisse hominem induendo corpus ut organum.</tei:p>
<tei:p xml:id="par54">Sic et pag 432 B describens analogiam inter incarnationem verbi &amp; incarnationem animæ humanæ. Quemadmodum homines accipientes spiritum filij, filij per eum efficiuntur, sic verbum Dei cum indueret <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="3" unit="chars"/></tei:del> <tei:foreign xml:lang="gre">των ἀνθρωπων τὴν σάρκα</tei:foreign> hominum carnem [nota non dicit hominum vel humanam natur<tei:supplied reason="damage">am</tei:supplied> sed hominum carnem: expressio quæ excludit animam, nam si per hominum carnem intelliges totum hominem, expressio perinde erit ac si diceret hominum hominem,] creari &amp; fieri dicitur. – Deinde re creatitiæ indutus cum secundi corpus similis nostri factus esset merito jam inde frater noster &amp; primogenitus ob similitudinem corporis appellatus est etsi enim post nos nostri gra<tei:gap reason="damage" extent="unclear"/> homo factus esset, <tei:del type="strikethrough">merito jam inde</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="no">&amp;</tei:add> frater noster <tei:del type="strikethrough">&amp; primogenitus ob similitudinem corporis appellatus est</tei:del> ob corporis similitudinem, <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> tamen inde primea est et dicitur eo quod <tei:gap extent="1" unit="words" reason="hand"/> hominibus perditis ex prævaricatione Adæ ejus <tei:pb xml:id="p007v" n="7v"/> caro ante illam aliorum servata sit et liberata <tei:gap reason="blot" extent="1" unit="words"/> mirum cum esset corpus ipsius verbi: deinde nos, <tei:del type="strikethrough">utpo</tei:del> <tei:foreign xml:lang="gre">ὡς σύσπωμοι τυχάνοντες</tei:foreign>, utpote illi concorporales, per illud corpus <tei:del type="strikethrough">in sal</tei:del> in salutem vindicamur. Athan. contr. Arian. Orat 3. p 432A Tom 1</tei:p>
<tei:p xml:id="par55">Et rursus: Verbum porro non veluti aliquid creatum in corpore, ne<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> ut conditum in re condita, sed ut Deus in carne, &amp; ut opifex et constructor in re <tei:add place="supralinear" indicator="yes">ab ipso</tei:add> constructa. Homines quidem ut sint &amp; consistant carne amiciuntur [i.e. ut homines consistant eorum animæ carne amiciuntur] Dei autem Verbum homo factus est ut carnem sanctificaret. Athan. Orat. 3. Tom. 1. p 381 B.</tei:p>
<tei:p xml:id="par56">Præterea hoc observandum est quod Athanasius <tei:del type="strikethrough">ubi<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice></tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="no">passim</tei:add> utitur ejusmodi expressionibus quæ animam humanam excludunt ut <tei:foreign xml:lang="gre">ἀνθρώπου σωμα ἀνθρώπινον σωμα</tei:foreign> &amp;c.</tei:p>
<tei:p xml:id="par57"><tei:add place="interlinear" indicator="no"><tei:foreign xml:lang="gre"><tei:gap reason="hand" extent="2" unit="words"/>ἐκκλήθα, διὰ τὴν πρὸς τὰ κλήματα ἅπερ ἐσμὲν ἡμεις, σωματικὴν συγγένειαν.</tei:foreign> Tom. 1. p 557.B.</tei:add></tei:p>
<tei:p xml:id="par58">Imo Athanasius agnoscet Verbum movesse corpus. (De incan. Verbi p 69 C &amp; 95 D.) &amp; vivificasse (ib p 69 C) hoc est <tei:add place="supralinear" indicator="yes">virtute incarnationis</tei:add> qua anima hominis <tei:add place="supralinear" indicator="yes">ibidem</tei:add> movet &amp; vivificat corpus <tei:del type="strikethrough">vir</tei:del> suum. Vide locum.</tei:p>
<tei:p xml:id="par59">Deni<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> Arius &amp; universus orbis (Eusebiani, Eunomiani, Macedoniani, Apollinarista) hanc sententiam secuti sunt, nec tamen ulla de ea disputatio ante tempora Iuliani. Scilicet Athanasius hoc argumento constringabatur. Si Verbum æquale est patri quomodo patibilis effectus &amp; <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="3" unit="chars"/></tei:del> cum <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> responderet: ex parte corporis; &amp; hoc responsum haud commode defendi posset quia corpus non est principium sentiens sed organum sensationis: ideo tandem coactus est introducere animam humanam ad quam sensatio referri posset.</tei:p>
<tei:p xml:id="par60">Adde quod <tei:add place="supralinear" indicator="no">si</tei:add> <tei:del type="strikethrough">sens</tei:del> mens ecclesiæ primitivæ fuisset Christum habuisse animam diversam a <tei:foreign xml:lang="gre">λόγω</tei:foreign> Athanasiani usi fuissent hoc argumento contra Arianos. Tu, Ari statuis verbum <tei:del type="strikethrough">incarn</tei:del> creaturam esse et passibilem &amp; ad instar animæ humanæ incarnatam. At si hoc verum est, quid opus animæ humanæ in servatore? Certe si verbum ejusmodi esset ut incarnari posset &amp; patibilis fieri ad instar <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> animæ humanæ, non opus fuisset ejusmodi animæ ad perferendas passiones <tei:del type="strikethrough">Sed cum <tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> et infirmitates nostras. Condemnaris igitur a tota Ecclesia qua ejusmodi animam admittit &amp; ad eam refert infirmites nostras ne tecum credatur verbum esse patibilem, qualis <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> esset si modo, ut tu sentis, creatura existeret. Quomodo igitur tu statues Verbum creatum esse &amp; quod pejus est patibilem, esurientem, dolentem, dormientem &amp;c cum hæc omnia ex sententia universæ Ecclesiæ tribuanda sint animæ quam verbum assumpsit.</tei:p>
<tei:p xml:id="par61">Observ. 2 Distinctio inter <tei:foreign xml:lang="gre">ὀυσίαν</tei:foreign> &amp; <tei:foreign xml:lang="gre">ὑπόστασιν</tei:foreign> non cœpit ante tempora Iuliani vide Orat 5 <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> contra Arianos <tei:del type="cancelled">ab</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="no">Tom 1</tei:add> pag <tei:add place="supralinear" indicator="yes">519 C D</tei:add> 520 A B ubi dicit: <tei:del type="cancelled">Vna</tei:del> <tei:del type="cancelled">est</tei:del> <tei:del type="strikethrough">Quemadmodum unum est principium et secundum illud unus Deus</tei:del> Cum Verbum sit unius Dei filius, ideo in eum refertur cujus est filius: ita ut duo qui dein sint Pater &amp; filius sed tamen unitas deitatis remaneat. Poterit autem et ad istum modum dici <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> unum esse principium Deitatis, non duo, <tei:del type="strikethrough">unde</tei:del> propria Monarchia unius dominatus haberi debet – Quemadmodum autem unum principium &amp; pro eo principio unus Deus ita plane et revera existentis <tei:del type="cancelled">una est <tei:foreign xml:lang="gre">ουσια καὶ υπο</tei:foreign></tei:del> <tei:foreign xml:lang="gre">ὀυσία καὶ ὑπόστασὶς μία ἐστιν</tei:foreign> essentia, et Hypostasis una est quæ dicit Ego sum qui sum &amp; non duæ ne duo sint principia. Ex una autem illâ naturaliter et vere filius Verbum. – – Vt enim una <tei:foreign xml:lang="gre">ὀυσία</tei:foreign> principium est, sic hujus unum est <tei:app type="authorial"><tei:rdg place="inline">essentiale</tei:rdg> <tei:rdg place="supralinear"><tei:foreign xml:lang="gre">ὀυσιώδη</tei:foreign></tei:rdg></tei:app> &amp; subsistens verbum – <tei:foreign xml:lang="gre">εξ ὑποστάσεως ὑπόστατος καὶ ἐξ οὐσίας οὐσιώδης</tei:foreign> ex substantia substantialis et ex essentia essentialis. Hæc Athanasius: Ex quibus sentias eum nondum multum deflexisse a vero. At a tempore Iuliani unitas Deitatis explicari cœpet per consubstantialitatem specificam quas Deus non significaret individuum sed <tei:add place="supralinear" indicator="yes">communem</tei:add> naturam et speciem Personarum.</tei:p>
<tei:p xml:id="par62">Concilium Alexandrinum in Epistola ad Africanos aperte mendax apud Athanas. Tom 1 p. 934 A, D. &amp; p 935 A, B. <tei:pb xml:id="p008r" n="8r"/> In 2 Philip. 2.6 <tei:foreign xml:lang="gre">ὀυχ ἁρπαγμον ήγήσατο τὸ ἐιναι ἴσα θεω</tei:foreign>. non rapuit sibi <tei:app type="authorial"><tei:rdg place="inline">æqualitatem cum <tei:add place="infralinear" indicator="no">Deo.</tei:add></tei:rdg> <tei:rdg place="supralinear"><tei:foreign xml:lang="gre">τὸ</tei:foreign> esse æqualia Deo.</tei:rdg></tei:app><tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> <tei:hi rend="underline">Anomæus</tei:hi>. Filium ergo dicis deitate æqualem esse patri? <tei:hi rend="underline">Orthodox</tei:hi> Maximè. Dicit enim Apostolus Is sit affectus in vobis qui fuit in Christo Iesu: qui quum in forma dei esset non rapinam duxit se <tei:add place="supralinear" indicator="yes">esse</tei:add> æqualem <tei:del type="strikethrough">esse</tei:del> Deo. <tei:hi rend="underline">Anom</tei:hi>. Quod igitur ipse <tei:foreign xml:lang="gre">ὀυχ ἥρπασεν</tei:foreign> non rapuit, cur illi impertis? <tei:hi rend="underline">Orthodox</tei:hi>. Quoniam ipse <tei:add place="supralinear" indicator="yes"><tei:foreign xml:lang="gre">ὀυκ ηπασεν</tei:foreign></tei:add> non rapuit sed habet natura, &amp; hoc habens exinanivit seipsum. Quæ enim laus debetur ei qui quam non habet æqualitatem non rapuit. <tei:hi rend="underline">Athanas. De S. Trin. Dial: 1</tei:hi>. sub finem.</tei:p>
<tei:p xml:id="par63"><tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="3" unit="words"/></tei:del></tei:p>
<tei:p xml:id="par64">Non rapinam duxit se esse <tei:app type="authorial"><tei:rdg place="inline">æqualem</tei:rdg> <tei:rdg place="supralinear"><tei:foreign xml:lang="gre">ἴσον</tei:foreign> <tei:unclear cert="low" reason="hand">sum</tei:unclear></tei:rdg></tei:app> Deo: Hoc dicit quia non sicut qui per virtutem et labores &amp; fatigationes ac certamina rapiunt regnum Dei (scriptum enim est: Regnum cœlorum vim patitur &amp; violentes rapiunt illud) sic Christus Iesus consumatus laboribus virtutis <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic>comparait</tei:sic><tei:corr>comparavit</tei:corr></tei:choice> esse se <tei:foreign xml:lang="gre">ἴσον θεω</tei:foreign> similem Deo; quin potius opperuit cœlos virtus ejus, &amp;c. Dionysij Alexandr. Epistola contra Paulum Samosatenum. Resp. ad Quæst 7.</tei:p>
<tei:p xml:id="par65">Non rapinam duxit se esse æqualem Deo. Cernis æqualitatem? at vide insipientem illorum pertinatiam. Parvus, inquiunt, existens Deus filius non rapuit sibi ut esset æqualis &amp; par <tei:del type="cancelled">Deo</tei:del> magno Deo. – Sed D. Paulus humilitatem docturus absurdus esset si hoc suasisset Nam qualis isthæc est humiliatio quod minor adversus majorem non insurgat? Attamen parum et ejusdem cum Deo potentiæ sponte hominem factum esse isthuc sane est humiliatio. <tei:del type="strikethrough">Siquis</tei:del> <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="2" unit="chars"/></tei:del> Animadverte <tei:add place="supralinear" indicator="yes">igitur</tei:add> quid dicat Apostolus. Siquis aliquid rapuerit metuit deponere illud, ne amittat, tanquam ipsius non sit. Sui quicquam a natura habeat, facilè illud asperuatur sciens id se habere quod anilli nequeat; &amp; si deponere videatur, rursum ipsum recipiet. Ait ergo: Filius Dei non metuit descendere de propria dignitate quandoquidem non habebat ex rapina, nimirum quod esset æqualis Deo patri, sed naturalem sibi hanc dignitatem agnoscebat: propterea et humiliari elegit tanquam in ista humiliatione altitudinem suam servans. Theophylact <tei:add place="supralinear" indicator="yes">Comment</tei:add> in 2 Philip 2.6. Idem ait Oecumenius Comm. in eundem locum. Et Theoderitus p 329, 331 Vide et Cyrillum Alex. Contra Iulianum lib 9. Tom 6. pag 301 &amp; Comment in Isa lib 4 Orat. 4. Tom 2. pag 660. &amp; Chrysosto<tei:choice><tei:orig>mꝰ</tei:orig><tei:reg>mus</tei:reg></tei:choice> de Christi precibus serm 51 pag 698, 699. Tom 5. edit Paris. Et Hom 7 in 2 Philip 2. Filius Patri subjectus est, ut auctori: nec se per rapinam <tei:add place="interlinear" indicator="no">Deo <tei:unclear cert="low" reason="hand">3</tei:unclear> cujus in forma manebat, æquavit, Hiliarius de Synodis, p 324. Vide pag 18. Vide et Hilar. cont Const. p. 338.</tei:add></tei:p>
<tei:p xml:id="par66"><tei:foreign xml:lang="gre">ισα θεω = ὡσπερ θεὸς</tei:foreign> (Iob. 10.10) = <tei:add place="supralinear" indicator="yes">instar Dei</tei:add> sicut Deus vel <tei:hi rend="underline">tanquam</tei:hi> Deus vel quasi Deus = as a God. Of Castor &amp; Pollux Homer <tei:del type="cancelled">(Odys. <tei:seg rend="greek" rendition="greek">λ</tei:seg>. 303)</tei:del> says <tei:foreign xml:lang="gre">τιμὴύ δὲ λελόγχασιν ἰσα θενισι</tei:foreign> <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic><tei:gap reason="illgbl" extent="1" unit="words"/></tei:sic><tei:corr>honorem<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice></tei:corr></tei:choice> consecuti sunt sicut Dij. Odys. <tei:seg rend="greek" rendition="greek">λ</tei:seg>. 303. So Iob 40.15 <tei:foreign xml:lang="gre">χορτον ἰσα βουσὶν ἐσθίουσι</tei:foreign> gramen sicut boves comedunt. Heb <tei:foreign xml:lang="heb">כּכּהד</tei:foreign> sicut bos. [Iob 10.10 <tei:foreign xml:lang="gre">Ἢ ὀυχ ὥσπερ γάλα με ἤμελξας ἐτύρωσας δὲ με ἰσα τυρω</tei:foreign>.] the Hebrew particle <tei:choice><tei:abbr>w<tei:hi rend="superscript">ch</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>which</tei:expan></tei:choice> is here translated <tei:seg rend="greek" rendition="greek">ἰσα</tei:seg> is כּ sicut &amp; <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> same particle is <tei:del type="strikethrough">in Iob 10.10</tei:del> translated both by <tei:seg rend="greek" rendition="greek">ὥσπερ &amp; ἰσα</tei:seg> in Iob 10.10. <tei:foreign xml:lang="gre">Ἢ οὐχ <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="2" unit="chars"/></tei:del> ὡσπερ</tei:foreign> &amp;c. wherefore <tei:seg rend="greek" rendition="greek">ἰσα</tei:seg> <tei:add place="supralinear" indicator="yes">signifies as much as</tei:add> <tei:seg rend="greek" rendition="greek">ωσπερ</tei:seg> or כּ that is sicut Chrysostom also <tei:del type="cancelled">takes it</tei:del> understood it to bee an adverb: for in this place his words are <tei:foreign xml:lang="gre">ὀυ γαρ ἁρπαγμὸν ἠγήσατο τὴν θεότητα ἄυτου</tei:foreign> &amp; a little after <tei:foreign xml:lang="gre">τὸ ἐιναι ίσως τω πατρί</tei:foreign>. Again <tei:foreign xml:lang="gre">ἰσα πηλω</tei:foreign> Iob. 30.19 <tei:add place="supralinear" indicator="yes">&amp; 27.16</tei:add>. <tei:foreign xml:lang="gre">ἰσα σποδω</tei:foreign> Iob 13.12. <tei:foreign xml:lang="gre">ἰσα νυκτὶ</tei:foreign> Iob. 5.14. <tei:foreign xml:lang="gre">ἰσα ὄνω</tei:foreign> Iob 11.12 <tei:foreign xml:lang="gre">ἰσα ασκω ἠ ωσπερ ἱμάτιον</tei:foreign> Iob. 13.28. <tei:foreign xml:lang="gre">ἰσα ποτω</tei:foreign> Iob.15.16. <tei:foreign xml:lang="gre">ἰσα ξύλω</tei:foreign> Iob 24.20. <tei:foreign xml:lang="gre">ἰσα λίθω</tei:foreign> Iob. 28 2. <tei:foreign xml:lang="gre">ἰσα διπλοιδι</tei:foreign> Iob <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del>29.14.</tei:p>
<tei:p xml:id="par67">ffirst shew <tei:foreign xml:lang="gre">ἁρπαγμὸν ἡγήσατο</tei:foreign> = <tei:foreign xml:lang="lat">rapuit vel per rapinam acquisivit</tei:foreign>. 2 <tei:foreign xml:lang="gre">ἰσα Θεω</tei:foreign> = <tei:foreign xml:lang="lat">sicut Deus</tei:foreign> <tei:seg rend="greek" rendition="greek">ἰσα</tei:seg> sicut an adverb. <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic>3</tei:sic><tei:corr>4</tei:corr></tei:choice> <tei:del type="strikethrough"><tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> <tei:choice><tei:abbr>S<tei:hi rend="superscript">t</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>Saint</tei:expan></tei:choice> Paul must mean that It is to be noted <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">t</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>that</tei:expan></tei:choice> rapina cannot be applied to <tei:del type="cancelled"><tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice></tei:del> essence or</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="yes"><tei:del type="strikethrough">or spoken of <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice></tei:del></tei:add> <tei:add place="supralinear" indicator="yes">Rapina must here bee applied to somthing <tei:hi rend="superscript"><tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">t</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>that</tei:expan></tei:choice></tei:hi> <tei:choice><tei:abbr>w<tei:hi rend="superscript">ch</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>which</tei:expan></tei:choice> <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic>it</tei:sic><tei:corr cert="high">is</tei:corr></tei:choice> <tei:del type="strikethrough">may properly agree</tei:del> capable of rapine, that is not to <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice></tei:add> substance or essence of a raptor, <tei:del type="strikethrough">between these theres no congruity</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="yes">or non raptor but to somthing that is acquirable by him.</tei:add>. <tei:add place="supralinear" indicator="no">For</tei:add> The substance essence or internall nature of a<tei:del type="cancelled"><tei:unclear reason="del" cert="medium">ny raptor</tei:unclear></tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="no">man</tei:add> is <tei:choice><tei:abbr>w<tei:hi rend="superscript">th</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>with</tei:expan></tei:choice>out <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> <tei:del type="cancelled">number</tei:del> limits of what he may <tei:del type="strikethrough">or may not</tei:del> commit rapine in. <tei:del type="strikethrough">To say <tei:del type="cancelled">a man does not</tei:del> Christ did not <tei:foreign xml:lang="lat">rapere substantiam Patris</tei:foreign> <tei:gap reason="illgblDel" extent="2" unit="chars"/></tei:del> &amp; <tei:del type="strikethrough">therefore</tei:del> (as its improper to call <tei:add place="supralinear" indicator="yes"><tei:del type="strikethrough">a stone or</tei:del></tei:add> any thing <tei:add place="supralinear" indicator="yes">(as a stone)</tei:add> blind <tei:choice><tei:abbr>w<tei:hi rend="superscript">ch</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>which</tei:expan></tei:choice> is incapable of seeing <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> so its improper to say any thing is not acquird by <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> rapine <tei:choice><tei:abbr>w<tei:hi rend="superscript">ch</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>which</tei:expan></tei:choice> is not acquirable by rapine. And therefore <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> <tei:foreign xml:lang="gre">τὸ ειναι ἰσα Θεω</tei:foreign> Is to be understood not of <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> <tei:del type="strikethrough">essential</tei:del> congenit or natural Divinity of <tei:choice><tei:abbr>o<tei:hi rend="superscript">r</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>our</tei:expan></tei:choice> Saviour but his glory &amp; <tei:app type="authorial"><tei:rdg place="inline">dominion</tei:rdg> <tei:rdg place="supralinear">exaltation</tei:rdg></tei:app> <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">t</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>that</tei:expan></tei:choice> <tei:choice><tei:abbr>w<tei:hi rend="superscript">ch</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>which</tei:expan></tei:choice> he acquird by his <tei:add place="supralinear" indicator="yes">Death that</tei:add> <tei:choice><tei:abbr>w<tei:hi rend="superscript">ch</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>which</tei:expan></tei:choice> <tei:choice><tei:abbr>S<tei:hi rend="superscript">t</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>Saint</tei:expan></tei:choice> Paul expresses in <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> next words in saying God highly exalted him &amp; gave him a name above every name. <tei:add place="supralinear" indicator="yes">He was a son before his incarnation but now he was made heir.</tei:add> The sense of <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> place is therefore <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> Let this <tei:add place="supralinear" indicator="yes"><tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del></tei:add> mind bee in you <tei:choice><tei:abbr>w<tei:hi rend="superscript">ch</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>which</tei:expan></tei:choice> was in Christ who being now in form <tei:add place="supralinear" indicator="yes"><tei:del type="strikethrough">quality</tei:del></tei:add> or state of a God did not acquire by rapine or violence this <tei:del type="cancelled">state of</tei:del> being as a God, but <tei:del type="strikethrough">by hum</tei:del> by humbling himself, <tei:del type="cancelled">&amp;</tei:del> taking <tei:del type="strikethrough">the flesh upon him</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="no">upon him <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> form or state of a man</tei:add> &amp; suffering on <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> Cross. ffor therefor did God exalt him &amp; give him a name above every name <tei:del type="strikethrough"><tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">t</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>that</tei:expan></tei:choice> he should be <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="2" unit="words"/></tei:del></tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="yes"><tei:del type="strikethrough">and make him Lord of all things</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="no"><tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">t</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>that</tei:expan></tei:choice> at his name every knee should bow, <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">t</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>that</tei:expan></tei:choice> is <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">t</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>that</tei:expan></tei:choice> all should worship him or that he should be <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="2" unit="words"/></tei:del> as a God over <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> whole creation. for Deity &amp; worship are relative terms.</tei:add></tei:add> <tei:foreign xml:lang="gre">μορφη<tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> δουλου</tei:foreign> was <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> way to <tei:foreign xml:lang="lat"><tei:seg rend="greek" rendition="greek">μορφην θεου</tei:seg></tei:foreign> 3 <tei:foreign xml:lang="gre">ἰσα θεω</tei:foreign> I understand not of w<tei:hi rend="superscript">t</tei:hi> our Saviour has not but of w<tei:hi rend="superscript">t</tei:hi> he has becaus it transcends not what he has. 4 I understand it not of his congenit <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="3" unit="chars"/></tei:del> divinity but of that exaltation <tei:add place="supralinear" indicator="yes">to honour &amp; dominion</tei:add> after his death <tei:choice><tei:abbr>w<tei:hi rend="superscript">ch</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>which</tei:expan></tei:choice> <tei:choice><tei:abbr>S<tei:hi rend="superscript">t</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>Saint</tei:expan></tei:choice> Paul describes in <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> following words. And <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">t</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>that</tei:expan></tei:choice> for these two reasons first becaus <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> rapine must here be meant of somthing to <tei:choice><tei:abbr>w<tei:hi rend="superscript">ch</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>which</tei:expan></tei:choice> tis not incongruous <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">t</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>that</tei:expan></tei:choice> is <tei:add place="supralinear" indicator="yes">to something <tei:choice><tei:abbr>w<tei:hi rend="superscript">ch</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>which</tei:expan></tei:choice> is</tei:add> someway or other acquirable. The substance or essence of a thing, is not <tei:add place="supralinear" indicator="yes"><tei:del type="strikethrough">the thing it self</tei:del></tei:add> of those things <tei:add place="supralinear" indicator="yes"><tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">t</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>that</tei:expan></tei:choice> are</tei:add> acquirable by it but <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> very thing it self, &amp; it would be improper to speak of rapine about things where rapine can't <tei:choice><tei:abbr>w<tei:hi rend="superscript">th</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>with</tei:expan></tei:choice>out <tei:add place="supralinear" indicator="yes">an</tei:add> extravagant thought come into consideration. This would be as improper as to call any thing blind <tei:choice><tei:abbr>w<tei:hi rend="superscript">ch</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>which</tei:expan></tei:choice> is not capable of seeing. Secondly <tei:foreign xml:lang="gre">ὀυκ ἀρπαγμὸν, αλλ᾽ <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="2" unit="chars"/></tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="yes">&amp;c.</tei:add> <tei:del type="strikethrough">εχενεσει αυτον <tei:unclear reason="del" cert="high">&amp;c.</tei:unclear></tei:del></tei:foreign> is as much as to say <tei:foreign xml:lang="gre">ἰσα θεω</tei:foreign> ffor <tei:foreign xml:lang="gre">το ἐιναι ἰσα θεω</tei:foreign> &amp; <tei:foreign xml:lang="gre">ὀυκ ἀρπαγμὸς</tei:foreign> are two substantives in anallogy <tei:choice><tei:abbr>w<tei:hi rend="superscript">th</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>with</tei:expan></tei:choice> one another &amp; both alike referred to <tei:foreign xml:lang="gre">ἡγήσατο</tei:foreign>.<tei:anchor xml:id="n008r-01"/> <tei:note place="pageBottom" target="#n008r-01">Vide pag 18</tei:note></tei:p>
<tei:addSpan spanTo="#addend009v-01" place="p009v" startDescription="f 9v" endDescription="f 8r" resp="#mjh"/>
<tei:p xml:id="par68"><tei:foreign xml:lang="gre">ἰσα θεω ων, ουχ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ ἐιναι ἰσα θεω.</tei:foreign> Athanas. contra Arianos Orat 4 Tom. 24. pag 458 B. Edit Paris. anno 627.</tei:p>
<tei:p xml:id="par69"><tei:foreign xml:lang="gre">ὀυκ ἀπὸ ἁρπαγης ἔχει τὸ ἐιναι ἀυτὸν ἰσον τω πατρὶ, ἀλλὰ κατὰ φύσιν ἰσός ἐστι<tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del>, καὶ ὀμοούσιος τω πατρί.</tei:foreign> Athanas. De Humanana Natura suscepta a Verbo. <tei:add place="supralinear" indicator="yes">Vol 1.</tei:add> pag 597 D Non ex rapina habet æqualitatem cum patre sed per naturam æqualis est &amp; coessentialis patri.</tei:p>
<tei:p xml:id="par70"><tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> Sic Maximus sive quicun<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> author fuerit dialogorum 5 de Trinitate apud Athanasium hunc locum explicans dicit <tei:foreign xml:lang="gre"><tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> ὀχ ἡρπασεν ἀλλ᾽<tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> ἔχει τη φύσει: καὶ έχων τουτου, ἐαυτὸς ἐκένωσε</tei:foreign> &amp;c. Ath. Vol. 2.p 182 B.</tei:p>
<tei:p xml:id="par71"><tei:foreign xml:lang="gre"><tei:choice type="oldCorr"><tei:sic><tei:gap reason="illgbl" extent="1" unit="words"/></tei:sic><tei:corr>ὀυ γαρ</tei:corr></tei:choice> ἐιχεν ἐξ ἁρπαγης τὴν θεότητα.</tei:foreign> Author Interpretationum parabolarum S. Script. apud Athanasium. Quæst. 117. pag. 430 Vol 2.</tei:p>
<tei:anchor xml:id="addend009v-01"/>
</tei:div>
<tei:pb xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="p009r" n="9r"/><tei:fw xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="pag" place="topRight">17</tei:fw>
<tei:div xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
<tei:head rend="center" xml:id="hd11"> De Antichristo</tei:head>
<tei:p rend="indent0" xml:id="par72">Qui cum sit angelus Satanæ, transfiguratur in angelum lucis, &amp; cadit de cœlo quasi fulgur &amp; imitatur Christum Antichristus. Hieronym. in Amos cap 5.</tei:p>
<tei:p xml:id="par73">Antichristus tam humilis erit at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> despectus ut ei non detur honor regius, &amp; per insidias &amp; fraudulentiam obtinebit principatum et brachia pugnantis populi Romani expugnabuntur ab eo. Et hoc faciet quia simulabit se ducem esse fœderis, hoc est legis et testamenti Dei. Hieron: in Dan: 11.</tei:p>
<tei:p xml:id="par74">Cavenda sunt autem non solum quæ sunt aperta at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> manifesta sed et astutæ fraudis subtilitate fallentia. Quid verò astutius, quidve subtilius quàm ut Christi adventu detectus ac prostratus inimicus videns Idola derelicta, &amp; per nimium credentium populum sedes suas ac templa deserta, excogitaverit novam fraudem, ut sub ipso Christiani nominis titulo veritatem corrumperet scinderet unitatem. Quos detinere non potest in viæ veteris cæcitate, circumscribit et decipit novi itineris errore. Rapit de ipsa Ecclesia homines, et dum sibi appropinquasse jam lumini at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> evasisse seculi noctem videntur, alias rursus nescientibus tenebras infundit, ut cum Evangelio Christi et cum observatione et lege ejus non stantes, Christianos se vocent, &amp; ambulantes in tenebris habere <tei:add place="supralinear" indicator="yes">se</tei:add> lumen existiment, blandiente adversario at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> fallente, qui secundum Apostoli vocem transfigurat se in angelum lucis, &amp; ministros subornat suos velut ministros justitiæ, asserentes noctem pro die, interritum pro salute, desperationem sub obtentu spei perfidiam sub prætextu fidei, Antichristum sub vocabulo Christi, ut dum veresimilia mentiuntur veritatem subtilitatem frustrentur. D. Cyprianus de unitate Ecclesiæ.</tei:p>
<tei:p xml:id="par75">D. Augustinus de homine <tei:add place="supralinear" indicator="yes">peccati</tei:add> in templo Dei (2 Thes. 2.) ait: Nonnulli non ipsum principem, sed universum quodammodo corpus ejus, id est ad <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> eum pertinentem hominum multitudinem simul cum ipso suo principe hoc loco intelligi Antichristum: rectiús<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> putant etiam Latinè dici sicut in Græco est: non in templo Dei, sed in templum Dei sedeat, tanquam ipse sit templum Dei, quod est Ecclesia: sicut dicimus sedet in amicum id est velut amicus. D. Augustin De Civ. Dei l 2. c 19. [gr. <tei:foreign xml:lang="gre">ἐις τὸν ναὸν</tei:foreign>. Locutio frequens in sacris litteris. Elegit David in Regem. Esti mihi in Deum protectorem in locum refugij, <tei:choice><tei:sic>&amp;</tei:sic><tei:corr>&amp;c</tei:corr></tei:choice>.</tei:p>
<tei:p xml:id="par76">Potest fieri ut sicut nos habemus Characterem Christ, id est Crucem qua signamur, ita habeat Antichristus proprium Characterem quo signentur ij qui in eum crediderint. Ambros.</tei:p>
<tei:p xml:id="par77">Hyppolytus martyr (Orat. de consumm. sæculi &amp; Antich.) scribit Characterem Bestiæ futurum, non uti signo crucis: sed illud potius execrari et abolere, &amp;c.</tei:p>
<tei:p xml:id="par78">Scientes [i.e. Qui volunt scire] firmum numerum qui a scriptura <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic>anunciatus</tei:sic><tei:corr cert="medium">annunciatus</tei:corr></tei:choice> est, id est sexcentorum sexaginta sex: sustineant [i.e. expectant &amp; investigent vel maneant] primùm quidem divisionem regni in decem: post deinde illis regnantibus, &amp; incipientibus corrigere sua negotia, &amp; augere suum regnum; qui de improviso advenerit regnum sibi vindicans et terrebit prædictos, habens nomen continens prædictum numerum hunc verè cognoscete esse <tei:hi rend="underline">abominationem desolationis</tei:hi>. Irenæus l 5 c 30. Hoc in Dan <tei:add place="supralinear" indicator="yes">7 de cornu parvo &amp;</tei:add> 11 &amp; 12 &amp; Mat 24</tei:p>
<tei:p xml:id="par79">In dexteram manum ac frontem insculpturus est [Antichristus] homini characterem hunc suum impium: ne scilicet facultas sit homini dextera se signandi signo Christi salvatoris nostri, ne<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> rursus in fronte ullatenus tremendum sanctum<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> Domini nomen imprimere queat, ne<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> etiam gloriosam at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> formidabilem Salvatoris crucem insculpere. Novit quippe infelix ille per impressionem crucis Domini potestatem sibi omnem ademptam iri. Quam obrem signat hominis dexteram, quod eâ scilicet cuncta nostra membra signemus. Similiter<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> frontem, quod illa candelabri in modum lucernam lucis, hoc est <tei:add place="supralinear" indicator="yes">signum</tei:add> Salvatoris nostri in altum præferat. <tei:foreign xml:lang="eng">And a little after</tei:foreign>: Draco Signaculum suum loco signi crucis Salvatoris nostri, modis omnibus machinabitur imprimere. Ephrem Syrus De Antichristo. Suis <tei:gap reason="blot" extent="2" unit="chars"/> dabit [Antichristus] characterem in dextera manu &amp; fronte, nequis dextra sua pretiosam illam crucem pingat in fronte. Author lib. de consummat. Mundi et Antich qui falsò inscribitur Hippolyto mart.</tei:p>
<tei:p xml:id="par80">De charactere Bestiæ vide pag 40 lin 43</tei:p>
<tei:addSpan spanTo="#addend020v-01" place="p020v" startDescription="f 20v" endDescription="f 9r" resp="#mjh"/> <tei:l rend="indent5"> – Ipse etiam sors inclyta Christi,</tei:l>
<tei:l>Prolato ipsius vel solo nomine sæpe,</tei:l>
<tei:l>Demonas ejeci, stridentes at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> gementes</tei:l>
<tei:l>Clamantes<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> Dei robur dominantis Olympo</tei:l>
<tei:l>Aerre vel medium signo crucis ipse notavi</tei:l>
<tei:l>Illustrem<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> tulit typus hic ex hoste triumphum</tei:l>
<tei:l>Mosis ut in manibus sancta pro gente precantis</tei:l>

<tei:l><tei:seg rend="greek" rendition="greek">ἠ σταυρου μεγάλοιο χαράγματι μηδε μένοντι</tei:seg></tei:l>
<tei:l><tei:seg rend="greek" rendition="greek">ἠερα μέσσοκ ἔγραχα, τύπος δε ἔστησε τρόπαιον</tei:seg></tei:l>
<tei:l>Vel crucis magnæ charactere, neutiquam manente, Aera medium notavi, &amp; typus <tei:del type="strikethrough">trophæum</tei:del> <tei:add place="infralinear" indicator="no">triumphum</tei:add> de Roste tulit.</tei:l>
<tei:p xml:id="par81">Greg. Naz. Carm 61 Ad Nemesium.</tei:p>

<tei:p xml:id="par82">Basilius M. Contentiosus circa dominium Ecclesiasticum, fastuosus, <tei:add place="supralinear" indicator="yes">Gregorio</tei:add> infidus amicus. Greg. Naz Carm de vita sua pag 7 A, et sequ:</tei:p>
<tei:p xml:id="par83">De Monachis et eorum moribus et miraculis vide Athanasi<tei:choice><tei:orig>ū</tei:orig><tei:reg>um</tei:reg></tei:choice> de vita Antonij, Palladium Hieronymum, Sulp: Severum, Theoderitum, Cassiani Collationes, Amphilochium, Paulinum de vit. Ambrosij Gennadium apud Hieron. Historiæ Ecclesiasticæ. Metaphrastes. Greg: Turonens. Ioannes Damascenus adversus vituperatores Imaginum. Evagrij Hist. Bedæ.</tei:p>
<tei:anchor xml:id="addend020v-01"/>
<tei:p xml:id="par84">Illud <tei:hi rend="bold">Tau</tei:hi> quod Ezek 9 jubetur describi in frontibus gementium indicabit signum crucis. Cypr. lib. adv. Demetrianum, &amp; Hieronymus Comment. in Ezek. Signum Dei Apoc 7 &amp; 14 esse etiam signum Crucis docent Oecumenius, Beda, Anselmus &amp; Rupertus in hunc locum, citante Bellarmino de Imagini<tei:choice><tei:orig>bꝫ</tei:orig><tei:reg>bus</tei:reg></tei:choice> l. 2, c 29 Iustinus Quæst 118 ad Gent. ait: Dextera potius quam sinistra signum crucis exprimimus cum alicui benedicimus.</tei:p>
<tei:p xml:id="par85">In 2 Thes. 2, Theoderetus dicit quod Apostolus Apostasiam appellat ipsam Antichristi præsentiam. Multi enim ob futura miracula decepti a veritate deficient mendaciam amplectentur, – Dei vero Templum Ecclesias vocat. Theod. Hæret. l. 5, c. 23. Prophetiam de Mahuzim Dan: 11, Theodoretus etiam applicat ad Antichristum. Ib.</tei:p>
<tei:pb xml:id="p009v" n="9v"/>

<tei:p xml:id="par86">In Queen Maries reign, in a little above 5 years time there were according to <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> truest account no fewer then 284 protestants burnt at stake for their professing the Gospel, besides those that died in prison or were exiled. Nay <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> author of <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> præface to <tei:choice><tei:abbr>B<tei:hi rend="superscript">p</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>Bishop</tei:expan></tei:choice> Ridley's book de Cæna Domini, who is commonly supposed to have been Grindal, that was afterwards Archbishop of Canterbury, a person who by his circumstances &amp; troubles in the time of that bloody reign, &amp; by his Nation &amp; quality under Queen Elizabeth, had as fair advantages as any of being informed concerning the number of those that suffered, tells us there were above eight hundred put to most cruel kinds of death for religion in the two first years of Queen Maries persecution. No Protestant plot, part. 3<tei:hi rend="superscript">d</tei:hi>. pag. 3.</tei:p>
<tei:p xml:id="par87"><tei:del type="strikethrough">Let us for o</tei:del></tei:p>
<tei:p xml:id="par88">Æneus Sylvius who afterward was Pope Pius II gave this Character of <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> Popedome, that there was never any great Slaughter in Christendome, nor any great calamity happen'd either of Church or <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic>state</tei:sic><tei:corr>State</tei:corr></tei:choice>, whereof <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> Bishops of Rome were not the Authors. Hist. Austria. And as much is said by <tei:choice><tei:sic>Machaivel</tei:sic><tei:corr>Machiavel</tei:corr></tei:choice> in his history of fflorence. Reflexions on <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> Roman Clergy, at <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> end of <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> Politicks of France.</tei:p>
</tei:div>
<tei:pb xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="p010r" n="10r"/>
<tei:fw xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="pag" place="topRight">19</tei:fw>
<tei:div xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
<tei:head rend="center" xml:id="hd12"><tei:del type="cancelled">De Antichristo</tei:del></tei:head>
<tei:head rend="center" xml:id="hd13"> On 1 Iohn 5.7, 8</tei:head>
<tei:p xml:id="par89">There are three <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">t</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>that</tei:expan></tei:choice> bear record in heaven, the Father the word &amp; <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> holy Ghost &amp; these three are one &amp;c. Those of greater note learning &amp; caution as Grotius Erasmus &amp; Luther, <tei:add place="supralinear" indicator="yes">in his editions of <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> New Testament</tei:add> &amp;c reade this place thus There are three that beare record, the spirit <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> water &amp; <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> blood &amp; these thre are one (or into one thing <tei:add place="supralinear" indicator="yes">(only Grotius leaves out these thre are one.</tei:add>) And justly do they. ffor first <tei:add place="supralinear" indicator="yes">a great part if not</tei:add> the greater part of <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> greek manuscripts read it thus &amp; especially <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> ancienter as <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> Alexandrine sent to <tei:choice><tei:abbr>o<tei:hi rend="superscript">r</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>our</tei:expan></tei:choice> king by Charles j<tei:hi rend="superscript">st</tei:hi> by <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> patriarch of Constantinople &amp; supposed to be written by <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">t</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>that</tei:expan></tei:choice> Thecla <tei:add place="supralinear" indicator="yes">of whom Eusebius writes lib 8 hist <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> as being martyred</tei:add> before <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> Councel of Nice, the capital letters tis wrote in <tei:add place="supralinear" indicator="yes">&amp; other signes</tei:add> arguing its great antiquity. <tei:add place="supralinear" indicator="yes">‡</tei:add> <tei:addSpan spanTo="#addend010r-01" place="p010r-lower" startDescription="lower down f 10r" endDescription="higher up f 10r" resp="#mjh"/>[‡ That <tei:choice><tei:abbr>w<tei:hi rend="superscript">ch</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>which</tei:expan></tei:choice> Gregory Nazianzen used. ffor when his adversaries pleaded that the ffather &amp; son were not two Gods because things of a different essense are not connumerated: Nazianzen answers that <tei:choice><tei:abbr>S<tei:hi rend="superscript">t</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>Saint</tei:expan></tei:choice> Iohn (1 Iohn 5.) connumerates things <tei:choice><tei:abbr>w<tei:hi rend="superscript">ch</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>which</tei:expan></tei:choice> are not coessentiall saying: There are three that beare record, the spirit, the water &amp; the blood. <tei:add place="supralinear" indicator="no">Orat. 37 De <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> Spiritu sancto.</tei:add> Since he quotes this only &amp; not <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> other part: There are three <tei:choice><tei:abbr>w<tei:hi rend="superscript">ch</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>which</tei:expan></tei:choice> beare record in heaven the Father <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> word &amp; <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> Spirit: <tei:choice><tei:abbr>w<tei:hi rend="superscript">ch</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>which</tei:expan></tei:choice> would have been much more to his purpose as being an instance of connumeration of <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> very things in dispute; it's plain this other part was not in the Copy he used <tei:add place="supralinear" indicator="yes">And besides he leaves out the words [on earth] <tei:choice><tei:abbr>w<tei:hi rend="superscript">ch</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>which</tei:expan></tei:choice> use <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="no">not to be</tei:add> left out where the 3 in heaven are put.</tei:add>. ffurther that <tei:add place="supralinear" indicator="yes">ancient</tei:add> MS. of <tei:del type="strikethrough">Magdalen College in Oxford <tei:choice><tei:abbr>w<tei:hi rend="superscript">ch</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>which</tei:expan></tei:choice> is very ancient</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="yes">Lincoln College in Oxford &amp; those in Magdalen &amp; New College</tei:add> have it not <tei:del type="strikethrough">[nor that in their publick library. Quære]</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="yes"><tei:del type="strikethrough">those in</tei:del></tei:add><tei:anchor xml:id="addend010r-01"/> That of Magdalen Coll in Oxford [&amp; in their publick library. Quære.] <tei:del type="strikethrough">The <tei:del type="cancelled"><tei:unclear reason="del" cert="high">Codex</tei:unclear></tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="no">MS</tei:add> of Grotius supposed by him to be of a thousand years antiquity.</tei:del> The Syriack Arabick &amp; Æthiopick versions, <tei:choice><tei:abbr>w<tei:hi rend="superscript">ch</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>which</tei:expan></tei:choice> are very ancient. All <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> latine versions in Hieromes time as Hierome himself mentions.</tei:p>
<tei:p xml:id="par90">Secondly it was not in the copies in use in <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> Church in the time of Constantine <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> great &amp; his sons. ffor Alexander in his Epistles though he cites many texts of</tei:p>
<tei:p xml:id="par91"><tei:choice type="oldCorr"><tei:sic>T</tei:sic><tei:corr>Nor</tei:corr></tei:choice> the MS of Grotius supposed by him to be of a 1000 years antiquity. The Syriack Arabick &amp; Æthiopick versions <tei:choice><tei:abbr>w<tei:hi rend="superscript">ch</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>which</tei:expan></tei:choice> are very ancient want it. And so did all <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> latine versions in Hieromes time as Hierome himself mentions. [* Cyrillus Alexandrinus also in Thesauro Assert. 34 sub finem, cites <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> place at large without it. Oecumenius in his comment on <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> place <tei:del type="cancelled">leaves it out</tei:del> has it not.<tei:del type="cancelled">]</tei:del> <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> The copies of the Eunomians had it not, for they objected that the spirit was no where joyned <tei:choice><tei:abbr>w<tei:hi rend="superscript">th</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>with</tei:expan></tei:choice> <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> father &amp; son but in Baptism See Basil contr Eunom lib <tei:space dim="horizontal" extent="3" unit="chars"/> c <tei:space dim="horizontal" extent="3" unit="chars"/> The copy of Basil had it not: for though he dispute largely for the trinity &amp; divinity of <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> holy ghost both in his book <tei:choice><tei:abbr>ag<tei:hi rend="superscript">t</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>against</tei:expan></tei:choice> <tei:del type="cancelled"><tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> E</tei:del> contr Eunom. &amp; ad Amphilochium <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic><tei:gap reason="illgbl" extent="1" unit="words"/></tei:sic><tei:corr>&amp;</tei:corr></tei:choice> brings all <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> arguments he could rap &amp; rend together yet he mentions not this place, <tei:choice><tei:sic>non</tei:sic><tei:corr>no</tei:corr></tei:choice> not in that chapter where he answers <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> Eunomians <tei:add place="supralinear" indicator="yes">afforesaid</tei:add> objection. And for <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> same reason <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> copys of Athanasius &amp; <tei:add place="supralinear" indicator="yes">Gregory Nyssen</tei:add> had it not: Nor that of Dydimus Alexandrinus who wrote a particular tract <tei:del type="strikethrough">to prove <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice></tei:del> about <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> Holy Ghost to prove out of Scripture <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic>ye</tei:sic><tei:corr>his</tei:corr></tei:choice> divinity &amp; union <tei:choice><tei:abbr>w<tei:hi rend="superscript">th</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>with</tei:expan></tei:choice> <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> Father &amp; son, &amp; also <tei:add place="supralinear" indicator="yes">wrote</tei:add> a comment on <tei:choice><tei:abbr>S<tei:hi rend="superscript">t</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>Saint</tei:expan></tei:choice> Iohn's Epistles &amp; yet has not this place. Epiphanius also wrote professedly to prove <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> Trinity &amp; yet has not this place Nor Chrysostome, Theodoret, <tei:del type="cancelled">or</tei:del> Damascene, or any other ancient Greek writer. Oecumenius in his comment on this place quotes it <tei:del type="strikethrough">as Cyrill does <tei:del type="cancelled">without <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> testimony of the f</tei:del></tei:del> thus –</tei:p>
<tei:p xml:id="par92">Auctor Commentarij in has Epistolas Clementi Alexandrino falsò inscripti, locum hunc legit perinde ut Oecumenius. Codex Armeniacus (inquit Sandius) ante 400 annos exaratus, quem vidi apud Episcopum. Ecclesiæ Armeniacæ quæ Amstelodami colligitur, locum illum non legit [Sand. Append. Interpr. Paradox.] Erasmus, cùm in nullo <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic>quam</tei:sic><tei:corr cert="medium">quos</tei:corr></tei:choice> viderat codice MS græco locus hic <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="yes">extaret, eundem</tei:add> in editione sua latina omisit. Postea ob id <tei:del type="strikethrough">reprehensus</tei:del> a Leo reprehensu<tei:supplied reason="damage">s</tei:supplied> sic respondit. <tei:del type="strikethrough">Tantum illud, inquit,</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="yes">tantum illud dacam mihi – – – – – – – –</tei:add> dicam; Mihi diversis temporibus plura fuiss<tei:supplied reason="damage">e</tei:supplied> exemplaria quam septem nec in ullo horum repertum quod in nostris <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="3" unit="chars"/></tei:del> [i.e. latinis] legitur. Quod si contigisset unum exemplar in quo fuisset quod nos legimus, nimirum illinc adjecissem quod in cæteris aberat. Id quia non contigit, quod solum licuit feci; indicavi quid in græcis codicibus minus esset. Hæc <tei:add place="supralinear" indicator="yes">Erasmus</tei:add> ad<tei:del type="strikethrough">versus</tei:del> Leum respons 25. Cum autem Stunica in Commen <tei:fw type="catch" place="bottomRight">tarijs</tei:fw><tei:add place="marginLeft" indicator="yes">tamen ne unum quidem codicem græcum citare potuit sed ad Valla Editionem tantum provocavit, respondet Erasmus Non respondebo Laurentium hominem fuisse ac &amp; fieri potuisse ut illum aliquid</tei:add> <tei:pb xml:id="p010v" n="10v"/> Erasmum etiam <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> hac de re reprehenderet et quamvis codicem Rhodiensem <tei:del type="cancelled">multum jactaret</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="yes">multum laudabat</tei:add> tamen hoc in loco ne<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> hunc codicem ne<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> alium quemvis contra Erasmum <tei:del type="strikethrough">adde</tei:del> citaret sed <tei:add place="supralinear" indicator="yes">e contra</tei:add> græcos codices tanquam ab hæreticis corruptos generaliter accusaret, <tei:del type="strikethrough">respondit Erasmus</tei:del> colligit Erasmus et hunc codice cum suis conspirare; <tei:hi rend="underline">Cum</tei:hi>, inquit, <tei:hi rend="underline">Stunica meus toties jactet Rhodiensem codic<tei:choice><tei:orig>ē</tei:orig><tei:reg>em</tei:reg></tei:choice> cui tantum tribuit auctoritatis; Mirum non hic adduxisse illius oraculum præsertim cum ita ferè consentiat cum nostris codicibus ut videri possit Lesbia regula</tei:hi>. Sub id tempus prodijt æditio Hispanicensis quæ dissidebat ab omnibus, <tei:del type="strikethrough">habebat</tei:del> sic enim erat <tei:foreign xml:lang="gre">ὁτι τρεις εισιν οἱ μαρτυρουντες εν τω ὀυρανω ὁ πατὴρ καὶ ὁ λογὸς καὶ τὸ ἁγιον πνευμα καὶ οἱ τρεις εἰς τὸ ἕν εἰσι <tei:gap reason="blot" extent="1" unit="chars"/> καὶ τρεις εἰσιν οἳ μαρτυρουντες <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> ἐπὶ της γης τὸ πνευμα καὶ τὸ ἁίδωρ καὶ τὸ <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic><tei:gap reason="illgbl" extent="1" unit="words"/></tei:sic><tei:corr>αιμα</tei:corr></tei:choice>.</tei:foreign> <tei:del type="strikethrough">Contigit etiam Eras</tei:del> Incidit etiam Erasmus in MS Britannicum in quo <tei:hi rend="underline">testimonium Patris filij et S S<tei:hi rend="superscript">ti</tei:hi></tei:hi> habebatur: proinde in proximàsua æditione latina <tei:del type="strikethrough">testim</tei:del> auctoritate libri hujus <tei:add place="supralinear" indicator="yes">quamvis <tei:del type="strikethrough"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> reliquis recentioris</tei:add> testimonium <tei:del type="strikethrough">restituit</tei:del> illud restituit. De qua re ipse adversus articulos a monachis quibusdam Hispanis <tei:del type="strikethrough">cont</tei:del> exhibitos scribens hæc fatus est. <tei:hi rend="underline">Testimonium</tei:hi>, inquit, <tei:hi rend="underline">Patris ffilij et Spiritus proxima restituimus æditione ex codice quodam Britannico, sed recentiore. Comperimus autem</tei:hi>, pergit, <tei:hi rend="underline">aliquot Græcos codices ad latinorum lectionem esse mutatos. Id factum est ex quo fœdus ictum inter Romanem ecclesiam et Græcorum</tei:hi>. Hoc autem Erasmus ex eo præsertim colligisse videtur, quod, <tei:hi rend="underline">in codice qui ipsi suppeditatus est e Bibliotheca Minoritarum Antuerpiensium, in margine scholium erat adscriptum de testimonio Patris Verbi et Spiritus, sed manu recentiore</tei:hi>, ut meminit idem Erasmus. <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> Comment. <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="4" unit="words"/></tei:del> in h. l. <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> Cum his consentit quod Hesselius <tei:del type="cancelled">in lectionem <tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> testimonium Patris Verbi et spiritus in duobus <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="2" unit="words"/></tei:del> MSS <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> græcis uno in Anglia altero in Hispania extare retulit nec plura potuit <tei:del type="strikethrough">citare</tei:del> allegare. Contra Arianos <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="4" unit="chars"/></tei:del> dicentes Patrem Filium et Spiritum sanctum non connumerandos esse diputat Nazianzenus Orat 37, Basilius libro de Spiritu Sancto cap 10, &amp; 17 &amp;18. et Augustinus ni fallor alicubi.</tei:p>
<tei:p xml:id="par93"><tei:hi rend="underline">But what will they say to <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> Alexandrine MS <tei:choice><tei:abbr>w<tei:hi rend="superscript">ch</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>which</tei:expan></tei:choice> they so much adore <tei:choice><tei:abbr>w<tei:hi rend="superscript">ch</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>which</tei:expan></tei:choice> has the same reading</tei:hi>, <tei:foreign xml:lang="gre">ὅτι τρεις ἐισιν οἱ μαρτυρουντες, τὸ πνευμα, καὶ τὸ ἀίδως καὶ τὸ ἁιμα καὶ οἱ τρεις ἐις τὸ ἕν ἐισι<tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del></tei:foreign>; <tei:hi rend="underline"><tei:choice><tei:abbr>w<tei:hi rend="superscript">ch</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>which</tei:expan></tei:choice> are <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> words <tei:del type="cancelled">of <tei:choice><tei:abbr>o<tei:hi rend="superscript">r</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>our</tei:expan></tei:choice> M</tei:del> also of <tei:choice><tei:abbr>o<tei:hi rend="superscript">r</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>our</tei:expan></tei:choice> MS</tei:hi>. <tei:add place="inline" indicator="no">Tho.</tei:add> Smith Fellow of Magd. Coll. in Oxford in <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> appendix to his sermon <tei:del type="cancelled">published</tei:del> of <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> credibility of <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> mysteries of <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> Christian Religion printed 1675. <tei:add place="inline" indicator="no">So reads also Cyrillus of Alexandria <tei:add place="supralinear" indicator="yes"><tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> in Thesauro, edit. Paris. 1634</tei:add> Oecumenius &amp; all manuscriptis</tei:add></tei:p>
<tei:p xml:id="par94">D<tei:hi rend="superscript">r</tei:hi> <tei:add place="inline" indicator="no">Io.</tei:add> Covell shewed me an <tei:del type="cancelled">greek</tei:del> edition of <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> bible <tei:del type="cancelled">[in greek]</tei:del> published at Paris <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="3" unit="chars"/></tei:del> A.C. 1515 <tei:choice><tei:abbr>w<tei:hi rend="superscript">th</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>with</tei:expan></tei:choice> this title. Vet. et Nov. Bibliorum versio edit a <tei:choice><tei:orig>Rob<tei:hi rend="superscript">to</tei:hi></tei:orig><tei:reg>Roberto</tei:reg></tei:choice> Stephano Paris. 1515.</tei:p>
</tei:div>
<tei:pb xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="p011r" n="11r"/>
<tei:fw xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="pag" place="topRight">21</tei:fw>
<tei:div xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
<tei:head rend="center" xml:id="hd14"> De Millennio, ac Die Iudicij.</tei:head>
<tei:p xml:id="par95">Sabbati meminit <tei:add place="supralinear" indicator="yes">Dominus</tei:add> in principio creationis.. <tei:hi rend="underline">Fecit<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> Deus in sex Diebus opera manuum suarum &amp; consumavit in die septimâ, &amp; in ea requievit et sanctificavit eam</tei:hi>.<tei:anchor xml:id="n011r-01"/> <tei:note place="marginRight" target="#n011r-01">Gen 2.2</tei:note> Advertite filij quid dicat; <tei:hi rend="underline">consummavit in sex diebus</tei:hi>: id ait; omnia consummabit dominus deus in sex millibus annorum. Nam apud illud dies aquiparatur mille annis ut ipsemet testatur, dicens; <tei:add place="supralinear" indicator="yes">a</tei:add><tei:anchor xml:id="n011r-02"/> <tei:note place="marginRight" target="#n011r-02"> a Psal 89 4</tei:note> <tei:hi rend="underline">Ecce hodiernus dies erit tanquam mille anni</tei:hi>. <tei:foreign xml:lang="gre">ὀυκουν τέκνα ἐν ἑξ ἡμέραις, ἐν τοις ἑξακισχιλιοις ἔτεσι συντελεσθησεται τὰ πάντα. Καὶ κατέπαυσε τη ἡμέρα τη ἑβδόμη τουτο λέγει ὅταν ἐλθὼν ὁ ὑιος ἀυτου, καὶ καταργήσει τὸν καιρον *<tei:anchor xml:id="n011r-03"/> <tei:note place="marginRight" target="#n011r-03">* f. ἀνό μου</tei:note> ἀυτου, καὶ κρινει τοὺς ἀσεβεις, καὶ αλλαξει τὸν ἥλιον καὶ τὴν σεληνὴν καὶ τοὺς ἀστερας, τότε καλως κατα παύσεται ἐν τὴ ἡμέρα τη ἑβδόμη.</tei:foreign> Ita<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> filij in sex diebus hoc est in sex annorum millibus consummabuntur universa. <tei:hi rend="underline">Et requevit in die septima</tei:hi>: Hoc ait: quando veniens ejus Filius tempus Iniqui abolebit ac judicabit impios, &amp; mutabit solem ac lunam stellas<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice>; tunc pulchrè requiescet in die septima. Deni<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> ait <tei:hi rend="underline">sanctificabis eam in manibus mundis &amp; corde puro</tei:hi>. Si ergo quam diem Deus sanctificavit, aliquis nunc potest sanctam efficere, nisi sit per omnia mundus corde; erravimus. Vide igitur; tunc pulchrè requiescens sanctificabit illam; quando nos poterimus recepta justa promissione, deletâ iniquitate, novatis verò cunctis a Domino; poterimus, inquam, tunc eundem diem sanctum reddere, ipsi priùs sancti effecti. Demum illis dicit; <tei:add place="supralinear" indicator="yes">b</tei:add><tei:anchor xml:id="n011r-04"/> <tei:note place="marginRight" target="#n011r-04"> b Isa. 1.13.</tei:note> <tei:hi rend="underline">Novilunia vestra, &amp; sabbata vestra non fero</tei:hi>. Cernite qua ratione  loquatur. Non mihi accepta sunt præsentia sabbata sed <tei:add place="supralinear" indicator="yes">illa</tei:add> quæ feci; quando scilicet universis finem imponens, octavi diei faciam initium, hoc est initium alterius mundi. Idcirco et diem octavum in lætitia agimus; in quo et Iesus resurrexit a mortuis et cum apparuisset ascendit ad cœlos. <tei:foreign xml:lang="gre">ὀυ τὰ νυν σάββατα ἐμοι δεκτα ἀλλ᾽ ἃ πεποίηκα, ἐν ὡ καταπαύσας τὰ πάντα, ἀρχὴν ἡμέρας ὀγδόης ποιήσω, ὅ ἐστι ἄλλου κόσμου αρχην. Διὸ καὶ ἄγομεν τὴν ἡμέραν τὴν ὀγδόην ἐις ἐυφροσύνην, ἐν ἡ καὶ ὁ Ἰησους ἀνέστη εκ νεκρων καὶ φανιρωθὲις ἀνέβη ἐις τοὺς οὐρανούς.</tei:foreign> Epistola S. Barnabæ Sancti Pauli comitis cap 15. Edit. Cotelerij, ex editionibus prioribus collatis cum Apographo Sirmondi.</tei:p>
<tei:p xml:id="par96">Let no man judge you in meat or in drink or in respect of an holy day or of <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> new Moon <tei:del type="strikethrough">or of <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> new Moon</tei:del> or of <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> <tei:choice><tei:sic>Sabbah</tei:sic><tei:corr>Sabbath</tei:corr></tei:choice> days; <tei:choice><tei:abbr>w<tei:hi rend="superscript">ch</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>which</tei:expan></tei:choice> are a shaddow of things to come. Colos. 2.<tei:choice type="oldCorr"><tei:sic><tei:gap reason="illgbl" extent="1" unit="words"/></tei:sic><tei:corr>16</tei:corr></tei:choice>. viz A holy day of <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> great <tei:add place="supralinear" indicator="yes">&amp; final</tei:add> holy day, the new Moon of <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> renovation or refreshment or new creation of all things, &amp; <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> sabbath of <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> seventh thousandth year, the great day of rest.</tei:p>
<tei:p xml:id="par97">We <tei:choice><tei:abbr>w<tei:hi rend="superscript">ch</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>which</tei:expan></tei:choice> have beleived do enter into <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> rest, <tei:del type="strikethrough">as he said</tei:del> according to that saying: As I have sworn in my wrath, If they shall enter into my rest: [<tei:choice><tei:abbr>w<tei:hi rend="superscript">ch</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>which</tei:expan></tei:choice> he spake] notwithstanding that <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> works were finished from <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> foundation of <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> world. For he spake on a certain <tei:add place="supralinear" indicator="yes">place of <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> seventh</tei:add> day on this wise: And God did rest <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> seventh day from all his works [Gen. 2.2] And in this place again, If they shall enter into my rest [Psal 95.11.] Seing therefore it remaineth that some must enter therein, if they [whose carcasses fell in <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> wildernes] to whome it was first preached entered not in because of <tei:del type="strikethrough">unbelief</tei:del> disobedience: he limiteth again a certain day saying in David: To day, after so long a time, (as it is <tei:del type="cancelled">written</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="yes">said</tei:add>) To day if you will hear his voice harden not your hearts. There remaineth therefore a <tei:del type="cancelled">sabb</tei:del> keeping of Sabbath to <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> people of God. For he that <tei:del type="cancelled">hath</tei:del> is entered into his rest he also hath ceased from his own works as God did from his. Heb. 4</tei:p>
<tei:p xml:id="par98">Quotquot diebus <tei:add place="supralinear" indicator="yes">hic</tei:add> factus est <tei:del type="cancelled">in</tei:del> mundus tot et millenis annis consummatur. Et propter hoc ait scriptura genesio 8 <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> – Et consummavit Deus in die sexto omnia opera sua quæ fecit &amp; requievit in die septimo &amp;c. Irenæus. l 5. c 28. Ethnicorum omnium clarissimos &amp; antiquissimos scriptores <tei:unclear cert="low" reason="hand">Hydassien</tei:unclear> Medorum regem, Mercurium Trismegistum, &amp; <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic>Sybillas</tei:sic><tei:corr>Sibyllas</tei:corr></tei:choice> hanc mundi durationem præcissuisse et firmasse testis est Lactantius. Eandem et Hebræi secuti fuere (Vide Fenardentium in Irenæum l 5. c 28) ut et Lactantius l 7. c 14. Hilarius in cap. 17 Matth. Hieron Epist. ad Cyprianum et Comment in cap 4 Micheæ. Author quæstionum ad Orthodoxos quæst. 71. Vide et Augustin<tei:choice><tei:orig>ū</tei:orig><tei:reg>um</tei:reg></tei:choice> De Civ. Dei l 20. c 7 licet ipse alibi huic opinioni <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="3" unit="chars"/></tei:del> impugnet. Vide et Irenæum l. 5. c 30 &amp; sequ.</tei:p>
<tei:p xml:id="par99">Iusti fulgabunt sicut Sol in regno Patris eorum: injustos autem et qui non faciunt opera justitiæ mittet in ignem æternum, ubi vermis ipsorum non morietur. Irenæus l 2. c 56.</tei:p>
<tei:p xml:id="par100">Papias dicitur mille annorum Iudaicam ededisse <tei:foreign xml:lang="gre">δευτέρωσιν</tei:foreign> quem secuti sunt Irenæus &amp; Apollinarius &amp; cæteri <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> qui post resurrectionem aiunt in carne cum sancti, domin<tei:choice><tei:orig>ū</tei:orig><tei:reg>um</tei:reg></tei:choice> <tei:unclear cert="medium">regnation<tei:choice><tei:orig>ū</tei:orig><tei:reg>um</tei:reg></tei:choice></tei:unclear> Tertullianus quo<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> in libro de spe fidelium et Victorinus Pictaviensis &amp; Lactantius, hac opinionem ducuntur. Hieronymus Catal. <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="2" unit="chars"/></tei:del> script. eccl. in Pania.</tei:p>
<tei:p xml:id="par101">At <tei:hi rend="underline">mille annos felices</tei:hi> Iudæi refirnat loca Danielis 7.25. &amp; 8.14, ubi Iacchiadem vide: Isa. 11.6 &amp; sequ. &amp; 60.18, 22 &amp; 65.19, 20. Vide Iustinum coloquio cum Tryphone. Hæc Grotius in Apoc. 20.</tei:p>
<tei:p xml:id="par102">Quo toto hoc capite dicuntur, fere omnia erant in Iudæorum traditionibus de <tei:fw type="catch" place="bottomRight">duplicis</tei:fw><tei:pb xml:id="p011v" n="11v"/> <tei:del type="strikethrough">duplici ressurrectione</tei:del> duabus resurrectionibus, de Mille annis felicibus inter utram<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice>, de bello Gogi et Magogi: de quibus videri possunt Targum Megilla 2. 12. Abenasra &amp; Saadia ad Danielem, Vajicra Rabba c. 28. &amp; alij. Hieron fine l. 5 ad Isaiam, initio l 15 ad eundem &amp; initio l 18 &amp; ad Ezek 36. Sed ostenditur hîc sensus esse alios quàm Iudæi putabant, ut et de novis Hierosolymis: quod non bene intellectum multis occasionem dedit Apocalypsin rejiciendi, tanquam opus Cerinthi aut alterius Iudaizantis. Grot. in Apoc 20.</tei:p>
</tei:div>
<tei:pb xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="p013r" n="13r"/>
<tei:fw xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="pag" place="topRight">25</tei:fw>
<tei:div xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
<tei:head rend="center" xml:id="hd15">Of Innovations, &amp; <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> Authors thereof.</tei:head>
<tei:p xml:id="par103">Anno 23 Constantij Flavianus Antiochiæ Episcopus, cantorum Choros dividens primus instituit ut Psalmi Davidici alternis cantarentur. Post hunc Petrus cognomento Cnepheus, per Tyrannidem eo Episcopatu occupato, primus author fuit unguenti in Ecclesia coram universo populo consecrandi, ac ut in sacris Theophanijs aquaram consecratio vesperi fieret, ac in singulis precibus virgo deipara nominaretur, &amp; in omni conventu symbolum fidei recitaretur, quod priùs in Vigilia magna tantùm recitabatur. Cedrenus in Annal. Consule Græc.</tei:p>
<tei:p xml:id="par104">Innocentius Pontifex Romanus (qui cœpit A.C. 401) fertur statuisse quod non solum presbyteri sed omnes Christiani deberent ungi oleo infirmorum statuit etiam Sabbato jejumium celebrari. Fascic. Temp.</tei:p>
<tei:p xml:id="par105">The superstition of <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> Cross &amp; Chrism were in use in <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> second century: <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> Millenary error got footing about that time; the necessity of Infants receiving <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> blessed sacrament of <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> Lord's supper came in soon after: about <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> 4<tei:hi rend="superscript">th</tei:hi> Century there was some touches in oratory sermons by way of Rhetorical ejaculations like praying to saints, but long after came to be formally used as now in churches. The naked Truth p 10.</tei:p>
<tei:p xml:id="par106">Frons cum signo Dei pura, Coronam Diaboli ferre non potuit, Coronæ se Domini reservavit. Those fforeheads <tei:choice><tei:abbr>w<tei:hi rend="superscript">ch</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>which</tei:expan></tei:choice> <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> signe of God had purified (viz in Baptismal ablution &amp; confirmation) abhorred <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> Garlands of Sathan, &amp; reserved themselves to be crowned by God (Cyprian. de laps. in principia) And again Muniatur ffrons, ut signum Dei incolume servetur. Cypr. Tom. 1. lib. 4. ep. 6 Pamelij.</tei:p>
<tei:p xml:id="par107">Damasus, ut Psalmi alternis vicibus in ecclesia <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic><tei:gap reason="illgbl" extent="1" unit="words"/></tei:sic><tei:corr>canterentur</tei:corr></tei:choice>, in fine<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> eorum verba hæc ponerentur: Gloria patri et filio et spiritui sancto, instituit. Primus etiam Hieronymi scriptis autoritatem dedit, cùm priùs septuaginta interpretum scripta tantummodo in precio essent. Nam et Biblia Hieronymi legi cœpta est, &amp;c. Platina in vita ejus. Cantus Psalmorum dies et noctes institui a Damaso ait Anastasius in vita ejus: puta alternis vicibus et in omni publico conventu: nam privatè saltem si non in ecclesijs quibusdam antea aliquando <tei:del type="cancelled">publicè</tei:del> canebantur, licet non eo modo. Præterea certum est quod tempore Cassiani (hoc est annis 50 post Damasum) Gloria Patri &amp;c non canebatur in fine Psalmorum in Ecclesijs Orientalibus. Vide Cassian lib 2 de nocturn. Orat. mod. c. 8.</tei:p>
<tei:p xml:id="par108">Silvester (<tei:add place="supralinear" indicator="yes"><tei:unclear cert="low" reason="hand">ille</tei:unclear></tei:add> cujus tempore convenit Synodus Nicæna,) instituit Chrisma ab Episcopo confici. Et privilegium Episcopis dedit ut baptizatum consignarent propter hæreticam suasionem. Hic et hoc constituit ut baptizatum <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> liniret Presbyter Chrysmate levatum de aqua propter occasionem transitus mortis. Hic constituit ut nullus laicus crimen clerico inferre audeat. Hic constituit ut Diaconi dalmaticâ uterentur in <tei:choice><tei:sic>in</tei:sic><tei:corr type="noText"/></tei:choice> Ecclesia, &amp; pallio linostimo leva eorum tegeretur. Hic constituit ut nullus Clericus propter causam quamlibet in curiam introiret, nec ante Iudicem cinctum causam diceret nisi in Ecclesia. Hic constituit ut sacrificium altaris non in serico ne<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> in panno tincto celebraretur, nisi tantum in linteo ex terreno lino procreato, sicut corpus Domini <tei:choice><tei:abbr>nri</tei:abbr><tei:expan>nostri</tei:expan></tei:choice> Iesu Christi in Sindone lintea munda sepultum est sic missa celebraretur. Anastas: in vit. Silvest.. That is he instituted that <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> consecration of Chrism by <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> <tei:choice><tei:abbr>B<tei:hi rend="superscript">p</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>Bishop</tei:expan></tei:choice>, <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> signing <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> baptized <tei:choice><tei:abbr>w<tei:hi rend="superscript">th</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>with</tei:expan></tei:choice> <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> signe of <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> cross, &amp; annointing him <tei:choice><tei:abbr>w<tei:hi rend="superscript">th</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>with</tei:expan></tei:choice> Chrism, <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> <tei:del type="strikethrough">exaltation of <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> Clergy</tei:del>, <tei:add place="supralinear" indicator="yes"><tei:del type="strikethrough">exemption of <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> Clergy from accusations by <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> laity</tei:del></tei:add> <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> wearing of <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> surplice by deacons in <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> Church, &amp; of a linsey-woolsey cloak <tei:add place="supralinear" indicator="yes">or hood</tei:add> upon their left sholder, <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> exemption of <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> Clergy from lay-accusasions or judicature &amp; <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> celebration of <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> mass in a linnen surplice. <tei:del type="strikethrough">Hæc ad Meltiadem</tei:del> <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> <tei:del type="strikethrough">Antecessorem Silvestri refert <tei:add place="supralinear" indicator="yes">vel</tei:add> Marianus Scot. vel Platina. Quære</tei:del>. <tei:add place="supralinear" indicator="no">Platina (ni fallor) dicit eum Chrisma a solo episcopo confia instituire</tei:add></tei:p>
<tei:p xml:id="par109">Damasus multa corpora sanctorum martyrum requisivit, quorum etiam conchylia &amp; sepulchra versibus decoravit. Anastas. Vide et Baron.</tei:p>
<tei:p xml:id="par110">Siricius constituit Hereticum sub manu impositionis recipi presenter cuncta Ecclesia. Anastas.</tei:p>
<tei:p xml:id="par111">Zosimus (is qui cœpit an. 417) fecit constitutum ut Diaconi lævas tretas haberent de pallijs linostimis &amp; per parochias concessa licentia Cereo [in Cod. Vatican. Cereum Paschalem] benedici. Anastas.</tei:p>
<tei:p xml:id="par112">Fœlix (qui cœpit an 272) constituit supra <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic>seplulchra</tei:sic><tei:corr>sepulchra</tei:corr></tei:choice> martyrum Missas celebrari. Anastas. Quære.</tei:p>
<tei:p xml:id="par113">Dionysius (qui cœpit an. 261) Presbyteri Ecclesias divisit, &amp; Cœmiteria &amp; Parochia, et Diœceses instituit. Anastas.</tei:p>
<tei:p xml:id="par114">Stephanus (qui cœpit an. 257) constituit Sacerdotes &amp; Levitas ut vestes sacratas in usu cotidiano non uti nisi in Ecclesia tantùm. Anastas.</tei:p>
<tei:p xml:id="par115">Alexander (qui cœpit an. 121) constituit aquam aspersionis cum sale benedici in habitaculis dominum. Anastas. Quer.</tei:p>
<tei:p xml:id="par116">Innocentius (qui cœpit an. 402 constituit Sabbatho jejunium celebrari quia Sabbatho Dominus in sepulchro positus est &amp; Discipuli ejus jejunaverunt. Anastas. Baronius tamen ad an 417 nolit hunc esse Iejunij hujus autorem.</tei:p>
<tei:pb xml:id="p013v" n="13v"/>
<tei:p rend="indent0" xml:id="par117">Telesphorus Episc. Rom. Sub Antonio Pio Author Quadrigesimalis jejunij.</tei:p>
<tei:p xml:id="par118">Flavianus &amp; Diodorus Monachicam amplectentes vitam – sed sacerdotali ministerio nondum politi, populis tamen admodum placentes, noctibus ac diebus cunctos ad zelum pietatis armabant. Isti nam<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> primi in duas partes Choros psallentium dividentes, ex successione Davidicam melodiam cantare docuerunt. Et hoc in Antiochia primitus fieri cœpit, &amp; dispersum ad terminos totius orbis us<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> pervenit. Isti divinos amatores ad sepulchra martyrum provocantes, Vigilias celebrarunt; cum illis laudantes deum. Hæc Leontius intuens – poscebat <tei:del type="cancelled">quidam</tei:del> ab eis ut has festivitates in Ecclesijs potius celebrarent. &amp;c Theod apud Hist. Trip. l. 5. c. 32.</tei:p>
<tei:p xml:id="par119">De signo crucis consule Tertullianum de corona militis: Cyprian l. 4 Epist 6 in fine. &amp; libro de lapsis in principio: Lactantium l 4 c 26. Originem in Exodum c 15 Hom 6, Iustinum Quæst 118 ad Gent. Eusebium l 6 Hist c 33 ubi Cornelius Papa in Epist ad Fabianum dicit Novatianum a Dæmo correptum quod non recepisset in Fronte signaculum Christi. Vide etiam Athanas</tei:p>
<tei:p xml:id="par120">Concilium Africanum <tei:del type="cancelled">tempore <tei:gap reason="illgblDel" extent="4" unit="chars"/></tei:del> anno 217 ab Agrippina episcopo Carthagenensi convocatum (Cypr. ep. 71) Hæreticos rebaptizari voluit. <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> Nulla inde orta est controversiam. Postea multi episcopi Orientales Iconij anno 258 congregati idem constituunt contra Hæreticorum Cataphrygarium baptisma. <tei:choice><tei:sic>Iijsdem</tei:sic><tei:corr>Ijsdem</tei:corr></tei:choice> se mox opposuit Stephanus Papa Romanus, satis cum fastu. Contra eum totus orbis mox insurgit Consilia plura convocantur in Oriente. Cyprianus duo convocavit in Africa, <tei:add place="inline" indicator="no">Cum</tei:add> <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> ijs omnibus sentit Dionysius Alexandrinus episcopus Et cum Romani se undi<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> opponi carnereret moriente Stephano, causa quievit. (Vide Baron. an 258. &amp; Concilia. Et Euseb l 7 c 6. Et Cypr Ep 17, 71 &amp;c <tei:space dim="horizontal" extent="7" unit="chars"/>). Concilium Nicænum can 21 <tei:add place="supralinear" indicator="yes">apud Ruffinum</tei:add> constituit Photinianos rebaptizandos. Tandem post obitum Constantij Consuetudo Romanensium de Hæreticis non rebaptizandis obtinuit: ut Epistola Siricij ad Himerium Tarraconensem anno 385 data testatur, in qua sic scribit. <tei:del type="strikethrough">Solemn</tei:del> Significasti inquit quosdam de fratribus nostris baptizatos ab impijs Arianis denùo baptizare velle, quod non licet: cum hoc fieri et Apostolus vetet et Canones contradicant, &amp; post cassatum Ariminense Consilium missa ad Provincias a venerandæ memoriæ prædecessore me Liberio generalia decreta prohibeant, quos nos cum Novatianis alijs<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> hæreticis, sicut est in Synodo constitutum, per invocationem solam septiformis Spiritus, Episcopalis manus impositione Catholicorum conventui sociemus. Quod etiam totus Oriens Occidens<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> custodit. <tei:del type="cancelled">Ha</tei:del> Similia quædam refert Epiphanius in Hær <tei:space dim="horizontal" extent="11" unit="chars"/> Augustinus <tei:del type="strikethrough">Historiarum ignarus</tei:del> putabat millenos episcopos per orbem a Stephano stetisse, sed unde id colligere potuit, cum ne unum quidem concilium a parte Stephani collectum fuerit. Certe tempus præteritum in præsenti judicabat vir Historiarum rudis.</tei:p>
</tei:div>
<tei:pb xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="p015r" n="15r"/>
<tei:fw xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="pag" place="topRight">29</tei:fw>
<tei:div xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
<tei:head rend="center" xml:id="hd16"> Miscellanies</tei:head>
<tei:p xml:id="par121">Ireneus l 5. c 50 dicit Iohannem in Apocalypsi vidisse easdem plagas universaliter accipere gentes quas olim particulatim accepit Ægyptus: &amp; vidisse profectionem populi ex Ægypto fuisse typum &amp; Imaginem profectionis Ecclesiæ ex gentibus. Et subdit se hanc explicationem ab antiquo presbytero magna cum animi refectione didicisse. Idem tradunt alioni apud Augustin<tei:choice><tei:orig>ū</tei:orig><tei:reg>um</tei:reg></tei:choice> de Civitate Dei l 8. c 27.</tei:p>
<tei:p xml:id="par122">De Apocalypsi testantur Iustini Martyr, Irenæus, Hippolitus, Theophilus, <tei:add place="supralinear" indicator="yes">Melito</tei:add> Cyprianus, Origenes, <tei:del type="strikethrough">Clemens</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="no"><tei:del type="strikethrough">Dionysius</tei:del></tei:add> <tei:add place="infralinear" indicator="no">Clemens</tei:add> Augustinus &amp;c. &amp; insigne<tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> est illud Tertulliani: Etsi Apocalypsin, inquit, Marcyon respuit, ordo tamen episcoporum ad <tei:del type="cancelled">O</tei:del> originem reclusus, in Ioannem stabit autorem. Contra Maryon cap 5. <tei:add place="inline interlinear" indicator="no">Vide Comment. Fenardentij in <tei:del type="cancelled">Apoc</tei:del> Irenæum l 5 c 30</tei:add></tei:p>
<tei:p xml:id="par123">Animas humanas de cœlo lapsas esse Pythagoras Omnes<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> Platonici et Origenes putant: a propria Dei substantia esse Stoici, Manichæus, &amp; Hispaniæ Prisciliani hæresis suspicantur: continuò creari volunt alij, alij ex traduce ut Tertullianus, Apollinarius, &amp; maxima pars occidentalium autument, ut quomodo corpus ex corpore sic anima nascetur ex anima. Hieron. Marcellino. Ep. 82.</tei:p>
<tei:p xml:id="par124">Ex Ecclesiæ antiquæ traditione ratum fuisse baptismum in nomine tantum Christi collatum Stephanum Romanum Pontif: Cyprianus in Epist. ad Iubaianum, licet ab eo dissenserit, apertè testatur. Cypr. ad Iub. Epist. 73.</tei:p>
<tei:p xml:id="par125">About Baptizing, Tertullian, who knew well <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> custome of <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> ancient Church, teaches <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">t</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>that</tei:expan></tei:choice> in case of necessity Quilibet Laicus tingit.</tei:p>
<tei:p xml:id="par126">For <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> Surplice <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> testimonies of Chrysostome &amp; Ierome, that <tei:del type="strikethrough">well known</tei:del> the Priests in <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> ancient Church officiated in white vestments are well enough known.</tei:p>
<tei:p xml:id="par127">In <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> Council of Nice when it was debated <tei:hi rend="underline">Whether married Priests should be separated from their wives</tei:hi>? <tei:add place="supralinear" indicator="yes">&amp; the major part were inclined to <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> wrong side</tei:add> Paphnutius stood up &amp; set them right proving <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> ancient tradition or custom of <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> Church to <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> contrary. Animadvers. on <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> Naked Truth.</tei:p>
<tei:p xml:id="par128">Constantinus anno vigessimo Imperij <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> Crispum filium veneno, ffaustam Conjugem calente balneo interfecit. Greg. Turonensis lib. 1. c. 36. In Chron. Alexandr. after <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> Council of Nice &amp; some other things done in Iuly &amp; October in <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> 20th of Constantine, is added <tei:del type="strikethrough">toward</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="no"><tei:del type="strikethrough">tow</tei:del> at</tei:add> <tei:add place="infralinear" indicator="no">toward</tei:add> <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> end of <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> year: <tei:choice><tei:sic>Constanstinus</tei:sic><tei:corr>Constantinus</tei:corr></tei:choice> Crispum Cæsarem filium suum (a Fausta) calumnijs appetitum occidit. Vide Gothofred. Comment. in Cod. Theod. <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del></tei:p>
<tei:p xml:id="par129">Sub Gelasio Clerus crevit. Anastasius in vita Gelasij. Cœpit hic Gelasius an. 482.</tei:p>
<tei:p xml:id="par130"><tei:del type="strikethrough">Cum In</tei:del> <tei:add place="infralinear" indicator="no">Cum in</tei:add> Synodo Ariminensi orientales Sacerdotes callidi homines &amp; acuti occidentales simplices &amp; imperitos argumentis ac fallacijs convincerent &amp;c. Platina in Liberio.</tei:p>
<tei:p xml:id="par131">Tempore Subiniani [i.e. an 605] tanta apparuere prodigia quanta nunquam ante &amp;c Platina</tei:p>
<tei:p xml:id="par132">Constantius &amp; Galerius (qui successêre Dioclesiano &amp; Maximiano) Imperium primi dividunt Oros lib. 7. c 25.</tei:p>
<tei:p xml:id="par133">Christiani quampluri sub decima persecutione ad Barbaros confugiunt &amp; humaniter recipiuntur Euseb. in vita Constantini l: 2. c: 51, &amp; 52.</tei:p>
<tei:p xml:id="par134">Eo tempore scripsit Demetrius Patriarcha Alexndrinus ad Gabium Episcopum <tei:del type="strikethrough">Alexandrinum</tei:del> Hierosolymitanum, Maximum Patriarcham Antiochenum &amp; Victorem Patriarcham Romanum de ratione computi Paschalis &amp; jejunij Christianorum, &amp; quomodo de Paschate Iudæorum deducatur: de qua re multos exararunt libros &amp; Epistolas donec eo qui jam observatur modo Christianorum Pascha constituerent; id<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> quia Christiani post ascensum Domini Christi in cœlos ubi fæstum Baptismi celebrassent, die crastino jejunium quadraginta dierum incipere solebant <tei:add place="supralinear" indicator="yes">deinde solvebant, sicut fecit Christus utpote qui postquam baptizatus in Iordane fuisset in desertum abijt ubi dies jejunus mansit.</tei:add> &amp;c. Ita ergo statuerunt Patriarchæ isti Paschatis Computum ut jejunavent Christiani quadraginta dies dein die Paschatis jejunium solverent. Eutychij Annal. p 303. vide et p. 444.</tei:p>
<tei:p xml:id="par135">Anno Imperij Constantini quinto factus est Alexander Patriarcha Alexandrinus, qui annos sedecim sedit dein mortuus est. Anno principatus ipsius [Alexandri] decimo quinto celebratum est Concilium Nicænum. Alexander siquidem Patriarcha Alexandrinus Arium Ecclesiam ingredi vetuit, ei<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> maledixit. – Præerat autem urbi Asynto e ditione Ægypti Episcopus nomine Meletius qui Arij sententiam amplexus est. Eidem ergo Maledixit Alexander Patriarcha. Porrò fuit Alexandriæ Templum magnum quod extraxit Cleopatra Regina nomini Saturni dicatum, in quod Idolum æneum magn<tei:choice><tei:orig>ū</tei:orig><tei:reg>um</tei:reg></tei:choice> erat quod Michael appellatus est, cui Alexandriæ et Ægypti incolæ dic mensis Heturi qui Tirshan posterior est festum magnum celebrabant multas eidem bestias immolentes. Cùm ergo Alexandriæ Patriarcha factus esset Alexander, <tei:del type="strikethrough">ibi<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> obtinuerit fides Christiana</tei:del>, voluit ille confringi Idolum &amp; tolli sacrificia. Cum<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> obsisterent ipsi Alexandrini, ille astutia ipsos aggressus, Idolum (inquit) istud nulli omnino rei utile est. Quod si festum illud Michaeli Angelo celebraveritis, ei<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> hostias istas constitueritis, ipse pro vobis apud Deum intercedet, majoris<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> vobis boni causa quam Idolum istud futurus est. Annuentibus ergo illis, ex Idolo confracto Crucem confecit; Tem<tei:fw type="catch" place="bottomRight">plum</tei:fw><tei:pb xml:id="p015v" n="15v"/>plum verò Michaelis Ecclesiam appellavit; (Es<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> Ecclesia illa quæ Cæsarea vocata est, et igne perijt cùm Occidentales Alexandriam ingressi eam vastarunt) consecrata<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> sunt festum et victimæ Michaeli Angelo; unde et adhuc Cophlitæ in Ægypto et Alexandria eo die festum Michaeli Angelo celebrant &amp; victimas quamplurimas cædunt. Eutych. Annal. p 434, 435.</tei:p>
<tei:p xml:id="par136">Niceæ convenerunt bis mille quadringenta octo Episcopi sententij &amp; religionibus inter se discrepantes &amp;c. Ib. p 440. Ex quibus 318 erant Homousiani p 443</tei:p>
<tei:p xml:id="par137">Natus Christus Cyclo Solis 12, Epacte 1. die 23 Cænuni <tei:add place="supralinear" indicator="yes">prioris</tei:add> Cihaci 29, feria tertia [sive di Martis.] Baptizatus est Cycli <tei:choice><tei:abbr><tei:seg rend="ns" rendition="ns">☉</tei:seg><tei:hi rend="superscript">is</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>Solis</tei:expan></tei:choice> 14, Cycli <tei:choice><tei:abbr><tei:seg rend="ns" rendition="ns">☾</tei:seg><tei:hi rend="superscript">æ</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>Lunæ</tei:expan></tei:choice> 19, Ep: <tei:choice><tei:abbr><tei:seg rend="ns" rendition="ns">☉</tei:seg><tei:hi rend="superscript">is</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>Solis</tei:expan></tei:choice> 3<tei:formula><math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML"><mfrac><mn>3</mn><mn>4</mn></mfrac></math></tei:formula>, Die Sexto Canuni posterioris, Tubani 11<tei:hi rend="superscript">mo</tei:hi>, die Martis <tei:del type="strikethrough">Circumcisus</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="no">Crucifixus</tei:add> 19<tei:hi rend="superscript">mo</tei:hi> Cycli <tei:choice><tei:abbr><tei:seg rend="ns" rendition="ns">☉</tei:seg><tei:hi rend="superscript">is</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>Solis</tei:expan></tei:choice>, 14<tei:hi rend="superscript">mo</tei:hi> Cycli <tei:choice><tei:abbr><tei:seg rend="ns" rendition="ns">☾</tei:seg><tei:hi rend="superscript">æ</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>Lunæ</tei:expan></tei:choice>, Epacte <tei:choice><tei:abbr><tei:seg rend="ns" rendition="ns">☉</tei:seg><tei:hi rend="superscript">is</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>Solis</tei:expan></tei:choice> 7<tei:formula><math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML"><mfrac><mn>1</mn><mn>2</mn></mfrac></math></tei:formula>, die Veneris <tei:unclear cert="high" reason="hand">Oidari</tei:unclear> 23<tei:hi rend="superscript">o</tei:hi> Bormahuti 27<tei:hi rend="superscript">o</tei:hi>. Eutych. annal p 448.</tei:p>
<tei:p xml:id="par138">Statuerunt Patres Nicæni ne Episcopus quin uxorem haberet. A tempore enim Apostolarum us<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> ad Concilium Nicænum uxores ipsis erant, exceptis Patriarchis, quibus uxores non erant, ne<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> conjugatum quenquam ad munus illud provehebant. Eutich. Annal. p 450, 451.</tei:p>
<tei:p xml:id="par139">Constituit Constantinus ut die Passionis et ipsum sequente die Veneris ab omni opere abstinerent homines, neve in ijsdem prætium ullum committeretur. Eutich p 451. Intelligit festum annuum.</tei:p>
<tei:p xml:id="par140">Tempore Iuliani Apostatæ floruit Antonius qui primus erat Monachorum Ægypti desertum incolentium, ubi Monasterijs extructis Monachos congregavit Nec non Harius, [forte Hilarion] in Syria qui primus erat Monachorum Iordanis desertum incolentium, &amp; in ipso Monachos collegit, &amp; Monasteria loca<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> quamplurima <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> exstruxit. Eutych Annal p 484.</tei:p>
<tei:p xml:id="par141">Anno Valentis tertio constitutus est Damasus Patriarcha Romanus qui 28 annos sedit, ejus præfecturæ anno 17<tei:hi rend="superscript">mo</tei:hi> celebratum est Concilium 2<tei:hi rend="superscript">d<tei:choice><tei:orig>ū</tei:orig><tei:reg>um</tei:reg></tei:choice></tei:hi> Constantinopolitanum. Eutych. p 487.</tei:p>
<tei:p xml:id="par142">Congregati sunt Constantinopoli episcopi 20. Concilij præsides erant Timotheus Patriarcha Alexandrinus, Meletius Antiochenus &amp; Cyrillus Hierosolymorum Episcopus: quibus tradidit Theodosius Imp. literas Damasi Patriarchæ Romani in quibus fidem veram descripserat, at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> explicaverat: quibus lectis et expositis in eandem quam ipse scripserat fidei confessionem consenserunt. Deinde Macedonij opinionem ad examen revocarunt, cujus <tei:choice><tei:sic>cujus</tei:sic><tei:corr type="noText"/></tei:choice> doctrina fuit Spiritum Sanctum non esse Deum, verùm creatum, factum. – Maledixerunt etiam Sabellio Libyæ episcopo ejus<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> asseclis, quod assureret Patrem <tei:choice><tei:abbr>ffil.</tei:abbr><tei:expan>ffilium</tei:expan></tei:choice> et <tei:choice><tei:abbr>Sp. S.</tei:abbr><tei:expan>Spiritum Sanctum</tei:expan></tei:choice> unam esse psersonam: nec non Apollinario ejus<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> sequacibus quod affirmaret corpus Christi intellectus expers. Porrò definierunt <tei:choice><tei:abbr>Sp.</tei:abbr><tei:expan>Spiritum</tei:expan></tei:choice> Sanctum creatorem esse &amp; increatum, Deum verum, ejusdem cum patre et filio naturæ, substantiam unam, naturam unam: addentes fidei Symbolo quod composuerunt Trecenti octodecim Episcopi qui Nicææ convenerunt. <tei:hi rend="underline">Et in <tei:choice><tei:abbr>Sp:</tei:abbr><tei:expan>Spiritum</tei:expan></tei:choice> Sanctum Dominum vivificantem qui ex patre procedit</tei:hi>, qui cum Patre et ffilio <tei:hi rend="underline">simul adoratur &amp; conglorificatur</tei:hi>. Id<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> quod Trecenti octodecim isti in fidei quam ediderunt confessione dixissent tantum: Et in <tei:hi rend="underline">Spiritum Sanctum</tei:hi>. Statuerunt etiam Patrem filium et <tei:choice><tei:abbr>Sp.</tei:abbr><tei:expan>Spiritum</tei:expan></tei:choice> sanctum tres esse personas, tres Hypostases, tres proprietates, unitatem in Trinitate &amp; Trinitatem in unitate, essentiam unam in personis tribus, Deum unum, substantiam unam, Naturam unam; Nec non corpus Domini Christi animâ intelligenti rationali præditum – Statuerunt etiam Patriarcham Romanum ordine primum, Constantinopolitanum secundum, Alexandrinum tertium Antiochenum quartum. Epsicopum etiam Hierosolymitanum, titulo Patriarchæ ornarunt, cum priùs Episcopus esset, ei<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> locum quintum assignarunt. Eutychij Patriarchæ Alexandrini Annal. p 511, 512.</tei:p>
<tei:pb xml:id="p016r" n="16r"/>
<tei:fw type="pag" place="topRight">31</tei:fw>
<tei:p xml:id="par143">Salvianus iste qui Prisciliano facit obit Imperante Theodosio. Sulp. Severus lib 2 Hist. Vnd. Salviamus Massiliensis Ep non recte dicitur fuisse Priscilianista.</tei:p>
<tei:p xml:id="par144">Nazianzenus carm 33 numerans libros canonicos sacrarum literarum, omittit Apocalypsin. Citat tamen Apocalypsin, Orat. 35. Edit Morelli, et iterum Orat 32 <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="no">ad 150</tei:add> Episcopos</tei:p>
<tei:p xml:id="par145">Preces ab antiquo Orientem versus. Clemens in Const. Apost. l 2. c 61. Orig. in Numer. hom 5 Tertull. in Apolog. c 16 (ubi etiam Christianos hoc nomine falso insimulatos ab Ethnicis ait, quasi solem pro Deo haberent. Athan. quest. 37. Iustin Quæst. &amp; Respons: Quæst. 118. Basil. lib. de spiritu <tei:choice><tei:abbr>S<tei:hi rend="superscript">to</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>Sancto</tei:expan></tei:choice>, c. 27. Greg. Naz Epist 66 ad Philagrium. Augustin. de serm. Dan. in monte l. 2. Vix<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> antiquus est author qui hujus rei non meminit.</tei:p>
<tei:p xml:id="par146">Orationes pro defunctis tempore Chrysostomi. Chrisost: Hom 32 in Matth 8. p 372.</tei:p>
<tei:p xml:id="par147">Transubstantiationem Chrysostomus credidit. Chrysost. Hom 51 in Matth 14, pag 555 &amp; Hom 83 in Matth 26. p 868, 869.</tei:p>
<tei:p xml:id="par148">Tertullianus de corona militis meminit celebrationis festorum in natalitijs martyrum. Sic et Cyprianus l. 4, Epist. 5.</tei:p>
<tei:p xml:id="par149">Aliud est ad veniam stare aliud ad gloriam pervenire aliud missum in carcerem, aliud non exire inde donec solvat novissimum quadrantem; aliud statim fidei et virtutis meresdem accipere; aliud pro peccatis longo dolore cruciatuum emendari &amp; purgari <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> diu igne; aliud peccata omnia passione purgasse. Cyprian lib 4. Epist 2 ad Antonianum.</tei:p>
<tei:p xml:id="par150">Solades Cretensis, Maronita, a Dæmone vexatus, iambographus, scripsit <tei:del type="cancelled"><tei:unclear reason="del" cert="high">Phlyacas</tei:unclear></tei:del> Phlyacas sive Cinædos lingua Ionica. Vsus est hoc genere etiam Alexander Aetolus et Pyrrhus Mylesius et Theodorus et Timocharides &amp; Xenarchus. Sunt autem ejus generis plurima: veluti ad Inferos descensus, Priapus, ad Belestichen, Amazon &amp; alia: &amp; Inclusæ et Redemptus, ut Athenæus ait in Dipnosophicis. Suidas in <tei:foreign xml:lang="gre">Σωτάδης</tei:foreign>. Quomodo ergo Arius imitator Soladis</tei:p>
</tei:div>
<tei:pb xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="p017r" n="17r"/>
<tei:fw xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="pag" place="topRight">33</tei:fw>
<tei:div xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
<tei:head rend="center" xml:id="hd17"> De Trinitate</tei:head>
<tei:p xml:id="par151">Origenes unigenitum Dei filium <tei:app type="authorial"><tei:rdg place="inline">conditam</tei:rdg> <tei:rdg place="supralinear"><tei:foreign xml:lang="gre">κτιστον</tei:foreign></tei:rdg></tei:app> esse docuit, a perna gloria et essentia alienum &amp; spiritum sanctum infra patris et filij dignitatem collocavit, affirmans ne<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> patrem a filio ne<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> filium a spiritu sancto posse cerni: ut nec spiritum ab angelis nec angelos ab hominibus. — Circa Christi verò inhumationem Christum animatum carnem ex sancta virgine assumpsisse impiè negat — sed cum mente quam habuit ante mundum conditum extremis temporibus inhumanatum esse, assumpta carne abs<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> animæ intelligente &amp; ratione prædita, &amp;c Zonaras in Imperio Decij.</tei:p>
<tei:p xml:id="par152">Pietatis nostra doctrinam præscribe sic nos instituens ut Deum unum ingenitum agnoscamus hoc est Patrem, unum item genitum Dominum, filium videlicet, qui Deus quidem appellatur cum de eo separatim sermo habetur, Dominus autem quando cum Patre nominatur, (illud propter naturam, hoc propter unicum Divinitatis principatum;) unum deni<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> spiritum sanctum a Patre procedentem aut etiam prodeuntem, Deum quo<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> ipsum (apud eos qui ea quæ apponuntur apprimè intelligunt) qui ab impijs quidem etiam oppugnatur, ab ijs autem qui supra eos assurgunt, animo et mente concipitur, ab ijs vero qui magis spiritales sunt, etiam prædicatur. Greg. Naz. Orat 23 <tei:del type="cancelled">(pag 420 C)</tei:del> in Laudem Heronis (pag 420. C) <tei:del type="strikethrough">Anno 378 circiter scripta</tei:del> sub obitum Valentis scripta, i.e. anno 378.</tei:p>
<tei:p xml:id="par153">Cùm Ariani objicerent Spiritus sancti divinitatem nullo scripturæ loco proditam haberi, Gregorius sic respondet. Vetus, inquit, testamentum, patrem apertè prædicabat, filium obscuriùs. Novum autem nobis filium perspicuè ostendit, &amp; spiritûs divinitatem subobscurè quodammodo indicavit. Nunc verò spiritus ipse nobiscum <tei:del type="cancelled">se<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice></tei:del> versatur, se<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> nobis apertiùs declarat. Ne<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> enim tutum erat, Patris divinitate nondum confessa filium apertè prædicari: nec filij divinitate nondum admissa, spiritum sanctum velut graviorem quandam, si ita loqui fas est, sarcinam nobis ingeri: ne alioqui, <tei:add place="supralinear" indicator="yes">velut</tei:add> cibis ultra vires gravati, ac solis radijs hibetes oculos adijcientes, ijs quo<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> quibus præditi eramus, viribus periclitaremur: quin tacitis potiùs accessionibus, &amp; ut David loquitur ascentionibus at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> ex gloria in gloriam progressionibus &amp; incrementis, Trinitatis lumen splendidioribus [radijs] illuceret. <tei:space dim="horizontal" extent="5" unit="chars"/> Et paulo post. Dicebat Salvator <tei:add place="supralinear" indicator="yes">Discipulis suis</tei:add> fore ut ab adveniente spiritu omnia edocerentur. Ego unum ex eorum numero esse censeo ipsam spiritus sancti Deitatem in posterum apertiùs declarandum, <tei:foreign xml:lang="gre">ὡς τηνικαυτα ὁρίμου καὶ Χωρητης ἢδη τυγχανούσης της γνώσεως, μετὰ τὴν του Σωτηρος αποκατάστασιν, οὐκέτι ἀπιστουμένου τω θαύματι</tei:foreign>, tum videlicet, cùm jam post Salvatoris <tei:del type="cancelled">in integr</tei:del> restitutionem [<tei:del type="strikethrough"><tei:del type="cancelled">intelligit</tei:del> i.e. post restitutionem fidei de filio intelligit</tei:del> i.e. restitutionem fidei Nicænæ de filio quam Constantius abrogaverat] matura et perciptibilis esset ipsius cognitio, utpote cui <tei:add place="supralinear" indicator="yes">jam</tei:add> fides <tei:add place="supralinear" indicator="yes"><tei:del type="cancelled">jam</tei:del></tei:add> non ampliùs ob miraculum <tei:del type="cancelled">denegaretur</tei:del> [i.e. ob admirabilitatem doctrinæ quæ fidem priorum Christianorum superabat] denegaretur. Greg. Naz. Orat: 37 De spiritu sancto.</tei:p>
<tei:p xml:id="par154">Qui spiritum sanctum in rerum creatarum ordinem dejiciunt contumeliòsi sunt et mali servi, at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> adeo malorum pessimi. – Qui autem Deum eum censeat divini profecto viri sunt ac splendido animo præditi. Qui verò etiam appellant siquidem apud candidos et probo judicio præditos auditores, sublimes et excellsi sunt: sin autem apud abjectos &amp; humi provolutos, haud satis prudentes, utpote qui luto margaritam et imbecillæ auri tonitrui sonum, &amp; solem infirmis oculis &amp; lacte adhuc utentibus solidum cibum committant, cùm eos paulatim ad ulteriora promovere at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> ad sublimiora provehere conveniat. Greg: Naz: Orat: 44. <tei:add place="supralinear" indicator="yes">p 709</tei:add> In Pentecostem. Pergit Gregorius subinde dicere quomodo cum his infirmioribus procedendum sit, id est cum ijs qui <tei:del type="cancelled">de</tei:del> Concilium Nicænum sequebantur (vel, ut <tei:add place="supralinear" indicator="yes">Gregorius</tei:add> loquitur, intigre sentiebant de filio) <tei:del type="strikethrough">sed qu</tei:del> &amp; postmodum nomen Macedonianorum sortiti sunt.</tei:p>
<tei:p xml:id="par155">Dicunt Ariani: Ea, quæ ejusdem essentiæ sunt connumerantur, quæ autem disparem habent essentiam minime connumerantur. Ex quo sequitur vos tres Deos asserere cum nobis nullum tale periculum immineat qui ea consubstantialia minimè profitemur. Respondet Gregorius: Tria heterousia numerantur Prov 30. Leo Hircus et Gallus et quarto loco rex. Duo Domini Deus et Mammona Matth 6. Tres dant testimonium spiritus aqua et sanguis 1 Ioan 5. <tei:add place="supralinear" indicator="yes">Greg. Naz Orat 37 De <tei:choice><tei:abbr>S. S<tei:hi rend="superscript">to</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>Spiritu Sancto</tei:expan></tei:choice> p 602</tei:add> Solut. Res connumerantur sub nomine generis univoci sed non sub nomine generis æquivoci. <tei:del type="cancelled">Sic Leo est</tei:del> Res vel eus est genus univocum <tei:add place="supralinear" indicator="yes">Leonis</tei:add> Hirci, Galli, &amp; regis, <tei:del type="strikethrough">sed a</tei:del> adeo<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> illa <tei:del type="strikethrough">dicuntur</tei:del> propriè sunt <tei:del type="strikethrough">tres</tei:del> quatuor res vel entia. Testis est genus univocum spiritus aquæ et sanguinis testificantis, quæ proinde sunt tres testes. Servi sunt univoce qui serviunt Deo et Mam<tei:supplied reason="damage" cert="high">mo</tei:supplied>ni et eo respectu Deus et Mammon <tei:del type="strikethrough">sunt</tei:del> sunt domini univoci <tei:del type="strikethrough">sed</tei:del> adeo<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> duo domini, licet non duo domini recti ne<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> duo servi recti. Lupus autem non est genus univo<tei:pb xml:id="p017v" n="17v"/>cum bestiæ et piscis, &amp; proinde <tei:del type="cancelled">non</tei:del> lupus Bestia et lupus piscis non dicuntur duo lupi, sed duo genera luporum. Sic Rex et Prorex non sunt duo reges <tei:del type="strikethrough">ejusdem</tei:del> vel <tei:add place="supralinear" indicator="yes">duo</tei:add> Domini ejusdem regni sed duo genera dominorum. <tei:add place="interlinear" indicator="no"> Duo sunt puta duæ res vel duo homines sed non duo Domini Dici possunt Rex et prorex vel Rex et Princeps vel Rex et Dominus sed non duo reges vel duo Principes vel duo Domini. Hoc <tei:unclear cert="low" reason="hand">sta</tei:unclear> more loquendi alienum est et Regi indignum foret.</tei:add> Subditus seorsim dici potest Dominum sed non una cum Rege quia ad Regem <tei:add place="supralinear" indicator="yes">Dominum</tei:add> collatus non est Dominus sed <tei:del type="strikethrough">Prorex et</tei:del> submittus et Prorex Eodem modo pater et filius quia non sunt Dij univoce, non dicuntur duo Dij, ne<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> simul nominantur Dij nisi cum notula aliqua distinctionis ut cum Pater emphatice dicitur <tei:foreign xml:lang="gre">ὁ θεὸς</tei:foreign> filius tantum <tei:foreign xml:lang="gre">θεὸς</tei:foreign>. Sed juxta Homousianos cum <tei:del type="strikethrough">Pater deus</tei:del> nomen Dei univocè tribuatur Personis &amp; imaqua<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> persona per se sit completus Deus, tres dij numerantur</tei:p>
<tei:p xml:id="par156">Quid ad eos dicam qui Astartem adorant aut Chamos Sidoniorum Idolum, aut sideris formam, paulo quidem majoris dei apud Idolalatras illos, sed tamen facti at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> creati cùm ipse, aut hos duos in quorum nomine baptizatus sum, non adorem, aut conservos adorem. Greg. Naz. Orat 40 in sanctum Baptismæ p 669. Arianos Idololatriæ insimulat.</tei:p>
<tei:p xml:id="par157">Nota, Si divinitas collocatur in substantia &amp; non in Personis tunc erit unus Deus &amp; non tres Dij <tei:add place="supralinear" indicator="yes">sed interim persona nulla erit Deus</tei:add>; si <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> in Personis &amp; non in substantia erant tres Dij et nullo modo unus Deus: si <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> et in substantia et in Personis tum æque erunt tres Dij respectu personarum ac unus Deus respectu substantiæ, nec a religione abhorrere posset tres deos dicere respectu <tei:del type="strikethrough">substantiæ</tei:del> personarum, sed potius impium esset hoc non dicere. Siquis enim rogitaret, quot sunt Dij respectu personarum: Vel responderetur Deum non dici respectu personæ alienjus <tei:add place="supralinear" indicator="yes">seorsim spectat sed de tota omnium personarum complexione semper accipi</tei:add>, at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> hoc est negare personam <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> unam quam<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> per se completè Deum esse: vel <tei:del type="strikethrough">responderetur</tei:del> fatendo <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> <tei:del type="strikethrough">esset</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="yes">quod</tei:add> deus <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic><tei:gap reason="illgbl" extent="1" unit="words"/></tei:sic><tei:corr>diceretur</tei:corr></tei:choice> respectu personarum, respondendum esset quod hoc respectu <tei:add place="supralinear" indicator="yes">tres</tei:add> essent dij. Nam [si <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="3" unit="chars"/></tei:del> responderetur unum esse <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="2" unit="chars"/></tei:del> Deum respectu personarum ridiculum esset quia non una est persona sed tres &amp;] Deus unus dicitur non respectu personarum quæ tres sunt sed respectu <tei:add place="supralinear" indicator="yes">substantiæ.</tei:add> Si dicas <tei:del type="strikethrough">unus</tei:del> non posse dici tres Deos respectu personarum quia unicus est respectu substantia. Eodem modo dice <tei:del type="strikethrough">possunt de</tei:del> re possum non esse unum deum respectu substantiæ quia tres sunt respectu personarum. Et siqua necessitas ut unus dicatur prop</tei:p>
<tei:p xml:id="par158">Sed ut hoc argumentem magis pateat: Considerandum est quod <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> Dei alia est significatio quando vox accipitur de singulis personis alia quando de omnibus simul in <tei:del type="cancelled">poster</tei:del> priori tantum <tei:del type="strikethrough">dicitur</tei:del> Christus dicitur filius <tei:hi rend="underline">Dei</tei:hi> et <tei:hi rend="underline">Deus</tei:hi> incarnatus, <tei:add place="supralinear" indicator="yes">in</tei:add> posterio tantum dicitur unicus Deus homoüsianis. Si <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> deus acciperetur in posteriori <tei:choice><tei:sic>sen sensu</tei:sic><tei:corr>sensu</tei:corr></tei:choice> quando loquimur de filio Dei vel de Deo incarnato &amp;c abominandum esset Si in priori quando dicitur unicus Deus tunc Deus ille esset unica persona <tei:del type="strikethrough">quod</tei:del> a quo homousiani abhorrent. <tei:del type="cancelled">D</tei:del> Cum igitur illi Deum semper accipiant in sensu <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic>priori</tei:sic><tei:corr cert="medium">posteriori</tei:corr></tei:choice> quando unicum prædicant, rogitem quot sunt illis Dij in sensu priori. Vides igitur quomodo eorum doctrina ludit sub ambiguitate verborum. <tei:del type="strikethrough">Prior sensus pass</tei:del> Si vox in priori sensu accipiatur qui passim occurrit in sacris litteris, infertur pluralitas Deorum in eorum trinitate: ut hos in unum reducant coguntur recurrere ad aliam vocis significationem quæ nusquam occurrit in sacris literis.</tei:p>
<tei:p xml:id="par159">Cùm Ariani <tei:del type="strikethrough">objicen</tei:del> contenderent Patrem et ffilium non esse duos deos quia res diversæ essentiæ non connumerantur: <tei:del type="strikethrough">Respondet</tei:del> Gregorius inter alia respondet quod Ioannes (1 Ioan 5 <tei:space dim="horizontal" extent="3" unit="chars"/>) connumerat quæ non <tei:del type="strikethrough">consubstantia</tei:del> coessentialia sunt, dicendo <tei:hi rend="underline">tres esse quæ testimonium dant spiritum aquam et sanguinem</tei:hi>. At si textus habuisset Tres esse in Cœlis testimonium dantes, Patrem &amp; Verbum et <tei:choice><tei:abbr>Sp. S<tei:hi rend="superscript">tum</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>Spiritum Sanctum</tei:expan></tei:choice>; Annon Gregorius hanc instantiam <tei:del type="cancelled">infe</tei:del> potius adduxisset: quæ connumerationem habet ipsissimorum trium de quibus contentio erat. Locus est in Greg Naz Orat 37 De Sp. S<tei:hi rend="superscript">to</tei:hi> pag 603</tei:p>
<tei:p xml:id="par160">Doctrina Trinitatis a G. Nazianzeno describitur Orat 23 <tei:del type="cancelled">ad</tei:del> in Laud. Heronis p. 420 et sequ Orat 24 <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> in Ægyptiorum Ep. adventum p 428 D et sequ. Orat 25 ad Arrianos</tei:p>
<tei:p xml:id="par161">Spiritus sanctus a Nazianzeno <tei:del type="strikethrough">vocatur Deus</tei:del> prædicatur Deus Orat 23 p 420 D Orat 24. p 429 D &amp; p 430 D ex Act 5.4 &amp; Orat 25 p 441. Alibi<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice></tei:p>
<tei:p xml:id="par162"><tei:foreign xml:lang="gre">Ὁυ <tei:del type="cancelled">γὰρ</tei:del> γαρ κατὰ την φυσιν τὸ μειζον, την ἀιτίαν δέ</tei:foreign>. Non enim hæc dictio <tei:hi rend="underline">Major</tei:hi> ad naturam sed ad causam referenda est: <tei:foreign xml:lang="gre">ουγεν γὰρ των ὁμοουσίων τη ὁυσία μειζον ἠ ἐλαττον</tei:foreign>. Ne<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> enim quicquam eorum quæ eandem substantiam habent substantia majus aut minus est. Greg. Naz. Orat 40 in S. Baptisma sub finem p 669. &amp; paulo <tei:unclear reason="faded" cert="medium">post</tei:unclear>. <tei:foreign xml:lang="gre">την μίαν <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic><tei:gap reason="illgbl" extent="1" unit="words"/></tei:sic><tei:corr>θεότητά</tei:corr></tei:choice> τὲ καὶ δύναμιν, ἐν τοις τρισιν — ὀυτε ἀνώμαλον οὐσίας ἠ φύσεσιν, ὀυτε ἀυξομένην ἠ μειουμένην ὑπερβολαις καὶ <tei:del type="cancelled">φυσ</tei:del> υφέσεσι πάντοθεν ἴσην, την ἀυτην πάντοθεν</tei:foreign>. Vnam deitatem et potentiam in tribus – nec essentijs aut naturis inæqualem nec præstantijs aut submissionibus auctam vel minatam <tei:pb xml:id="p018r" n="18r"/><tei:fw type="pag" place="topRight">35</tei:fw> sed undequa<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> æqualem undequ<tei:add place="supralinear" indicator="yes">a</tei:add><tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> eandem. pag 668 A</tei:p>
<tei:p xml:id="par163">Similiter in Orat 35 (quæ est prima de filio) pag 572 Greg. Nazianzenus <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="3" unit="chars"/></tei:del> introducit Arianos sic disputantes. <tei:del type="strikethrough">Christus</tei:del> <tei:add place="infralinear" indicator="no">Pater</tei:add> ut vos fatemini, quantum ad causam, filio major est; Ergo major naturâ: dein huic argument respondere conatur.</tei:p>
<tei:p xml:id="par164">Pariter et in epistola prima ad Cledonium (sive Orat 51) <tei:add place="supralinear" indicator="yes">Gregorius</tei:add> reprehendit Apollinaristas quod, etsi unamquam<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> personam Deum esse agnoscerent, tamen in Deitate scalam ponerent asserendo filium minorem patre, &amp; <tei:choice><tei:abbr>sp. s<tei:hi rend="superscript">tum</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>spiritum sanctum</tei:expan></tei:choice> minorem filio. Doctrinam <tei:del type="strikethrough">consu</tei:del> homousij tenebant (<tei:space dim="horizontal" extent="25" unit="chars"/>) sed non doctrinam æqualitatis. Scripta est hæc epistola post Concil. Constant. &amp; ex episcopatum Gregorij</tei:p>
<tei:p xml:id="par165"><tei:foreign xml:lang="gre">Ὁμοτιμία <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> &amp; ἰσότης</tei:foreign> a Gregorio de <tei:del type="cancelled">filio</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="yes">personis Trinitatis</tei:add> prædicantur Orat 38 in Christi nativitatem p 622, B. &amp; Orat 42 in Pascha p 695, D. Æqualitas personarum etiam describitur <tei:add place="supralinear" indicator="yes">a Gregorio</tei:add> Orat. 26 de moderatione in disputationibus servandâ pag 445 D, ubi dicit spiritum sanctum hac solo nomine Patri cedere quod non ingenitus sit, hoc item filio quod non genetus sit, cætera autem <tei:foreign xml:lang="gre">συμφὺες και σύνθρονον καὶ ὁμοδοξον καὶ ὁμότιμον</tei:foreign>, ejusdem naturæ dignitatis gloriæ et honoris.</tei:p>
<tei:p xml:id="par166">Gregorius Naz. <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="3" unit="chars"/></tei:del> de ingressu suo in Vrbem Constantinopolitanam verba faciens ait</tei:p>

<tei:l>Escarsit in me tota primum civitas</tei:l>
<tei:l>Multos perinde ac si Deos inducerem.</tei:l>
<tei:l>Mirum nec est hoc, instituti sic erant</tei:l>
<tei:l>Ignota prorsus ut quibus fides pia</tei:l>

<tei:l>Esset, modo<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> trina quonam est unitas</tei:l>
<tei:l>At<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> una rursum trinitas —</tei:l>
<tei:l>Imbres tacebo saxeos epulas meas. &amp;c</tei:l>
<tei:p xml:id="par167"><tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> Gr. Naz. carm de vita sua.</tei:p>

<tei:l>Sin cupit et vocem poscit Deitatis apertam,</tei:l>
<tei:l>Haud satis est prudens. Nam Christi numine <tei:gap reason="blot" extent="3" unit="chars"/> dum</tei:l>
<tei:l>Humano generi patefacto, imponere pondus</tei:l>
<tei:l>Infirmis humeris aliud, quod ferre nequirrent</tei:l>
<tei:l> Quisnam æquum, nisi mentis inops, hoc diceret esse?</tei:l>
<tei:l>Nam ne<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> doctrinam pueris proponere plenam</tei:l>
<tei:l>Convenit, ut nec adhuc teneris ostendere totum</tei:l>
<tei:l>Solem oculis, nimia<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> illos perfundere luce.</tei:l>
<tei:p xml:id="par168">Greg. Naz. Arcan. carm. 3.</tei:p>

<tei:p xml:id="par169">Sub Constantino Imperatore Arius Alexandrinæ Ecclesiæ <tei:del type="strikethrough">Episcopus</tei:del> sacerdos celebrabatur, qui deum filium et Verbum creaturam dicere non dubitavit: et alterius esse naturæ nec patri coæternum. Nec ipse tamen auctor hujus sectæ extitit sed Origenes: qui prætere plurimas alias perversas opiniones, etiam unigenitum Dei filium <tei:foreign xml:lang="gre">κτιστὸν καὶ αλλότριον εἰναι της ουσίας της πατρικης</tei:foreign> creatum esse et ab essentia paterna diversum affirmabat. Zonaras in <tei:add place="supralinear" indicator="yes">Imperio</tei:add> <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic>Constantino</tei:sic><tei:corr cert="high">Constantini</tei:corr></tei:choice></tei:p>
<tei:p xml:id="par170">Certe homines qui <tei:add place="supralinear" indicator="yes"><tei:foreign xml:lang="gre">ὁμοιοι</tei:foreign></tei:add> similes inter se sunt, <tei:del type="strikethrough">cum sint</tei:del> <tei:foreign xml:lang="gre">καὶ τὴν ταυτότητα ἔχοντες ὁμοούσιόί ἐσμεν ἀλλήλων</tei:foreign>, et eadem natum conjuncti, homousij sunt inter se. <tei:del type="strikethrough">Eadem enim <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> omnibus mutabilitas</tei:del> <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic><tei:gap reason="illgbl" extent="1" unit="words"/></tei:sic><tei:corr>Eadem</tei:corr></tei:choice> enim omnibus mortalitas, corruptibilitas, mutabilitas, &amp; ortus ex nihilo. Angeli quo<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> inter se <tei:del type="strikethrough">generis ratione <tei:gap reason="illgblDel" extent="2" unit="words"/> omnia pariter ejusdem sunt</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="yes">generis ratione cæteris<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> omnibus</tei:add> cognati sunt &amp; ejusdem naturæ. Quapropter si interrogent <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> curiosi isti [Arriani] an sit filio aliqua similitudo cum rebus creatis, aut ea quæ in filio sunt reperiri queant in rebus conditis, quo occasionem habeant calumniandi filium Dei creaturam esse: sed nihil tale unquam invenerint uti ad omnia temerarij. Inter creata eim nihil est omnipotens — ffilius contra omnipotens est ut pater. — In creaturis nihil est immutabile natura — ffilius contra immutabilis est et inalterabilis ut pater — Cætera <tei:add place="supralinear" indicator="yes">condita et</tei:add> initium existendi sortiuntur — ffilius autem existens est et super omnia Deus ut pater — Quis igitur rebus ita constitutis &amp; ad eum modum descriptis, non perspicit in rebus creatis nihil simile habere filium? Omnia autem patris ad filium spectant, quia ille consubstantialis est patri. Vt enim si cum rebus creatis haberet aliquam <tei:add place="supralinear" indicator="yes">similitutinem et</tei:add> cognationem consubstantialis illis fuerit: ita alienus a creatis quoad usiam remanens proprium<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="no">existens</tei:add> verbum patris, et alius diversus<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> ab illis; quoniam omnia patris illi propria sunt consubstantialis esse patri merito reputabitur. Ita enim patres rem intelligentes confessi sunt in Nicæna Synodo homousion et ex usia patris filium esse. Athanas. ad Serapionem contra eos <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> qui dicunt filium creaturam. Alia quædam his similia <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> addit Athanasius: ut quod <tei:del type="cancelled">qu</tei:del> Isaac genuerit Iacob <tei:del type="strikethrough">natum consubstantialem</tei:del> naturalem et consubstantialem filium ut et ille Iudam et fratres ejus. <tei:del type="strikethrough"><tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> ædificator non construit domum sibi consubstantialem</tei:del> Et quemadmodum insanierit quisquis dicat consubstantialem esse ædificatori domum &amp; navem fabro navali: ita congruenter dixeris, quemlibet filium <tei:del type="strikethrough">coessentialem</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="yes">consubstantialem</tei:add> patri. Si igitur pater est et filius, necessum est filium naturalem et verum esse, hoc est consubstantialem patri, <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="2" unit="words"/></tei:del> Hæc Athanasius.</tei:p>
<tei:p xml:id="par171"><tei:foreign xml:lang="gre">ὀυτε γὰρ ὑιοπατέρα, φρονουμεν, ὡς ὁι Σαβέλλιοι μονοούσιον, καὶ ουχ ὁμοούσιον καὶ ἐν τούτω ἀναιρουντες τὸ ἐιναι ὑιον</tei:foreign>. Ne<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> enim filiopatrem eu<tei:supplied reason="damage">m</tei:supplied> esse sentimus, ut Sabelliani qui dicunt eum unus substantiæ non consubstantialem, eo ipso tollentes filium. Athanas. in expositione fidei. Nota quod <tei:pb xml:id="p018v" n="18v"/> Bellarminus <tei:del type="strikethrough">objicit</tei:del> in dubium vocat hanc <tei:del type="cancelled">Epistolam</tei:del> Expositionem fidei, eo quod non nulla contineat symbolo Athanasiano contraria. Sed congruit cum alijs scriptis Athanasij et proinde symbolum istud quod ab utris<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> differt rejiciendum est.</tei:p>
<tei:p xml:id="par172">Hæc sufficiunt quæ vobis persuadeant non reprehendendos esse eos, qui dixerunt filium patri consubstantialem esse: sed tamen ipsam dictionem consubstantialem per se excutiamus ut sciamus an hac voce utendum sit an non, &amp; an propria illa sit et congrua quæ de filio dicatur. Nam et vos ipsi scitis nec est cur quisquam dubitet, simile non de <tei:del type="strikethrough">substantijs</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="no">usijs</tei:add> sed de figuris &amp; qualitatibus dici: siquidem in <tei:del type="strikethrough">substantijs</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="no">usijs</tei:add> non similitudo sed <tei:add place="supralinear" indicator="yes"><tei:foreign xml:lang="gre">ταυτότης</tei:foreign></tei:add> identitas esse pronunciatur. Certe homo homini similis dicitur non secundum <tei:del type="strikethrough">substantiam</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="no">usiam</tei:add> sed secundum figuram et formam. Quantum enim ad <tei:del type="strikethrough">substantiam</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="no">usiam</tei:add> attinet, <tei:foreign xml:lang="gre">ὁμοφυεις ἐισι</tei:foreign> ejusdem sunt <tei:add place="supralinear" indicator="yes">generis seu</tei:add> naturæ. Rursum homo cani similis dici non poterit, sed diversæ naturæ. <tei:foreign xml:lang="gre">οὐκουν τὸ ὁμοφυὲς καὶ ὁμοούσιον, τὸ δὲ ἑτεροφυὲς καὶ ἑτερούσιον</tei:foreign> Quapropter quod ejusdem <tei:del type="strikethrough">naturæ e</tei:del> generis est homousion est quod autem diversi generis heterousion. Athanasius de Synodis Arimini et Seleuciæ sub finem. p 928.</tei:p>
<tei:p xml:id="par173"><tei:add place="interlinear" indicator="yes">Patris filij et sp. s<tei:hi rend="superscript">ti</tei:hi> non a tantum est natura una usia, una potestas regnum et potentia: Tres autem sunt Hypostases characteres et personæ. –</tei:add> Essentia quidem genus natura et forma idem sunt. Persona item Character Hypostasis individuum et proprium etiam ipsa unum sunt. Nam natura multas in se Hypostases continere potest. Homines etenim uno corpore et uno spiritu constantes omnes ejusdem sumus naturæ et <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="3" unit="chars"/></tei:del> usiæ, sunt verò multæ Hypostases At<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> natura quidem et usia dicuntur universales: Hypostasis verò particularis. Vt si hominem dicas jam quemvis hominem dixisti. Nam universale hoc est et essentiale et omnes homines dicuntur: eadem enim omnium est usia. Si verò Petrum Paulum aut Ioannem dicas tunc unum hominem denotasti eo quod hoc particulare sit. – At<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> ita si Angelum nomines jam totam expressisti <tei:del type="strikethrough">essentiam</tei:del> usiam angelorum. Nam commune hoc est Angelorum nomen et essentiale et sic omnes angeli dicuntur Si verò dicas Michaelem vel Gabrielem unam dixisti hypostasin hoc est unum angelum tantum. Natura enim dicitur Angelica <tei:del type="strikethrough">essentia</tei:del> usia, hypostasis vero est uniuscujus<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> Angeli appelatio. <tei:del type="strikethrough">Eten</tei:del> — Præterea si volatile nomines, ecce significari totam volatilium <tei:del type="strikethrough">essentiam</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="no">usiam</tei:add>: si columbam aut turturem aut lusciniam aut pavonem vel cygnum, hypostases sunt ista tantum Et si dicas quod Deus creaverit lucem ecce totam usiam luminarium significasti. Ipsa porro usia dividitur in suas hypostases utpote in solem <tei:del type="cancelled">&amp;</tei:del> Lunam <tei:del type="cancelled">&amp;</tei:del> stellas, lucernas cereos et alias differentias &amp;c. <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="3" unit="chars"/></tei:del> Homousion autem est quod est ejusdem usiæ sed aliquam tamen differentiam habet. Verbi gratia lapis cariosus &amp; solidus vel durus <tei:del type="strikethrough">consubstantiales</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="no">homousij</tei:add> sunt <tei:add place="supralinear" indicator="yes">id – est ejusdem usiæ</tei:add>. Ita lignum palmæ et ebeni lignum. Et caro cameli ac caro piscis. Sic et omnes homines <tei:del type="strikethrough">homousij sunt</tei:del> ejusdem sunt usiæ, suas tamen differentias habent quod <tei:del type="strikethrough">unus sit</tei:del> alius sit procerus, alius brevis, alius clarus, alius obscurus. Tractatus de definitionibus apud Athanasium.</tei:p>
<tei:p xml:id="par174">OR. Hypostasis declarat <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> <tei:foreign xml:lang="gre">τὸ ἐιναι</tei:foreign> sive existentiam. Deitas <tei:foreign xml:lang="gre">τὸ τί ἐιναι</tei:foreign> sive naturam. Vt sunt Petri et Pauli et Timothei tres hypostases &amp; una <tei:foreign xml:lang="gre">ἀνθροπότης</tei:foreign> natura humana. AN. Si ita sunt hypostases ut Petri et Pauli et Timothei, tres sunt Dij, quandoquidem Petrus &amp; Paulus &amp; Timotheus tres sunt homines. OR. Ne hi quidem sunt tres ex sacris literis. <tei:hi rend="underline">Nam in Christo Iesu non est mas ne<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> fæmina, non est Græcus et Iudæus, <tei:del type="cancelled">&amp; <tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> non est servus et liber, sed omnes in Christo unum sumus</tei:hi>. (Gal. 3 28) Tres igitur sunt Petrus Paulus et Timotheus, at non tres homines, quia tunc tres sunt homines <tei:del type="strikethrough">quando</tei:del> cum dissimile cor habuerint, ut Græcus et Iudæus &amp; Christianis: sin verò idem senserint nec sint inter eos dissidia, tres quidem sunt Hypostases sed unus in domino, quod unum animum et unum cor habeant: &amp; tres quidem sunt numero at non quod diversam inter se naturam vel diversum cor habeant. – Aut igitur in Hypostasibus divinis ponito dissidia, ut tres Deos dicamus, quoniam unus istud alius illud velit: aut si nulla est in eis dissensio unus sit Deus pater &amp; filius &amp; spiritus sanctus, quemadmodum qui in Christo sunt compacti, unus homo sunt sicut scriptum est. <tei:hi rend="underline">Et paulo post</tei:hi>: Homousion est <tei:foreign xml:lang="gre">ὁ τὸν ἀυτον ἐπιδέχεται λόγὸν της ὀυσίας</tei:foreign> quod eandem essentiæ rationem recipit, ut homo ab homine nihil differt quatenus homo est, et Angelus ab Angelo quatenus Angelus est, ita et Deus a Deo nihil differt quatenus Deus est. Dial. 1 de Trinitate apud Athanas. Similia leguntur in disputatione coram Probo judice apud Athanas. Et alibi. De hac re vide Petavium &amp; imprimis Curselaum qui rem fusè tractavit.<tei:anchor xml:id="n018v-01"/> <tei:note place="pageBottom" target="#n018v-01">Vide pag. 79.</tei:note></tei:p>
</tei:div>
<tei:pb xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="p019r" n="19r"/>
<tei:fw xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="pag" place="topRight">37</tei:fw>
<tei:div xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
<tei:head rend="center" xml:id="hd18"> De Monachis</tei:head>
<tei:p xml:id="par175">Zosimus having occasion to mention a sedition of <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> Monks in relating <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> history of Chrysostom [A.C. 400<tei:del type="cancelled">]</tei:del> circiter] gives them this description. Hi legitimis nuptijs abstinent &amp; tam in urbibus, quÍ m vicis, populosa collegia complent hominibus innuptis nec a bellum, nec alium reipublicæ necessarium usum idoneis, nisi quod via quadam progressi ab eo tempore in hunc us<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> diem magnam terræ partem ad se transtulerint; &amp; sub prætextu quasi cum pauperibus omnia communicarent, omnes prope dixerim &amp; inopiam redigerint. Zosim. l. 5.</tei:p>
<tei:p xml:id="par176">Monachi homines quidem specie sed vitam turpem porcorum more exigentes, qui in propatulo infinita at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> infanda scelera committebant, quibus tamen pietatis pars videbatur, sacri loci [scil. Templi Serapidis] reverentiam proculcare: nam ea tempestate, quivis atram vestem indutus, qui<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> in publico, sordido habitu spectari non abnuebat, is tyrannicam obtinebat authoritatem. Emmap. in Ædesio sub finem. Scriptum hoc Theodosio vel Arcadio imperante.</tei:p>
<tei:p xml:id="par177">Aiunt quidem Monachi <tei:hi rend="underline">se Templis bellum inferre</tei:hi>, atenim bellum istud *<tei:anchor xml:id="n019r-01"/> <tei:note place="marginRight" target="#n019r-01">* <tei:foreign xml:lang="gre">πορος</tei:foreign></tei:note> proventus est eorum qui populis incumbunt, miseris<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> sua raptum eunt quæ ipsis reposita sunt e fructibus terræ at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> alimenta: sicut aggressores eorum quos expugnarunt bona auferentes discedunt. His verò ne<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> hæc sufficiunt, verùm et terram *<tei:anchor xml:id="n019r-02"/> <tei:note place="marginRight" target="#n019r-02">* <tei:foreign xml:lang="gre">σφετερίζον ται</tei:foreign></tei:note> intervertunt hujus aut illius, <tei:hi rend="underline">sacram eam esse</tei:hi> dicentes, multi<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> (adeò) paternis spoliati sunt <tei:del type="strikethrough">paterni</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="no">sub falsi</tei:add> nominis obtentu: Hi verò alienis malis luxuriant, qui, ut quidam aiunt, <tei:hi rend="underline">jejunijs Deum colunt</tei:hi>. Quod si spoliati ad Vrbis Pastorem (nam ita vocant virum haud valde mansuetum) venientes quærantur, dicentes ea quæ injustè passi sunt, Pastor hic hos quidem laudat, illos verò abigit, quasi in eo lucrum <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic>fecerit</tei:sic><tei:corr>fecerint</tei:corr></tei:choice>, quod non et majora passi sint: etsi, O Imperator, et hi Imperio tuo subsint, et isti tanto utiliores sint ijs qui injuria eos afficiunt, quanto ignavis seduli: hi quippe apibus illi verò fucis similes sunt. Et si agrum aliquem audierint aliquid continere quod rapi queat, illicò <tei:hi rend="underline">hic in sacrificijs occupatus est, et dira facit et exercitum in eum immitti</tei:hi> oportet, et adsunt illicò <tei:foreign xml:lang="gre">Σωφρονιστὰι</tei:foreign>, i. castigatores (hoc enim <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic>nomino</tei:sic><tei:corr cert="medium">nomen</tei:corr></tei:choice> deprædationibus imposuerunt, si non et minùs dixi) et hi quidem latere nituntur, &amp; quæ patrarunt, negant: et si latronem vocaveris injuria affeceris: hi verò gloriantur se<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> venditant, et ignaros docent, et agris dignos sese esse aiunt. Enim verò quid hoc aliud est quam in pace bello agricolas infestare, &amp;c. Liban. Orat. pro Templis, edit. in Opusculis Gothofredi. This was written to Theodosius A.C. 390 upon <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> Monks running up &amp; down in droves to demolish <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> gentile Temples <tei:choice><tei:abbr>w<tei:hi rend="superscript">th</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>with</tei:expan></tei:choice>out <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> Emperor's authority for what they did. At <tei:choice><tei:abbr>w<tei:hi rend="superscript">ch</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>which</tei:expan></tei:choice> time I suppose <tei:choice><tei:abbr>w<tei:hi rend="superscript">th</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>with</tei:expan></tei:choice> Gothofredus they were accused also by others for interrupting judicature, &amp; committing other such like misdemeanours: whereupon Theodosius thought fit to curbe them by this Edict.</tei:p>
<tei:div>
<tei:head rend="center" xml:id="hd19"> Imp. Valentinianus, <tei:hi rend="underline"><tei:hi rend="large">Theod</tei:hi></tei:hi>. &amp; Arcad. AAA Tatiano PF. P.</tei:head>
<tei:p xml:id="par178">Quicun<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> sub professione Monachi reperiuntur, deserta loca et vastas solitudines sequi, at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> habitare jubeantur. Dat. III Non. Sept. Veronæ. Valentiniano IV &amp; Neotherio Coss. [A. 390] <tei:add place="supralinear" indicator="yes">L. 1 De Monach. Cod. Theod.</tei:add> Yet after <tei:del type="strikethrough">two years</tei:del> <tei:add place="infralinear" indicator="no">twenty months</tei:add> they were recalled again by a contrary edict.</tei:p>
</tei:div>
<tei:div>
<tei:p xml:id="par179">In this Oration Libanius a little before this passage [Aiunt quidem &amp;c] spake thus of <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> Monks: Pullati hi plera<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> <tei:del type="strikethrough">quÍ m</tei:del> Elephantis comedunt, &amp; negotium facessunt multitudine potûs, ijs qui in cantûs vicem potum mittunt, occultant verò hæc pallore per artem ipsis quæsito.</tei:p>
<tei:p xml:id="par180">Cæterùm quòd dogmata ista [sc. Apollinarij] non prævaluerint, nec ad multos permanarint, præter eas causas quas supra dixi, Monachis potissimùm, ut arbitror, <tei:del type="strikethrough">tribuendum est</tei:del> ascribendum est. Nam quotquot in Syria et Cappadocia &amp; circumsitis Provincijs Monasticam philosophiam sectabantur, Nicænæ Synodi decretis mordicùs adhærebant. Parùm certe abfuit quin Orientis omnes Provinciæ a Cilicia us<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> ad Phœnicem Apollinaris hæresin amplecterentur. Eunomij autem hæresis a Cilicia et monte Tauro ad Hellespontum &amp; Constantinopolim cuncta propemodum occupavit. Vter<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> enim tum eos apud quos morabantur, tum eorum finitimos, in suam sententiam facile perduxerunt. Idem porrò istis accidit quod ante Arrianis acciderat. Populus enim in illis regionibus, cùm monachos quos supra<tei:del type="cancelled">diximus</tei:del> diximus ob virtutem at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> opera valdè admirarentur, recte illos sentire existimabant: eos verò qui aliter sentirent, tanquam adulterinis opinionibus inquinatos, aversabantur. Quemadmodum olim Ægyptij monachorum suorum doctrinam secuti Arianis fortiter restiterant. Sozom. l. 4. c 27.</tei:p>
<tei:p xml:id="par181">Religiosissimum Præsbyterum Dei<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> amantissimum Philoromum in Galatia convenimus et cum eo longo tempore versati sumus. Tantam virtutum nobilitatem ostendit in <tei:choice><tei:sic>in</tei:sic><tei:corr type="noText"/></tei:choice> vitæ Christianæ institutione, ut etiam ipsi qui sunt in genere insuperabiles ejus vitam angelis æqualem revererentur, et efficacem virtutem exercitationis. Is mundo renunciavit in diebus Iuliani execranda Imperatoris, &amp; perseveravit quadraginta annos in Monasterio – Hujus viri insignis magnam curam gerebat Basillius Episcopus qui delectabatur ejus austeritate constantia et in opere diligentia. <tei:pb xml:id="p019v" n="19v"/>
Is pedestri itinere venit Romam us<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> ad orandum in martyrio sanctorum Petri et Pauli. Pervenit autem etiam us<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> ad Alexandriam, cum vovisset, in martyrium venerandi Athletæ Marci. Dignus autem, inquit, sum habitus, qui voti gratia bis proprijs pedibus venirem Hierosolyma ad honoranda loca sancta, &amp; ipsa mihi suppeditavi impensas. Dicebat autem nobis ut utilitatem ex eo caperemus. Palladius in Vita Philoromi.</tei:p>
<tei:p xml:id="par182">Postquam Valens Imperator Episcopos Ægypti relaxavit ab exilio, Melania Monasterio ædificato, viginti septem annos versata est in Hierusalem habens conventum virginem circiter sexaginta. Cum qua vixit etiam nobilissimus ac moribus simillimus <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="2" unit="words"/></tei:del> Rufinus ex Aquileia civitate Italiæ qui postea dignus est habitus Presbyteratu. Viginti autem et septem annos excipiebant eos qui veniebant Hierusolyma voti causa, et Episcopos, et Monachos, &amp; Virgines et omnes qui adventabant suis fovebant expensis. Palladius in vita Rufini</tei:p>
<tei:p xml:id="par183">‡<tei:addSpan spanTo="#addend020v-02" place="p020v" startDescription="f 20v" endDescription="f 19v" resp="#mjh"/> ‡ Antonius &amp; cuncta Ægypti et Mesopotamiæ Ponti Cappadociæ &amp; Armeniæ examina Monachorum non videre Hierosolymam. Hieronymus Ep 12 ad Paulinum. Script: Imperante Theodosio.</tei:p>
<tei:p xml:id="par184">Longum est nunc ab ascensu domini us<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> ad præsentem diem per singulas ætates carrerere qui Episcoporum qui Martyrum qui eloquentium in doctrina Ecclesiastica virorum venerint Hierosolymam. – Qui in toto orbe sunt primi huc congregantur. – Certe flos quidem et pretiosissimus lapis inter Ecclesiastica ornamenta Monachorum et Virginum Chorus est. Quicun<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> in Gallia fuerit primus huc properat. Divisus etiam ab orbe Britannus si in religione processerit — Quid referamus Armenios, quid Persas, quid Indiæ &amp; Æthiopum populos, ipsam juxta Ægyptum fertilem Monachorum Pontum et Cappadociam, Syriam Cœlem, &amp; Mesopotamiam, cuncta<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> orientis examina. — Tot pene psallantium Chori quot gentium diversitates. Hieron Ep 17 ad Marcellam.</tei:p>
<tei:anchor xml:id="addend020v-02"/>
<tei:p xml:id="par185">Pachomius monachus vir quem in dicendo quam in signa faciendo Apostolicæ gratiæ &amp; fundator Ægypti Cænobiorum scripsit regulam utri<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> generi Monachorum aptem quam Angelo dictante perceperat. Gennadius in Catalogo Illustrium vivorum <tei:del type="strikethrough">apud Hieronymi opera</tei:del>. Historiam et regulas monasticas Pachomij fuse descripta vide apud Sozom l 3. c 14 &amp; Palladium.</tei:p>
<tei:p xml:id="par186">Pachomius Monachus erat ex eorum numero qui vixerunt in summo &amp; perfecto vitæ instituto adeo ut is fuerit dignatus &amp; futurorum prædictionibus &amp; Angelicis visionibus. Eo ergo sedente in spelunca sua visus est ei angelus domini qui ei dicit: Pachomj. Ea quidem quæ ad te pertinent recte &amp; ex virtute gessisti. Supervacaneè ergo sedes in hoc loco. Age ergo, egredere &amp; congrega omnes juniores Monachos &amp; habita cum ejs, &amp; sequens formam quam dabo tibi, eis leges constitue. Ei<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> dedit tabulam æneam in qua hæc scripta fuerant. — Habeat unusquis<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> <tei:del type="cancelled">pell</tei:del> monachorum pellem ovillam albam laboratam. Ab<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> ea ne<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> comedant ne<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> dormiant. Ingredientes autem ad Christi communionem sabbato et dominica Zonas solvant, &amp; pellem ovillam deponant, et cum sola cuculla ingrediantur. Fecit autem eis cucullas molles tanquam pueris, in quibus etiam jussit imponi figuram crucis purpureæ. Iussit autem esse viginti quatuor ordines <tei:del type="strikethrough">Monachorum</tei:del> fratrum ex numero viginti quatuor literarum — Scriptum erat etiam in tabula Si venerit hospes alterius monasterij quod habet aliani formam, cum eis nec comedat nec bibat nec ingrediatur in Monasterium. Comedentes autem velent capita Cucullis, nec frater fratrem videat mandentem. Comedenti non licet loqui nec extra quadram et mensam usquam alio oculos convertere. Constituit autem ut per totum diem facerent duodecim orationes &amp; in nocturnis vigilijs duodecim &amp; in matutino duodecim, &amp; hora nona tres. Cum autem magnus Pachomius contra Angelum diceret esse paucas orationes, ei dicit Angelus, Has constitui ut parvi quo<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> possint procedere ad perficiendam regulam nec eis sit molestum. Qui autem sunt perfecti non opus habent ut leges eis ferantur. Cùm <tei:del type="strikethrough">autem</tei:del> hæc ordinasset Angelus, recessit a magno Pachomio. Sunt autem hæc monasteria quæ formam hanc obtinuerunt, habentia vivorum circiter septem millia. Et primum monasterium in quo ipse habitat beatus Pachomius, quod alia peperit monasteria continet circiter mille quadringentos viros. ‡ <tei:addSpan spanTo="#addend019v-01" place="p019v-marginLeft" startDescription="the left margin of f 19v" endDescription="f 19v" resp="#mjh"/>‡ Virgines autem in alio Monasterio seorsim degentes eandem habebant vivendi formam &amp; idem institutum præter pellem ovillam. — Erant tonsæ &amp; habebant cucullos in capita (Pallad. in <tei:del type="strikethrough">subsequentibus</tei:del> Vitis <tei:add place="supralinear" indicator="yes">Pachomij</tei:add> Apthonij et Virginis cujusdam. Similia fere instituta habebant tria millia monachorum sub Ammona (Pallad. in vit Ammonæ] <tei:anchor xml:id="addend019v-01"/> Palladius in Vita Pachomij <tei:del type="strikethrough">Nota quod Pachomius</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="yes">Anthonij et viginij ex usam.</tei:add></tei:p>
<tei:p xml:id="par187"><tei:add place="interlinear" indicator="no"> De monachorum vestibus videndus Cassianus de Habit. Mon. l. 1. c 4.</tei:add></tei:p>
<tei:p xml:id="par188">Pauli Abbatis, monachi optimi opus et exercitatio fuit orare perpetuò. Hic habebat trecentas preces expressas &amp; præstitutas, totidem habens in sinu calculos &amp; in unaqua<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> oratione jaciens unum calculum. Is cum accessisset ad sanctum Macarium, ei dicit Abba Macarj valde affligor. In quodam vico habitat quædam virgo quæ facit septingentas orationes. Hoc cùm didicissem meipsum reprobavi quòd non potuerim facere plusquam trecentas orationes. Ei respondet sanctus Macarius dicens: Sexagesimus annus agitur ex quo centum constitutas orationes facio, nec mea me judicat ratio quod fuerim negligens Palladius in vita Pauli Moses monachus 50 orationes quotidiè peragebat Pallad Theodoritus <tei:add place="supralinear" indicator="yes">in Hist S: Patr</tei:add> describit Iacobum jun. numerantem orationes</tei:p>
<tei:pb xml:id="p020r" n="20r"/>
<tei:fw type="pag" place="topRight">39</tei:fw>
<tei:p xml:id="par189">Macarius magnus fæminam quam Præstigiator incantamentis converterat in Equam, reduxit in propriam formam infundando aquam benedictam in caput ejus et super caput ejus orando. Palladius in vita Macarij.</tei:p>
<tei:p xml:id="par190">Aphraates Monachus Imperante Valente, locustas regionum catervatim invadentes abigit a viri cujusdam prædio, benedicendo aquam &amp; precando ut Deus illam impleret divina virtute &amp; jubendo ut hæc aqua spargeretur per <tei:del type="cancelled">terminos <tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> prædij limites. ffuit<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> aqua illis agris pro vallo sacrosancto &amp; inexpugnabili. Nam us<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> ad illos fines, <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> reptantes &amp; circumvolantes Locustæ instar exercitus, rursus retrocesserunt benenedictonem impositam extimessentes &amp; veluti quodam fræno suffocatæ &amp; ultra progredi prohibitæ Theodoritus in vita Aphraatis</tei:p>
<tei:p xml:id="par191">Macedonius Monachus, cùm nobilis cujusdam uxor, Imperante Theodosio, in morbum incidisset, aquæ dexteram imponens &amp; salutare efformans signaculum, jussit bibere, et curavit morbum. Theodoritus in vita <tei:del type="cancelled">Aphra</tei:del> Macedonij.</tei:p>
<tei:p xml:id="par192">Idem Macedonius, cùm alia fæmina delirio affecta esset quod Medici dicebant esse morbum cerebri, alij vexationem dæmonis, jussit aquam afferri, &amp; cum fecisset figuram salutaris signaculi, fæ<tei:gap reason="blot" extent="1" unit="chars"/>mina bibens convaluit. <tei:del type="cancelled">Id</tei:del> Theod. ib.</tei:p>
<tei:p xml:id="par193">Iacobi<tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> monachi benedictione multæ ægritudinis cessarunt, <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> multi <tei:add place="supralinear" indicator="yes"><tei:hi rend="superscript">f</tei:hi></tei:add> dæmones coacti sunt fugere, &amp; aqua quæ ab illius dextera [i.e. signaculo crucis] benedicitur, fit salutare pharmacum. Theodoritus in vita Iacobi</tei:p>
<tei:p xml:id="par194">Equum Valentis Imperatoris ægrotantem Custos (qui erat homoüsianus) deducit ad magni Aphraatis habitaculum. Aphraates igitur jussit aquam hauriri ex puteo &amp; cùm ei salutaris crucis signum imposuisset, <tei:del type="cancelled">jussit eam ad equ</tei:del> bibit equus. Deinde cùm oleum divina implevisset benedictione equi ventrem inungit: &amp; manus contrectatione satim morbus est sublatus. Theodoritus in vita Aphraatis</tei:p>
<tei:p xml:id="par195">Ioannes Monachus, (is qui munus <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic><tei:gap reason="illgbl" extent="1" unit="words"/></tei:sic><tei:corr>propheticum</tei:corr></tei:choice> supra modum habuisse dicitur &amp; cuncta Theodosio Imperatori inquirenti futura narrasse) non peragebat apertè curationes. Dans autem oleum, curavit multos ex ijs qui laborabant. Palladius in vita Ioannis.</tei:p>
<tei:p xml:id="par196">Simeonem, magnum illud orbis terrarum miraculum sciunt quidem omnes qui imperio parent Romanorum. Norunt Persæ quo<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> et Indi et Æthiopes. <tei:add place="supralinear" indicator="yes">Ad eum undi<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> concurritur.</tei:add> Aiunt Romæ, eum fuisse adeo <tei:del type="strikethrough">celebratum</tei:del> omnium sermone celebratum ut in officinarum omnibus vestibulis <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> et porticibus ei parvas posuerint imagines, hinc sibi <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="3" unit="chars"/></tei:del> præsidium et tutelam parantes. Iejunus manet per integros quadraginta dies, id<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> non semel sed jam per annos 28 hujusmodi jejunia exercuit. <tei:add place="supralinear" indicator="yes"><tei:del type="strikethrough">semel in hebdomadæ comedere solet</tei:del></tei:add> ✝ <tei:addSpan spanTo="#addend020r-01" place="p020r-lower" startDescription="lower down f 20r" endDescription="higher up f 20r" resp="#mjh"/>[✝ Cùm autem ferream catenam viginti cubitorum comparasset &amp; ejus unum quidem initium cuidam petræ maximæ appendisset, alterum autem dextero pedi adaptasset, ut nec si vellet quidem abiret extra eos limites, in eo degit cœlum visione apprehendens. Postea vero Catena soluta, cum venirent innumerabiles, conabantur autem omnes contrectare et ex pelliceis illis vestibus aliquam percipere benedictionem, molestia affectus columnam altissimam ædificari jussit et in ejus vertice se collocavit. Theodoritus in vita Simeonis.<tei:anchor xml:id="addend020r-01"/> Innumerabilia effecit miracula. Dicunt conjugem Regis Persiæ petijsse oleum dignatum ejus benedictione, &amp; tanquam donum maximum accepisse. Quinetiam omnes Regis asseclas diligenter rogasse. Cæteram verò turbam ad muliones accessisse &amp; ad famulos &amp; milites &amp; pecuniam obtulisse &amp; rogasse ut essent participes olei benedictionis. Noctu &amp; interdiu ita stat ut videatur ab omnibus, <tei:add place="supralinear" indicator="yes">nunc stant longissime nunc frequentes se incurrans &amp;</tei:add> Deo offerens adorationem. Iam verò multi quo<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> ex adstantibus enumerant has adorationes. <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> Semel autem quidam ex eis qui mecum erant, cum enumerasset mille et ducentas &amp; quadraginta quatuor, deinde lapsus esset, destitit numerare. Semper autem se inclinans prope digitos pedum frontem admovet. Nam cùm venter semel in hebdomada alimentum accipiat, id<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> exiguum, quantum est divinorum sacramentorum participatio, dorso concedit ut facilè inflectatur.</tei:p>
<tei:p xml:id="par197">Benjamin monachus dignatus fuit gratia curationum, adeo ut cuicun<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> manu imposuisset, aut quod bendixerat oleum dedisset, qui laborabat <tei:del type="strikethrough">omni</tei:del> liberaretur ab omni ægritudine. Palladius in vita Simeonis.</tei:p>
<tei:p xml:id="par198">Dorotheus monachus admodum senex cum Aspis incidisset in puteum, <tei:unclear cert="high" reason="damage">haurit</tei:unclear> aquam et bibit jejunus cùm prins signaculo munijsset et dixisset. Quo venit senator, illic viribus caret diaboli improbitas. Pallad: in vita Isidori.</tei:p>
<tei:p xml:id="par199">Copres Monachus Palladio narravit quomodo in nomine Christi signatus, ignem in platea urbis Ægypti constructum illæsus ingressus est, flamma in hanc &amp; illam partem divisa.</tei:p>
<tei:pb xml:id="p020v" n="20v"/>
<tei:p xml:id="par200">Iacobus Episcopus Nisibis (qui Concilio Nicæno interfuerat) cum puellas impudicas in fonte quodam pannos lavantes vidisset, &amp; fontem et puellas execratus est, &amp; fons confestim evanuit ac <tei:choice><tei:sic>pullarum</tei:sic><tei:corr>puellarum</tei:corr></tei:choice> forma mutata est in deteriorem. Exoratus autem a civibus fontem et formam puellarum restituit. Tale, inquit Theodoritus, novi Mosis hujus miraculum, quod quidem non factum est virgæ percussione, sed operationem accepit signo crucis. Theod: in vita Iacobi</tei:p>
<tei:p xml:id="par201">Antonius Monachus quotias ab Athanasio accerseretur obtemperabat &amp; ad urbes accedebat &amp; una cum illo veniebat ad Ecclesias ejus<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> fidem de Deo, suffragio suo comprobabat. Deni<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> in omni vita eum semper amicum habuit, ejus<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> adversarios et inimicos aversatus est. Sozom l 2. c 17.</tei:p>
<tei:p xml:id="par202">Præ reliquis omnibus Orientalibus Paulus Episcopus Constantinopolitanus &amp; Athanasius Alexandrinus &amp; omnis Monachorum multitudo &amp; magnus Antonius qui adhuc superstes erat et ejus discipuli – decretis Concilij Nicæni mordicus visi sunt adhærere. Sozom l 3. c 13. Dicitur hoc de tempore schismatis subsequentis concilium Sardicense.</tei:p>
<tei:p xml:id="par203">Quod dogmata Apollinaris et Eunomij <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> non prævaluerint – monachis potissimum tribuendum est Nam quotquot in Syria et Cappadocia et circumsitis Provincijs Monasticam sectabantur Philosophiam Nicænæ Synodi decretis mordicus adhærebant. Parum certe abfuit quin Omnes Orientis Provinciæ eorum hæreses amplecterentur – Sed idem istis accidit quod <tei:del type="strikethrough">olim</tei:del> antea Arrianis acciderat. Populus enim in istis regionibus, cùm monachos quos supradiximus ob virtutem at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> opera valde admirarentur, recte illos sentire existimabant, eos verò qui aliter sentirent adulterinis <tei:del type="strikethrough">operibus</tei:del> opinionibus inquinatos aversabantur. Quemadmodum olim Ægyptij monachorum suorum doctrinam secuti Arianis fortiter restiterant. Sozom. l 6. c 27.</tei:p>
<tei:p xml:id="par204">Opera Iuliani Monachi ex Eremo Antiochiam se conferentis, totam multitudinem ad nostros cætus transijsse, nemo qui rerum humanarum naturas tenet, dubitaverit. Magnitudinis autem miraculorum factorum ab illo testes sunt etiam hostes veritatis. Idem ante hæc tempora regnante Constantio fecerat Alexandriæ Antonius ille egregius. Desertis enim solitarijs locis totam obambulabat urbem illam docens omnes præconem esse veritatis Athanasium Theodorit l 4 c 27.</tei:p>
</tei:div>
</tei:div>
<tei:pb xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="p021r" n="21r"/>
<tei:fw xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="pag" place="topRight">41</tei:fw>
<tei:div xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
<tei:head rend="center" xml:id="hd20"> Interpretationes sacrarum literarum ex veteribus.</tei:head>
<tei:p xml:id="par205">Propter hoc [i.e. ne ante tempus patefierent] Danieli dicebatur: Muni sermones et signa librum us<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> ad tempus consummationis quoadus<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> discant multi &amp; adimpleatur agnitio. In eo enim cum perficietur dispersio cognoscent omnia hæc. Iræn. l 4 c 43. in Dan 12.</tei:p>
<tei:p xml:id="par206">Matt 24.15, 17, 21. &amp; Cornu parvum in Dan 7 &amp; 2 Thes 2.<tei:del type="strikethrough">2</tei:del>, 3, 4, 8 &amp; Dan 8.12, 23 &amp; Dan 9.27 interpretantur de Antichristo (ut et Ioan 5.43.) ab Irenæo l 5. c 25, 29.</tei:p>
<tei:p xml:id="par207">Ephrem Syrus, De Antichristo: interpretatur cessationem sacrificij per 3<tei:formula><math xmlns="http://www.w3.org/1998/Math/MathML"><mfrac><mn>1</mn><mn>2</mn></mfrac></math></tei:formula> tempora Dan 12 &amp; tribulationem illam magnam Matt 24 de persecutione Antichristi.</tei:p>
<tei:p xml:id="par208">Illud Sapientiæ: Ego eram apud ipsum cuncta componens; ego eram cui adgaudebat. Alexander Antecessor Athanasij applicat ad filium Dei. Epist: ad Alexandr. Episc. Constantinop. apud Theodoritum l 1 c 2. In eadem Epistola dictum illud <tei:hi rend="underline">Primogenitus omnis creaturæ</tei:hi>. Alexander refert non ad resurrectionem non ad nativitatem a Maria sed ad generationem filijj ante creationem <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> creaturarum. Sic et illud <tei:hi rend="underline">Pater me major est</tei:hi>: <tei:add place="supralinear" indicator="yes">bis in eadem epistola</tei:add> refert ad divinitatem filij quem dici hoc solo minorem patre quod genitus est.</tei:p>
<tei:p xml:id="par209">Illud dictum <tei:hi rend="underline">Primogenitus omnis creaturæ</tei:hi>, Eusebius Pamphili in Symbolo suo a concilio Nicæno approbato refert ad <tei:foreign xml:lang="gre">λογὸν</tei:foreign> filium Dei Socr l 1 c 8.</tei:p>
<tei:p xml:id="par210">Qui cum in forma Dei esse non est rapinam arbitratus esse se æqualem Deo. Lucifer Lib. Moriendum esse pro fil. Dei. Sic et Tertullian</tei:p>
<tei:p xml:id="par211">Author libri <tei:del type="cancelled">qui</tei:del> de Consummatione mundi qui Hippolyto inscribitur, Hebdomadem &amp; dimidium Hebdomadæ Dan 9 ad finem mundi <tei:del type="strikethrough">rej et r</tei:del> rejicit.</tei:p>
<tei:p xml:id="par212">Siricius Papa Epist ad Himerium c 1 vocat spiritum sanctum, spiritum septiformem vide Apoc 1.</tei:p>
<tei:p xml:id="par213">Si Celsus intellexisset illud: <tei:hi rend="underline">Ego et pater unum sumus</tei:hi>: et illud in precatione dictum a filio Dei, <tei:hi rend="underline">Sicut ego et tu unum sumus</tei:hi>: non putaret nos [colendo Christum] &amp; alium colere præter <tei:del type="strikethrough">universorum</tei:del> Deum, universorum Dominum. Ait enim <tei:hi rend="underline">pater est in me et ego in patre</tei:hi> <tei:unclear cert="medium" reason="hand">Quo</tei:unclear> siquis his motus verebitur ne forte transfugiamus ad eos qui negant duas esse <tei:foreign xml:lang="gre">ὑπόστασεις</tei:foreign> substantias Patrem et ffilium: audiat illud; erat omnium credentium cor unum et anima una: ut contempletur illud dictum; Ego et pater unum sumus. – Ita<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> religiose colimus patrem et filium <tei:foreign xml:lang="gre">ὄντα δύο τη ὑπόστασει πράγματα</tei:foreign>, duas quidem quoad substantiam res, unam vero concordia consensu voluntatis<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> identitate: adeo ut qui vidit filium (qui est splendor gloriæ Dei, character<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> ejus substantiæ) viderit in ipso Deum ut in imagine Dei. Origen. cont. Cels. lib. 8, non longe ab initio.</tei:p>
<tei:p xml:id="par214"><tei:del type="strikethrough">Celso objicienti quod Christiani filium <tei:app type="authorial"><tei:rdg place="inline">adæquant</tei:rdg> <tei:rdg place="supralinear">confundunt cum</tei:rdg></tei:app> patri, respondet Origenes:</tei:del> <tei:addSpan spanTo="#addend021r-01" place="marginLeft" startDescription="the left margin" endDescription="f 21r" resp="#mjh"/>Si christianos doceas, ait Celsus, non hunc Dei filium, sed patrem universorum colendum esse: non colent nisi una cum isto seditionis suæ auctore quem nominant Dei filium: Non quod Deum venerentur magnopere sed quod istum excolant plus nimio. Cui respondet Origenes, hunc vere Dei filium. Quod si Celsus audivit perversam doctrinam quorundam qui filium Dei negant esse Creatoris filium; ipse viderit et qui huic opinioni favent<tei:anchor xml:id="addend021r-01"/> Esto autem non deesse quosdam in tam numerosa <tei:del type="strikethrough">multitudine</tei:del> credentium multitudine, qui discrepantes ab alijs temerè affirmant quod servator sit Deus ille universorum Dominus. nos certe hoc non facimus qui credimus ipsi dicenti: <tei:hi rend="underline">Pater qui misit me major me est</tei:hi>. Dein proximæ Celsi Objectioni respondet Origenes: Hæc quo<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> <tei:foreign xml:lang="gre">πάλιν</tei:foreign> rursum a nescio qua obscurissima hæresi desumpta universis Christianis objicit. Origen. contr. Cels. <tei:add place="supralinear" indicator="yes">lib 8</tei:add> non longe ab initio.</tei:p>
<tei:p xml:id="par215">Quicun<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> intelligit quomodo sit audiendum de unigenito Dei filio, <tei:hi rend="underline">primogenito omnis creaturæ</tei:hi> quod verbum caro factum est; intelliget quomod quisquis vidit imaginem invisibilis Dei, cognoset Patrem &amp; factorem hujus universitatis. Origen contr Cels. l 7 post med.</tei:p>
<tei:p xml:id="par216"><tei:add place="inline" indicator="no">Soli</tei:add> Preces offerendæ <tei:del type="cancelled">soli</tei:del> Dei verbo, <tei:hi rend="underline">primogenito omnis creaturæ</tei:hi>. Origen. cont. Cels l 8 <tei:add place="lineEnd" indicator="no">prop. finem</tei:add> Sic et sæpius in lib 6 vocat Dei filium et verbum primogenitum omnis creaturæ, &amp; hunc primogenitum omnis creaturæ <tei:add place="supralinear" indicator="yes">asserit</tei:add> unitum esse <tei:del type="strikethrough">asserit cum <tei:del type="cancelled">Dei</tei:del> a</tei:del> animæ humanæ.</tei:p>
<tei:p xml:id="par217">Origenes recitans Prophetia de Antichristo 2 Thes. 2 sic pergit Cæterum de eo prophetia apud Danielem extat – ubi prædicatur divinitus de futuris regnis incipiendo a Danielis temporibus et deinceps us<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> ad mundi interitum, <tei:del type="cancelled">De Ant</tei:del> quam videre licet. Cæterum de Antichristo vide an non sic loquatur? Vltimis <tei:del type="strikethrough">temporibus</tei:del> regni eorum temporibus, completis jam eorum peccatis exorietur rex impudens facie &amp; intelligens problemata &amp;c. et ubi hanc prophetiam Dan 8 fuse citaverat, sic pergit Cæterum quod ex Paulo citavimus dicente sessurum eum templo Dei &amp; ostensurum se pro Deo; id in Danielis libro sic legitur: Et in templo abominatio desolationis us<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> ad consummationem temporis, consummatio dabitur ad desolationem. Origen. cont. Cels. l. 6. post medium.</tei:p>
<tei:p xml:id="par218">Pater inquit, me major est, non quidam magnitudine aut ætate, <tei:foreign xml:lang="gre">ἀλλὰ διὰ τὴν ἐξ ἀυτου του πατέρος γένησιν</tei:foreign> sed propter generationem ex patre. Athanas. Orat 2 Contra Arian. Tom 2 pag 365 B edit. Paris. Alibi tamen (ut <tei:del type="strikethrough">De</tei:del> in tractatu <tei:gap reason="damage" extent="unclear"/> Humana natura suscepta a Verbo pag 597 D <tei:add place="supralinear" indicator="yes">&amp; 613 D.</tei:add>) Athanasius hunc locum exponit res<tei:gap reason="damage" extent="unclear"/>tivitatis &amp; humanæ naturæ Christi.</tei:p>
<tei:p xml:id="par219"><tei:foreign xml:lang="gre">ὁς ἐστιν ἐικων του θεου του ἀοράτου, πρωτάτοκος πάσης κτίσεως</tei:foreign> &amp;c. Qui <tei:gap reason="damage" extent="unclear"/> Dei invisibilis, primogenitus omnis creaturæ. Athan contra gentes Oratio T<tei:gap reason="damage" extent="unclear"/></tei:p>
<tei:p xml:id="par220"><tei:foreign xml:lang="gre">Φησιν ἀυτον ὁ Παυλος προτότοκον πάσης κτίσεως ἁλλα προτότοκον ε<tei:gap reason="damage" extent="unclear"/> δηλοι μη ἐιναι ἀυτον κτίσμα ἀλλα γενημα του πατρός</tei:foreign>. Dicit eum Pa<tei:gap reason="damage" extent="unclear"/> Primogenitum omnis creaturæ: verùm cùm illum, primogenitum <tei:gap reason="damage" extent="unclear"/> creaturam Ostendit sed fætem patris; <tei:add place="supralinear" indicator="yes">peregrinum eum est (addit) alienum a trinitate si <tei:unclear cert="medium" reason="hand">dicamus</tei:unclear> creatura</tei:add> Athan. Exposit. fidei Tom 1. p 242</tei:p>
<tei:pb xml:id="p021v" n="21v"/>
<tei:p xml:id="par221">Athanasius <tei:add place="supralinear" indicator="yes">in libro</tei:add> de Synodi Nicænæ <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> decretis prope finem (Tom 1. p 276 <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> C) contra Arianos diputans interrogat. <tei:foreign xml:lang="gre">ὠ ῾ριχοκίνδυνοι ἄνθρωποι πόιημα ὁ <tei:del type="strikethrough">πρότοκος</tei:del> προτότοκος πάσης κτίσεως, ὁ ἐκ γαστρὸς πρὸ ἑωσφόρου γεννηθέις; ὁ εἰπὼν ὡς σοφία πρὸ δὲ πάντων βουνων γεννα με</tei:foreign>. O præcipiti temeritate homines! Opusne est primogenitus omnis creaturæ, qui ex utero ante Luciferum genitus est? Qui dixit at Sapientia (vel ut in Sapientiæ libri habetur,) ante omnes colles <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic>genit</tei:sic><tei:corr>genuit</tei:corr></tei:choice> me?</tei:p>
<tei:p xml:id="par222">Hoc modo Athanasius cum Alexandro <tei:add place="supralinear" indicator="yes">Eusebio Origine</tei:add> et reliqua Ecclesia, Primogenitum interpretatus est de genesi filij ex Patre ante mundum conditum, donec tandem urgeretur hoc argumento: Si primogentitus est omnis creaturæ, tunc unus est eorum quorum est primogenitus, licet non <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> similis cæteris: et tunc demum <tei:del type="strikethrough">nescius</tei:del> non habens quod responderet, cæpit interpretari locum quasi primogenitus omnis creaturæ diceretur respectu incarnationis &amp; creatæ naturæ humanæ quam suscepit: ut videre est in Orat 3 contra Arianos Tom 1 pag 433.</tei:p>
<tei:p xml:id="par223">Athanasius iterum contra aliquos disputans qui filium <tei:add place="supralinear" indicator="yes">docebant</tei:add> tum demum Deum appellatum esse cum homo factus esset et resurrexisset, interrogat <tei:foreign xml:lang="gre">πως προτότοκος πάσης χτίσεως, ᾽χων τοὺς πρὸ ἀυτου κλεθέντας υἱοὺς καὶ θε<tei:del type="over"><tei:gap reason="illgblDel" extent="2" unit="chars"/></tei:del><tei:add place="over" indicator="no">ών</tei:add></tei:foreign>. Quomodo primogenitus dicitur omnis creaturæ, cum eum tempore antecedant <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> qui filij et dij appellati sunt? <tei:del type="cancelled">Tom</tei:del> Orat 2 Contra Arianos Tom 1 p 345 D.</tei:p>
<tei:p xml:id="par224"><tei:add place="inline" indicator="no">In</tei:add> Ist<tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> Prov 8 Deus creavit me initio viarum ad opera sua: ante sæculum fundavit me, in initio antequam fecit terram &amp;c <tei:add place="supralinear" indicator="yes">Et paulo post</tei:add> Antequam montes stabilirentur ante omnes colles genuit me: Athanasius refert verba <tei:foreign xml:lang="gre">ἔκτισε &amp; ἐθεμιλίωσε</tei:foreign> creavit &amp; fundavit ad nativitatem filij ex Maria (Epist ad Serapionem contra eos qui dicunt fil. creaturam Tom 1 p 172 &amp; 173. Exposit ffidei Tom 1 p 242 C De Syn. Nicæn Decretis Tom 1 p 261&amp; 262. Orat 1 Contra Arian Tom 1 p 299) quasi Solomon dixisset Dominus non ipsam sapientiam non ipsum <tei:foreign xml:lang="gre">λογὸν</tei:foreign> sed humanam naturam Christi initio viarum suarum. Et <tei:del type="cancelled">(in libro de</tei:del> in Expositione fidei (si ipse scripti hujus auctor est) p 242 C hanc adfert rationem Quod Christus post incarnationem dixit Ego sum via. At Oratione 3 contra Arrianos pag 449 Exponit locum quasi <tei:del type="cancelled"><tei:unclear reason="del" cert="high">non</tei:unclear></tei:del> hic per sapientiam non <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="2" unit="chars"/></tei:del> intelligeretur <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="2" unit="chars"/></tei:del> <tei:foreign xml:lang="gre">λογος</tei:foreign> sed sapientia aliarum rerum creatarum scilicet post terram factam. Et rursus In tractatu de Syn. Nicæn decretis p 276 suspicatur <tei:foreign xml:lang="gre">ἔκτίσε</tei:foreign> nihil amplius significare <tei:add place="supralinear" indicator="yes">posse</tei:add> quàm <tei:del type="cancelled">præfecit</tei:del> <tei:foreign xml:lang="gre">ἐπέστησε</tei:foreign> præfecit me operibus. Tandem vero Hieronymus loco vocis <tei:hi rend="underline">creavit</tei:hi>, substituit vocem <tei:hi rend="underline">possedit</tei:hi> me: a veterum omnium lectione recedens. Vide ejus commentarij in Micheam <tei:add place="supralinear" indicator="yes">cap 4</tei:add> lib 2 initio. viz Tom 6. p 66 I vide et Tom 9 p 99 L.  Rursus Athanasius exponit <tei:add place="supralinear" indicator="yes">creavit me initio viarum et</tei:add> fundavit me ante sæculum &amp;c: de incarnatione Christi quatenus a Deo ante creationem mundi provisum &amp; præordinatum fuit. <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> Orat 3 contra Arrianos p 445 &amp; 447 Tom 1. At istud ante omnes colles genuit me semper exponit de æterna generatione filij. ut in Tom 1 p 261 &amp; p 402 &amp;c. Hoc tamen notandum quod Athanasius semper legit <tei:foreign xml:lang="gre">ἔκτισε</tei:foreign>.</tei:p>
<tei:p xml:id="par225">De die <tei:add place="supralinear" indicator="no">illo</tei:add> et hora <tei:app type="authorial"><tei:rdg place="inline">nemo novit</tei:rdg> <tei:rdg place="supralinear">ne filius quidem novit</tei:rdg></tei:app> nisi Pater. Vide Athan. p 172 C, D &amp; p 173 A B Tom 1</tei:p>
<tei:p xml:id="par226">Vt ad nomen Iesu omne genu flectatur: Arriani interpretati sunt de Adoratione filij post resurrectionem, &amp; Athanasius id concedit: sed respectu glorificatæ humanitatis. Vide Athanasij Tom 1 p 344 D &amp; sequ. &amp; p 603 C.</tei:p>
<tei:p xml:id="par227">Ideo unxit de Deus <tei:add place="supralinear" indicator="yes">oleo lætitiæ</tei:add> supra socios tuos Vide Athan. Tom 1 p 352 &amp; seq.</tei:p>
<tei:p xml:id="par228"><tei:add place="supralinear" indicator="yes">Quantum attinet ad evidentiam expressionem sermonis</tei:add> Christus ne<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> quod Deus esset ne<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> quod fillius Dei esset locutus est sed tantummodo <tei:hi rend="underline">Ego et pater unum sumus</tei:hi>. Iudæi igitur dum audiunt, <tei:hi rend="underline">unum sumus</tei:hi>, arbitrati sunt pro Sabellij opinione ipsum sese appellasse patrem: Noster autem salvator illorum peccatum sic redarguit: quod etsi me Deum appellassem, tamen scire debuistis quod scriptum est: Ego dixi Dij estis et ffilij altissimi. Athanas contr. Arian Orat 5 <tei:add place="supralinear" indicator="yes">ante med</tei:add>. p 552 D</tei:p>
</tei:div>
<tei:pb xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="p022r" n="22r"/>
<tei:fw xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="pag" place="topRight">43</tei:fw>
<tei:div xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
<tei:head rend="center" xml:id="hd21"> De Bestia Bicorni &amp;c.</tei:head>
<tei:p xml:id="par229">Invidia Novatianos attrivit cum Episcopatus Romanus perinde at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> Alexandrinus <tei:foreign xml:lang="gre">πέρα της ἱερωσύνης, ἐπὶ δυναστείαν ἤδη πάλαι προσελθούσης</tei:foreign> ultra Sacerdotij fines progressus jam olim in dominationem degenerasset. Et ob hanc causam Episcopi Romani ne illos quidem qui cum ipsis in fide consentiebant liberè conventus agere siverunt: sed illos ob consensum fidei laudantes, omnibus tamen bonis spoliarunt. At Constantinopolitani Episcopi ab hoc morbo immunes fuerunt. Socrat lib 7. c 11. <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic>de</tei:sic><tei:corr cert="high">De</tei:corr></tei:choice> Cælestino Papa qui sedit ab an 423 ad an 431 &amp; Novatianis Eclesias ademit, locutus.</tei:p>
<tei:p xml:id="par230">In fine temporis concedenda est potestas diabolo ut faciat signa utilia et ex ea parte qua prius facere consueverant sancti; ut jam ministros Christi non per hoc cognoscamus <tei:del type="cancelled">quin</tei:del> quòd <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> utilia faciunt signa <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> sed <tei:add place="supralinear" indicator="yes">e</tei:add> quod omninò non hæc faciunt signa — Deus autem concedet diabolo seducendi virtutem ut ne mali inter bonos remaneant apud Christum. Chrysostom. in Mat 24.24 Exurgent Pseudochristi et Pseudoprophetæ et ostendent magna signa et miracula</tei:p>
<tei:p xml:id="par231">Valens <tei:del type="strikethrough">Iuliano</tei:del> nihil humanior Iuliano fuit, imò eò etiam acerbior quòd Christi nomen ferens, pseudochristus erat, Christianis<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> probrum: <tei:del type="strikethrough">quibus</tei:del> <tei:foreign xml:lang="gre">ὁις καὶ <tei:add place="supralinear" indicator="yes">τὸ</tei:add> ποιειν ἄθεον</tei:foreign> quibus et facere impium erat et pati inglorium, eò quòd ne injuriam quidem accipere visi essent, nec illustre martyrij nomen cruciatibus accedent <tei:del type="strikethrough">vero</tei:del> sed &amp; hic quo<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> veritas fuco obducta <tei:del type="strikethrough">fuit</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="no">esset</tei:add>, ut qui tanquam Christiani petebantur tanquam impij cruciatu afficerentur. Greg. Naz. Orat. 32. <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="3" unit="chars"/></tei:del> in præsentia cl: Episcoporum habita <tei:del type="strikethrough">(p 912</tei:del> in Valedictione ubi deposuit Episcopat<tei:choice><tei:orig>ū</tei:orig><tei:reg>um</tei:reg></tei:choice> Const. A.C 381 (p 512)</tei:p>
<tei:p xml:id="par232">Gregorius describens <tei:add place="supralinear" indicator="yes">primum</tei:add> statum ecclesiæ suæ <tei:del type="strikethrough">tempore Constan</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="no">Constantinopolitanæ</tei:add> ait ne gregem quidem fuisse sed parvum quoddam ac tenue gregis vestigium (Orat 32 p 511) &amp; paulo post Hæc seges parva quondam et inops erat, ac non modo Dei, qui pulchris <tei:del type="strikethrough">quidem</tei:del> pietatis seminibus &amp; doctrinis totum orbem terrarum excoluit at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> excolit sed ne paupere quidem ac tenui homunculo digna, ut quidem videbatur; imò nec seges <tei:del type="strikethrough">quidem</tei:del> omnino nec horreis nec area fortasse nec falce digna: nec etiam acervi nec manipuli, aut certe parvi et immaturi quales sunt tectorum nec messoris manum implentes, nec eorum qui pertranseunt benedictionem alicientes (Ib p 512 513). Pergit pluribus exilitatem gregis <tei:unclear cert="medium" reason="hand">expriment</tei:unclear>, conferens cum <tei:del type="cancelled">ligno</tei:del> signifero ligno in <tei:del type="strikethrough">monte</tei:del> colle, &amp; malo navis in monte aut alio quovis singulari nec multis conspicuo.</tei:p>
<tei:p xml:id="par233">Et Orat 25 ad Arrianos (scripta postquam Theodosius eum collocaverat in sede Constantinopolitana <tei:add place="supralinear" indicator="yes">i.e anno 381</tei:add>) Gregorius sic incipit. Vbi tandem sunt qui paupertatem nobis exprobrant, opes<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> suas insolenter jactant? Qui Ecclesiam multitudine definiunt, ac parvum gregem aspernantur? Qui arenam pretio habent et <tei:del type="strikethrough">lapid</tei:del> mundi lumina contumelijs afficiunt? Qui deni<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> lapides aggerunt &amp; gemmas contemnunt? (pag 431.)</tei:p>
<tei:p xml:id="par234">In hac eadem Oratione ad Arianos dicit <tei:del type="strikethrough">plures</tei:del> Presbyteros in navi a Valente concrematos (pag 433) Sic et in Orat 20 script <tei:add place="supralinear" indicator="yes">paulo <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> post obitum Basilij</tei:add> anno 378 <tei:add place="supralinear" indicator="yes">vel 379 (p 348)</tei:add> loquitur de Præsbyteris in plurali numero. Sed Orat 23 in Laud. Heronis (script <tei:del type="cancelled">sub</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="yes">paulo ante</tei:add> obit<tei:choice><tei:orig>ū</tei:orig><tei:reg>um</tei:reg></tei:choice> Valentis <tei:add place="supralinear" indicator="yes"><newtonSymbol xmlns="http://www.newtonproject.sussex.ac.uk/ns/nonTEI" value="cross surmounted by 3 circles arranged in a triangle"/><tei:addSpan spanTo="#addend022r-01" place="marginLeft" startDescription="the left margin" endDescription="f 22r" resp="#mjh"/> <newtonSymbol xmlns="http://www.newtonproject.sussex.ac.uk/ns/nonTEI" value="upright surmounted by 3 circles arranged in a triangle"/> Hero <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/> qui</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="no">cui</tei:add> Orat 23 Nazianzeni dicatur, exulaverat paulò post fugam Petri in Italiam, puta anno 372 vel 373, dein quarto exilij anno redijt et meminit Nazianzenus in hac oratione, <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> puta tempore communis relaxationis ab exilio ubi Valens expeditionem parabat in Gothos hoc est anno 377 hoc ergo tempore habita est hæc Oratio.<tei:anchor xml:id="addend022r-01"/> <tei:del type="strikethrough">eodem anno 378</tei:del> anno 377 vel initio anni sequentis</tei:add> (paulo ante orat 20 ni fallor. Quære)) <tei:del type="strikethrough">Basilius</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="no">Gregorius</tei:add> historiam distincte et fusè narrat de unico tantum Presbyter Navis, inquit <tei:add place="supralinear" indicator="yes"><tei:foreign xml:lang="gre">των πρεσβυτέρων ἕνα</tei:foreign></tei:add> Presbyterum unum, eum<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> non sceleris ullius sed fidei causa periclitantem, in mare demittitur, non ut <tei:del type="strikethrough"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="no">vectorem</tei:add> servet sed ut perdat. – Comes autem illi ignis adjungitur – Spectantium multitudo ad littus effunditur, partim lætantiam, partim lugentium. – Ignis acceditur. Navis una cum onere suo absumitur. &amp;c. Quasi verò <tei:add place="supralinear" indicator="yes"><tei:del type="strikethrough"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del></tei:add> hominem morte multare non possent sine damno navis: Vel quasi Valens qui nomen Persecutoris fugiebat, <tei:del type="strikethrough"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="no">Præsbyter<tei:choice><tei:orig>ū</tei:orig><tei:reg>um</tei:reg></tei:choice></tei:add> religionis causa tam barbara morte in conspectu populi puniendum vellet. Sane non consistit Historia et tamen Monachi postea numerum Presbyterorum auxerunt ad 80, et rem narrant quasi hi Presbyteri legati essent ad Valentem.</tei:p>
<tei:p xml:id="par235">Quod autem Valens neminem punibat religionis nomine, patet Ex Nazianzeno ipso tum in loco supra citato tum in hac Oratione ubi dici. Valentis persecutio hoc <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> nomine superiore <tei:del type="strikethrough">acerb</tei:del> Iuliani acerbior erat, quod <tei:gap reason="damage" extent="unclear"/> quidem minime dubia et obscura erat Martyrum decertatio, nunc autem res <tei:gap reason="damage" extent="unclear"/> redijt ut cruciatus quo<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> ipsa laude careat, saltem apud iniquos crucia<tei:gap reason="damage" extent="unclear"/> judices. Dein in instantiam hujùs rei subjungit prædictam historiam <tei:gap reason="damage" extent="unclear"/>tero combusto. Vide Basil. Epist 220 <tei:unclear cert="medium" reason="hand">B</tei:unclear></tei:p>
<tei:p xml:id="par236">Gregorius N. Persecutionem Constantij acrius discribit Orat 23. p <tei:unclear cert="medium" reason="damage">429</tei:unclear> <tei:gap reason="damage" extent="unclear"/></tei:p>
<tei:pb xml:id="p022v" n="22v"/>
<tei:p xml:id="par237">Greg. Naz: acriter describit persecut. Valentis Orat 25. p 432 &amp; sequ. Item Orat 23 p 416 &amp; sequ. Item Orat 20 p 347 D &amp; 348 A</tei:p>
<tei:p xml:id="par238">Greg Naz orat 23 p 418 B &amp; <tei:del type="cancelled">418 <tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="no">sequ</tei:add> describit <tei:add place="supralinear" indicator="yes">luctam</tei:add> turbas &amp; cædes etiam in ecclesija factas &amp; pœnas <tei:del type="cancelled">M<tei:gap reason="illgblDel" extent="5" unit="chars"/></tei:del> suis inflictas &amp; milites ad hoc bellum conductos <tei:add place="supralinear" indicator="yes">Tubas<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> canenti</tei:add> duce Palladio eo tempore quando Petrus fugatus &amp; Lucius substitutus est. Item Orat 434 ad Arianos p 432 et sequ describit milites instructos suos dum sacra peragebant obsidione cunctos Psalmorum cautiones clangore Tubarum compressas, Orationes domum in sepulchrum conversam, Episcoporum carnes ferreis ungulis laceratas &amp; ad necem abductas <tei:choice><tei:sic>&amp;</tei:sic><tei:corr cert="high">&amp;c.</tei:corr></tei:choice> Dein alia objiciens in Arianos Dicit Majorem horum partem ignoratis? &amp; merito sane propter rerum gestarum multitudinem. – At is qui patitur tenaciori memoria esse solet</tei:p>
<tei:p xml:id="par239">Vbi Basilius (viz: Orat 20 et 25) ponit Sacerdotes in navi combustos, videtur loqui in plurali numero ob rem ampliandam Nam simul in Orat 25 de manu præcisa qua Athenasius accusabatur, <tei:del type="strikethrough">ponit ma</tei:del> loquitur etiam in plurali <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="3" unit="chars"/></tei:del> numero, quasi Ariani mortuorum vel viventium manibus præcisis falsum crimen viris sanctis intulissent.</tei:p>
<tei:p xml:id="par240">Cum Basilius Cæsariæ coram Præfecto sisteretur. Civitas armis correptis insurgit, ac <tei:del type="cancelled">Iuli</tei:del> Præfectum interfecissent ni Basilius populum per vim retinuisset (<tei:add place="supralinear" indicator="yes">Naz</tei:add> Orat 20 in laud Basil p 354) <tei:del type="strikethrough">Sic Basilius ab externis hostibus liberatus <tei:add place="supralinear" indicator="yes">est</tei:add>, sed ex hoc tempo</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="no">At<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> hûc, inquit <tei:del type="strikethrough">Gregorius</tei:del> Naz, mundanum externum<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> bellum finem accepit.</tei:add> Hinc vero jam, pergit Nazianzenus, Episcoporum et eorum qui socios se ipsis adjunxerant bellum initium capit: bellum cum per se admodum turpe et ignominiosum, tum subditis ipsis magis perniciosum.</tei:p>
<tei:p xml:id="par241">Quòd Basilius maximè spiritum sanctum Deum agnosceret, cùm ex eo perspicuè constat quòd et hoc sæpe de loco superiore, quoad per tempus licebat prædicavit et privatim <tei:del type="strikethrough">qu</tei:del> apud eos a quibus interrogabatur, haud cunctanter confessus est: tum verò in suis ad me sermonibus apertiùs id demonstravit. Greg. Naz. Orat 20 in <tei:del type="cancelled">Basil</tei:del> laud Basil. script pauco post obitum ejus. Basilius scilicet accusatus fuerat quod non tenebat Deitatem S S<tei:hi rend="superscript">ti</tei:hi>, &amp; Gregorius hic eum defendit.</tei:p>
<tei:p xml:id="par242">De hac eadem re sic prius scripserat Gregorius Basilio. Multi <tei:del type="strikethrough">nos ut</tei:del> nos, ut in fide parum fortes accusant, ij nempe qui et recte quidem communia omnia inter nos esse statuunt. At<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> alij plane nos impietatis insimulant alij timiditatis. Impietatis <tei:del type="strikethrough">quidem</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="no">nimirum</tei:add> ij qui nos ne pie quidem loqui sibi persuadent; timiditatis autem qui nobis dissimulationis crimen impingunt. <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="2" unit="words"/> In Epulum quoddam erat</tei:del> <tei:del type="strikethrough">Quod semper accidit ex ma</tei:del> Epulum quoddam erat in uno permulti clarissimi viri nobis<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> amicitia conjuncti accumbebant, at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> inter eos vir quidam pietatis nomen habitum<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> præ se ferens. Is, cùm omnes nos laudarent, indigne tulit, admodum furiosè exclamans. O viri quàm valde mendaces &amp; adulatores estis! Orthodoxie nomine frustra laudatur Basilius frustra Gregorius: ille quia sermonibus suis veritatam <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic>podit</tei:sic><tei:corr>prodit</tei:corr></tei:choice>, hic quia patientia sua eandem simul prodit. Basilium nuper audivi de patre quidem et filio optimè &amp; perfectissime at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> ut vix <tei:del type="strikethrough">alius</tei:del> quisquam alius facile queat disserentem, spiritum sanctum autem convellentem ac distorquentem. (Ac similitudinem quidem adhibebat tanquam fluvij qui petras prætereuntes &amp; arenam excavent.) Alioqui enim <tei:space dim="horizontal" extent="4" unit="chars"/> cur tu, Vir admirande, inquit, me intuens, jam perspicuis verbis spiritum sanctum Deum esse asseris, (simul<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> vocem quandam meam commemoravit cùm ego in frequentissimo cætu de Divinitate verba faciens, pervulgatum illud de spiritu sancto <tei:del type="strikethrough">verba faciens</tei:del> interfatus essem. Quous<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> lucernam sub modio abscondemus?) Ille autem fidei doctrinam obscure ostendit, ac velut adumbrat nec veritatem liberè profitetur, politicè magis quam pie aurem obruens dicendi<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> facultate versutiam tegens. Quoniam, respondi, ego in obscuro positus sum, sine periculo philosophor. Illius autem major habetur ratio, – ingens<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> circa eum bellum est, cupiantibus nimirum hæreticis nudam et apertàm vocem ex ipsiusmet Basilij ore arripere ut ipse quidem ex ecclesia expellatur qui solus pene veritatis igniculus restat ac vitalis facultas. Præstat ita<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> œconomiam quandam ad veritatem adhibitam fuisse, nobis videlicet tempori quasi nebulæ cuidam nonnihil cedentibus quàm ut ab ea ob prædicationis perspicuitatem oprimeremur. Non enim ex ea re nihil <tei:gap reason="damage" extent="unclear"/> facimus si ex alijs quo<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> dictionibus quibus id certo colligatur Sp<tei:hi rend="superscript">tum</tei:hi> sanctum Deum agnoscemus. Ne<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> enim in verborum sono potius quàm in mente <tei:gap reason="damage" extent="unclear"/> sententia veritas sita est. Ecclesia autem grave vulnus accep<tei:gap reason="damage" extent="unclear"/>tura est si ob unius hominis electionem veritas profligetur. Greg. Naz ad Basilium epist 26. Basilius in responso ait: Iampridem his ignominiosiora nobis propter peccata nostra in usu fuerunt.</tei:p>
</tei:div>
<tei:pb xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="p023r" n="23r"/>
<tei:fw xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="pag" place="topRight">45</tei:fw>
<tei:div xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
<tei:head rend="center" xml:id="hd22"> De Meretrice et Cornu parvo.</tei:head>
<tei:p rend="indent15" xml:id="par243">In Iure Canonico hæc leguntur.</tei:p>
<tei:p xml:id="par244">Alius autem Romanus Pontifex Zacharias Regem Francorum non tam pro suis iniquitatibus quàm pro eo quod tantæ potestati erat inutilis, a regno deposuit, &amp; Pipinum Caroli Imperatoris patrem in ejus locum substituit: omnes<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> Francigenas a juramento fidelitatis absolvit. Decretorum II pars, Causa XV. Quæst 6. Alius autem.</tei:p>
</tei:div>
<tei:pb xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="p024r" n="24r"/>
<tei:fw xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="pag" place="topRight">47</tei:fw>
<tei:div xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
<tei:head rend="center" xml:id="hd23"> De Politia Ecclesiastica.</tei:head>
<tei:p xml:id="par245"><tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="5" unit="chars"/></tei:del> Anno Claudij Cæsaris nono Evangelista Marcus in urbe Alexandriæ homines ad fidem in Christum Dominum nostrum invitavit: <tei:del type="strikethrough">qui dum urbem perambulant</tei:del> — et <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic><tei:gap reason="illgbl" extent="1" unit="words"/></tei:sic><tei:corr>Hananiam</tei:corr></tei:choice> Alexandriæ Patriarcham constituit. ffuit is Patriarcharum qui Alexandriæ præfecti sunt primus. Constituit autem Evangelista Marcus unàcum Hanania Patriarcha, duodecim Presbyteros, qui nempe cum Patriarcha manerent, adeò ut cùm vacaret Patriarchatus, unum e duodecim Presbyteris eligerent, cujus capiti reliqui undecim manus imponentes ipsi benedicerent &amp; Patriarcham crearent; deinde virum aliquem insignem eligerent quem secum Presbyterum constituerent loco ejus qui factus est Patriarcha, ut ita semper extarent duodecim quo<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> desijt Alexandriæ institutum hoc de Presbyteris, ut scilicet Patriarchas crearent ex Presbyteris duodecim us<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> ad tempora Alexandri Patriarchæ Alexandrini, qui fuit ex numero illo trecentorum &amp; octodecim. Is autem vetuit ne deinceps Patriarcham Presbyteri crearent. Et decrevit ut mortuo Patriarcha convenirent Episcopi qui Patriarcham ordinarent. Decrevet item ut vacante Patriarchatu, eligerent ex quacun<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> tandem regione, sive ex duodecim illis Presbyteris, sive alijs, virum aliquem eximium, perspectæ probitatis, eum<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> Patriarcham crearent, at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> ita evanuit institutum illud antiquius quo creari solitus a Presbyteris Patriarcha; &amp; successit in locum ejus decretum de Patriarcha ab Episcopis creando. Quod autem quærunt [nonnulli] Quare Patriarcha Alexandrinus vocetur Papa? (Cujus nominis significatus est <tei:hi rend="underline">Avus</tei:hi>) [sciendum est] ab Hanania quem constituit Marcus Evangelista Patriarcham Alexandriæ us<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> in tempora Demetrij Patriarchæ ibidem (is Patriarchæ fuit Alexandrinus undecimus) nullum fuisse in Provincijs Ægypti Episcopum, nec Patriarchæ ante eum crearunt Episcopos. Ille autem factus Patriarcha tres constituit Episcopos. Et primus fuit hic Patriarcha Alexandrinus qui Episcopos fecit. Mortuo Demetrio suffectus est Heraclâs Patriarcha Alexandrinus qui Episcopos constituit vigenti. – Cum verò homines audierant Episcopos vocitare Patriarcham Abba seu patrem, inter se dixere Nos Episcopum quemlibet Abba seu patrem appellamus, et appellant Episcopi Patriarcham Abba; unde sane oportet ut vocemus nos Patriarcham Papam id est Avum, eum sit <tei:del type="strikethrough">Patrem</tei:del> Pater Patrum. Ita a tempore Heraclæ <tei:del type="strikethrough">dictus est</tei:del> Patriarcha Alexandrinus dictus est Papa id est Avus. Eutichij Patriarchæ Alexandrini Annalium parte 1 pag 333. NB. Scripsit Eutychius A.C 937 circiter. <tei:del type="strikethrough">Cœpit autem De</tei:del> ffactus est autem Demetrius <tei:del type="cancelled">Episc</tei:del> Patriarcha Alexandr. anno 15<tei:hi rend="superscript">to</tei:hi> Marci <tei:del type="strikethrough">Alexandrini</tei:del> Antonini Imp. A.C. 175 <tei:add place="supralinear" indicator="yes">vel potius duobis annis ante Victorem episc. Rom. viz A.C. 190</tei:add> sedit annos 43. accessit Heraclas anno j<tei:hi rend="superscript">mo</tei:hi> Alexandri Mummææ fil. Imp. A.C. 223 <tei:add place="supralinear" indicator="yes">vel potiùs annis duobus ante Anterum Episc. Romanum Hoc est A.C. 234.</tei:add> sedit ann 13. <tei:del type="cancelled">obit</tei:del> cessavit an 2 Maximini A.C. 236. vel potiùs <tei:del type="strikethrough">anno ante Flavianum Episc. Rom. hoc est</tei:del> A.C. 247.</tei:p>
<tei:p xml:id="par246">Basilius episcopus Cæsareæ habebat 50 Episcopos [<tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> sc. <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="2" unit="chars"/></tei:del> Cappadociæ] sub se. Greg. Naz: in <tei:add place="supralinear" indicator="yes">carm. de</tei:add> vita sua pag 8. Et Cappadocia divisa erat inter <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="2" unit="chars"/></tei:del> Metropoles Cæsareæ &amp; Tyanæ, existente Anthjmio Tyanorum episcopo.</tei:p>
<tei:p xml:id="par247">Thou shalt not follow a multitude to do evil. Exod 23.2.</tei:p>
<tei:p xml:id="par248">De æqualitate Episcopi et Presbyteri excepta dignitate, de<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> communitate nominum tempori<tei:choice><tei:orig>bꝰ</tei:orig><tei:reg>bus</tei:reg></tei:choice> Apostolorum vide Hieronymi Epistolam ad Evagrium Tom 2 p 117. &amp; comment. in Epist. ad Titum cap. 1. <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> Tom. 9 pag. 108, &amp; seq.</tei:p>
</tei:div>
<tei:pb xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="p025r" n="25r"/>
<tei:fw xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="pag" place="topRight">49</tei:fw>
<tei:div xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
<tei:head rend="center" xml:id="hd24"> De Athanasio, &amp; Antonio</tei:head>
<tei:p xml:id="par249">Multa miracula fecit Ammon. Hoc autem miraculum narravit beatus Athanasius Alexandriæ Episcopus, scribens in vita Antonij quod cum aliquando monachi ad ipsum <tei:del type="strikethrough">venissent</tei:del> <tei:del type="strikethrough">surrexit senex &amp; ambulabat cum eis</tei:del> missi essent ab Antonio (erat enim in interiori solitudine Antonius) cum ad ipsum venissent surrexit senex et ambulabat cum eis, et cum esset transiturus Lycum fluvium cum ejus discipulo Theodoro verebatur exui ne seipsum videret aliquando nudum &amp; interea dum de ea re dissereret inventus est trans fluvium ut qui abs<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> cymba in ecstasi trajecisset translatus ab Angelo. Fratres autem natatu transmiserunt. Postquam accessit <tei:add place="supralinear" indicator="yes">ad</tei:add> Antonium primus ei dixit Antonius: Cum Deus mihi multa de te revelasset et tuam translationem mihi significasset, te ad me accersivi necessariò ut cùm nobis invicem frui licuisset pro nobis invicem intercederemus. Cùm autem eum collocasset in quodam loco longe separato, hortatus est ne recederet ante translationem. Et cùm ipse seorsim fuisset consummatus vidit Antonius ejus animam in Cœlum assumptam ab Angelis. Palladius in vita Amonis.</tei:p>
<tei:p xml:id="par250">Ammonis Animam post obitum ab Angelis susceptam <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> Antonius vidit, sicut in ejus vita narrat Athanasius Socr. l 4 c <tei:app type="authorial"><tei:rdg place="inline">23</tei:rdg> <tei:rdg place="supralinear">22</tei:rdg></tei:app>. Narrat et Socrates Ammonem ab angelis delatum trans flumen, sed pro hoc miraculo non citat Athanasium.</tei:p>
<tei:p xml:id="par251">Qualis in solitudine Ægypti extiterit Antonius qui cum dæmonibus palam dimicavit, astus eorum at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> insidias omnes deprehendens; et quemadmodum nulla prodigia ac miracula ediderit, superfluum mihi videtur commemorare: Athanasius enim Alexandriæ <tei:add place="lineBeginning" indicator="yes">urbis</tei:add> Episcopus id argumentum nobis præripuit peculiari libro de illius vita conscripto Socr l 1. c 21.</tei:p>
<tei:p xml:id="par252">Novi ego Alexandriæ virginem quam offendi natam circiter septuaginta annos. Ei clerus universus dabat testimonium quod cùm esset juvenis nata annos circiter viginti &amp; longe formosissima, fugiebatur ab ijs qui erant studiosi virtutis propter pulchritudin<tei:choice><tei:orig>ē</tei:orig><tei:reg>em</tei:reg></tei:choice> ne inureret eis aliquam labem ex suspicione. Quando ergo Arriani struebant insidias beato Athanasio, – is media nocte confugit ad hanc virginem, dicens illi: Deus mihi revelavit hac nocte, me apud nullum alium posse esse salvum nisi apud te. Illa ergo alacri animo occultavit sanctissimum episcopum sex annos quamdiu vixit Imperator Constantius. Dein annunciata <tei:del type="strikethrough">ejus</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="no">Imperatoris</tei:add> morte, rursus noctu fuit inventus in ecclesia honesto &amp; venerabili habitu indutus: quem videntes omnes magna sunt affecti admiratione. Palladius in vita virginis quæ excepit Athanasium.</tei:p>
<tei:p xml:id="par253">Res ab Antonio gestas scripsit Athanasius (Hieron de script. Eccl in Anton &amp; Evagr. <tei:add place="supralinear" indicator="yes">Niceph l 8; Socr. l 4. c <tei:add place="supralinear" indicator="yes">22</tei:add></tei:add> Quod et alij omnes affirmant) quas e græco Evagrius Episcopus Antiochiæ &amp; comes Hieronymi in Latin<tei:choice><tei:orig>ū</tei:orig><tei:reg>um</tei:reg></tei:choice> convertit, ut et Hieronymus (Hieron Ep 101) unde Galasius ab eo scriptam Antonij vitam tradit. (Gelas. decr. lib. authent. et apocr.) Eum librum græcè ad id tempus nunquam editum vulgavit David Hæschelius paulo post ann <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> 1616. Anno autem 1616 Ioannes Meursius primus edidit græcè Palladij Historiam Lausiacam Hervetus anno 1555 latinè ediderat sed editio illa multum differt a græco. Habuit et Meursius Palladij <tei:foreign xml:lang="gre">Διήγησιν περὶ των κατ᾽ Ἄιγυπτον πατέρων</tei:foreign>. Quære an ediderit.</tei:p>
<tei:p xml:id="par254">Athanasius divi Antonij vitam conscripsit monasticæ nempe vitæ præcepta sub narrationis specie tanquam lata lege promulgans. Greg. Naz. Orat 21 <tei:add place="inline infralinear" indicator="yes">in laud. Athanas.</tei:add></tei:p>
<tei:p xml:id="par255">Athanasius <tei:del type="cancelled">sic</tei:del> in divinis moribus ac disciplinis statim educatus est cùm liberalibus artibus <tei:del type="strikethrough">tempus</tei:del> perexiguum temporis tribuisset, – sic porrò <tei:del type="strikethrough">institutus</tei:del> educatus et institutus ut nunc quo<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> eos oporteret qui plebis Antistites futuri, magnum<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> Christi corpus tractaturi sunt. – Et paulo post <tei:add place="supralinear" indicator="yes">Gregorius</tei:add> adhortatus omnes ut laudent Athanasium, ait.. Hic illius velut corpore vacantis ac materiæ expertis in jejunijs at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> orationibus assiduitatem laudibus velat, ille insuperabilem in vigilijs ac psalmodijs vigorem – Qui solitariam vitam agunt excitatorem laudent ac erectorem. Gr. Naz. Orat 21</tei:p>
<tei:p xml:id="par256">Athanasius cunctis Ecclesiasticorum graduum muneribus perfunctus, Alexandrino populo, quod idem est ac si dixissem universo terrarum orbi, præficitur. Ib.</tei:p>
<tei:p xml:id="par257">Athanasius, succedente Georgio, solum vertit – et ad sacra illa et divina Ægypti Monasteria se confert, <tei:del type="strikethrough">in quibus homines a mundo se distrahentes</tei:del> et solitariam vitam cum cænobiaca in gratiam reducit: illud nimirum ostendens &amp; Episcopatum <tei:del type="strikethrough">minime</tei:del> Philosophiæ <tei:add place="supralinear" indicator="yes">minime</tei:add> expertem esse &amp; Philosophiam sacri Antistitis institutione opus habere. Gr Naz Orat 2. <tei:add place="supralinear" indicator="yes">p 384</tei:add> Erat ita<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> Athanasius antea Monachus cænobitus. Sed hæc non conveniunt cum Historia Palladij supra posit<tei:supplied reason="damage">a</tei:supplied></tei:p>
<tei:p xml:id="par258">Monachi tantum Athanasio tribuebeant ut quicquid ipsi placuisset pro l<tei:gap reason="damage" extent="unclear"/> <tei:pb xml:id="p025v" n="25v"/> haberent ac rursus vetitum sibi at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> interdictum, quicquid ille sententia sua improbasset, existimarent illius<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> decreta pro mosaicis tabulis ducerent, ac majori quam quæ sanctis viris deberi videatur ipsius veneratione afficerentur. Greg Naz Orat 21 p 385 de Athanasio in Eremo agente</tei:p>
<tei:p xml:id="par259">Antonius et visione Dei dignus est habitus, et talem vitam prorsus ostendit qualem leges Christi requirunt. Hoc autem facilè cognoverit quisquis eum legerit. Aliorum qui vitæ ejus tenit Historiam in quo etiam Prophetiam lucentem videbit. De his enim quos Arrianæ pestis invasit manifestissimè prophetavit: quanta<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> Ecclesijs labes ab illis immineret, docuit; Deo uti<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> revelante hæc et cuncta ante oculos ejus figurâ pingente. Quod certè vel præcipuum Catholicæ fidei documentum est, nullum videlicet hæreticorum talem posse monstrari: Sed ne a me hæc audire videamini, ipsum potius librum legentes, diligentius cuncta discetis, ut maxima inde Philosophiæ incitamenta capiatis, obsecro autem ut non solum meditemur scripta illa, sed ea quo<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> quæ exprimuntur imitemur. D Chrysostom. Hom 8 in Matt 2.</tei:p>
<tei:p xml:id="par260">Vitam Antonij quæ edita habetur ab Athanasio scriptam fuisse satis probat Bellarminus de Script. Ecclesiast. et in Controvers. de Monachis l 2. c 5. Tom 1. p 1165.</tei:p>
<tei:p xml:id="par261"><tei:del type="blockStrikethrough"> Antonius et visione Dei dignus est habitus et talem vitam prorsus ostendit qualem leges Christi requirunt. Hoc autem facile cognoverit quisquis eum legerit librum qui vitæ ejus facit historiam: in quò etiam Prophetiam lucentem videbit. De his enim quos Ariana pestis invasit, manifestissimè prophetavit, quanta<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> Ecclesijs labes ab illis immineret, docuit. Deo uti<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> revelante hæc &amp; cuncta ante oculos ejus figura pingente. Quod certe vel præcipuum fidei Catholica documentum est, nullum videlicet hæreticorum talem posse monstrari. Sed ne a me hæc audire videamini ipsum potius librum legentes, diligentius cuncta discetis, ut maxima inde Philosophiæ incitamenta capiatis. Obsecro autem ut non solum meditemur scripta illa sed ea quo<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> quæ exprimuntur imitemur. Chrysostom in Matth. 2. Hom. 8.</tei:del></tei:p>
<tei:p xml:id="par262">Vide Ephræm Syr<tei:choice><tei:orig>ū</tei:orig><tei:reg>um</tei:reg></tei:choice>.</tei:p>
<tei:p xml:id="par263">Athanasius lib. de Synodis Ignatium citat quasi ffilium diceret <tei:foreign xml:lang="gre">γενητον &amp; ἀγενητον</tei:foreign> <tei:add place="supralinear" indicator="no">factum &amp; non factum:</tei:add> eum<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> sic interpretatur quasi <tei:del type="cancelled">genitum</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="no">factum</tei:add> diceret propter carnem <tei:foreign xml:lang="gre">ὁ γὰρ σὰρξ ἐγενετο</tei:foreign>: <tei:del type="cancelled"><tei:unclear reason="del" cert="high">ingenitum</tei:unclear> <tei:gap reason="illgblDel" extent="2" unit="chars"/></tei:del> non factum vero quia non est operum &amp; eor<tei:choice><tei:orig>ū</tei:orig><tei:reg>um</tei:reg></tei:choice> quæ facta sunt numero sed filius patris. Et tamen, verba Ignatij sunt <tei:foreign xml:lang="gre">Εἱς ἰατρός ἐστι σαρκικὸς καὶ πνευματικὸς, γενετος ἐξ ἀγενήτου, ἐν ἀνθρώπω θεὸς</tei:foreign> &amp;c unicus est medicus, carneus &amp; spiritualis, <tei:del type="cancelled">ex ingenito</tei:del> genitus ex ingenito, in homine Deus, in morte vera vita, et ex Maria et ex Deo, primum patibilis et tunc impatibilis Iesus Christus Dominus. <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic>I</tei:sic><tei:corr>Hæc</tei:corr></tei:choice> Ignat. epist. ad Ephesios citante Theodoreto Dial. 1 pag 34. Ad hunc enim Ignatij locum respexisse Athanasium bene animadvertit Petavius in Præfat. Vol 2. Dogm. Theol. num. 8. Athanasius enim ita versa interprtetatus est quasi <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> <tei:foreign xml:lang="gre">εξ αγενήτου</tei:foreign> evasit per incarnationem <tei:foreign xml:lang="gre">γενητος</tei:foreign>. Verba Athanasij sunt <tei:foreign xml:lang="gre">ὅτι καὶ ὁ μακάριος Ἰγνάτιος ὀρθως ἔγραψε γενητον ἀυτὸν λέγων διὰ τὴν σάρκα. ὁ γὰρ <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="4" unit="chars"/></tei:del> Χριστὸς σὰρξ εγενετο ἀγένητον <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> δὲ ὅτι μὴ των ποιημάτων καὶ γενητων ἐστιν ἀλλ᾽ υἱὸς ἐκ πατρός</tei:foreign>.</tei:p>
<tei:p xml:id="par264"><tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="3" unit="chars"/></tei:del> Item lib. de Decret. Syn. Nic. Athanasius citat Origenem ita loquentem Si est, inquit, imago Dei, invisibilis, ipsa quo<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> invisibilis: equidem audactur hoc etiam, adjecerim, cum sit <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic>idem</tei:sic><tei:corr cert="high">illa</tei:corr></tei:choice> similitudo Patris, <tei:del type="strikethrough">non fuisse cum non esset</tei:del> <tei:foreign xml:lang="gre">ὀυκ ἔστιν ὅτε ὀυκ ἠν</tei:foreign> non fuisse aliquando cùm non esset. Quandonam enim Deus qui secundum Ioannem lumen dicitur (Deus enim lumen est) splendorem propriæ gloriæ non habebat, ut audeat quispiam initium dare filio, cum antea non esset? Ecquando vero illa <tei:foreign xml:lang="gre">ὑποστάσεως</tei:foreign> patris quam nec effari nec nominare ne<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> verbis eloqui possumus, imago; character ille verbum, patrem cognoscens, non fuit? Animadvertat enim siquis hoc dicere audeat. Erat aliquando quando non erat filius, illud etiam se esse dicturum, Sapientia aliquando non erat, &amp; verbum non erat et vita non erat. Hæc Athanasius quasi ex Origene prædicante filium ætern<tei:choice><tei:orig>ū</tei:orig><tei:reg>um</tei:reg></tei:choice> rationem unicam internam Patris, et dictum erat quando non erat longe post Origenis obitum natum <tei:add place="supralinear" indicator="yes"><tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del></tei:add> <tei:del type="cancelled">ref</tei:del> de <tei:unclear reason="foxed" cert="low">industria</tei:unclear> <tei:add place="supralinear" indicator="yes">&amp; ijsdem <tei:unclear reason="foxed" cert="low">argumentis</tei:unclear> quibus usi sunt Homousiani</tei:add> refutante. <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/> que</tei:del> Idem <tei:add place="supralinear" indicator="yes">ibidem</tei:add> ait, Origenem his contraria non ex animo scripsisse sed usum vocibus adversariorum. Idem ibidem citat Theognostum et <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="4" unit="chars"/></tei:del> Dionysios duos minus temeraria. Alibi tamen Dionysi<tei:choice><tei:orig>ū</tei:orig><tei:reg>um</tei:reg></tei:choice> Alexandr. <tei:unclear reason="foxed" cert="medium">mirè</tei:unclear> purgat.</tei:p>
</tei:div>
<tei:pb xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="p026r" n="26r"/>
<tei:fw xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="pag" place="topRight">51</tei:fw>
<tei:div xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
<tei:head rend="center" xml:id="hd25"> Ad Historia Ecclesiasticam sub <tei:add place="supralinear" indicator="yes">Constantino &amp;</tei:add> Constantio spectantia</tei:head>
<tei:p xml:id="par265">Arius in obscœnis et impuris locis extinctus at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> orationis non morbi viribus oppressus ac Iudæ instar ob eandem Verbi proditionem disruptus. Greg. Naz. Orat 21 in laud. Athan. p 380.</tei:p>
<tei:p xml:id="par266">Athanasius primum in sancto concilio Nicææ habito, <tei:del type="strikethrough">at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> illa trecentorum</tei:del> quantum in ipso fuit morbum compressit, nondum quidem episcopus, verum primi inter eos qui simul cum ipsis perrexerant ordinis. Nam is tum rerum status erat ut non minus virtute quàm graduum dignitate, honoris præstantia censeretur. Deinde cum hoc malum pravi illius follibus excitatum jam at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> inflammatum esset, majorem<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> orbis partem invaderet (hîc enim verò tragediæ illæ, initium initium capiunt) varium illi quidem ac multiplex ut strenuo fidei defensori bellum infertur. Gr. Naz. Orat. 21 in laud. Athan. p 381.</tei:p>
<tei:p xml:id="par267">Gregorius <tei:add place="supralinear" indicator="yes">Nazianzenus</tei:add> Manum ex qua Athanasio crimen conflatum est, et mortuum viventem commemorat Orat 21 p 681</tei:p>
<tei:p xml:id="par268">Georgius [Exulante Athanasio] Imperatoris simplicitatem sibi conciliat: pietate enim ipsius dimoveor ne levitatem dicam. Nam si vere dicendum est zelum habebat, verum non secundum scientiam. Greg. Naz. Orat 21 p 385</tei:p>
<tei:p xml:id="par269">Hujus [Georgij] potentiæ opus <tei:del type="strikethrough"><tei:hi rend="underline">fuit</tei:hi></tei:del> Concilium illud fuit quod Seleuciæ primum, deinde in hâc amplissima civitate coactum est, quod piam doctrinam labebacta Consubstantialis voce sustulit, impietati autem per scripti dogmatis ambiguitatem fænestram apperuit: hoc quidem prætextu quasi scripturam <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic>reverentur</tei:sic><tei:corr cert="high">reveretur</tei:corr></tei:choice> ac probatissimarum vocum usum amplecteretur, re autem vera Arianismum nullo scripturæ loco proditum in ipsius locum substituens Hæc enim verba: <tei:hi rend="underline">Simile secundum scripturas</tei:hi>, simplicioribus hominibus illecebra erant. – Hinc alij ab ecclesiarum Thronis injuste pellebantur, alij in eorum locum subrogabantur: sic tamen ut ab ijs impietatis chirographa, non secus at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> aliud quidpiam exigeretur. Ea res permultos e nobis, invictos alioqui viros in fraudem impulit, qui quamvis mente haudquaquam prolapsi fuerint, subscriptione tamen transversi acti sunt; at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> cum illis utro<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> nomine improbis consenserunt: ac, si non flammæ, fumi certe participes fuerunt. Quod quidem ipse multis sæpe lachrimis prosecutus sum, <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="2" unit="words"/></tei:del> impietatem <tei:del type="strikethrough">quæ eam quæ</tei:del> eam conspiciens quæ tunc longe late<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> manabat. — Nam si perpaucos exceperis qui vel ob nominis obscuritatem <tei:del type="strikethrough">vel</tei:del> contemptui habiti fuerunt, vel ob virtutem restiterunt (quos Israeli seminis et radicis loco relinqui oportebat ut per spiritus influxiones russus effloresceret at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> ad vitam revocaretur) omnes tempori obsecuti sunt: Hoc tantum inter eos discriminis fuit quod alij citius alij serius in eam fraudem inciderunt, at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> alij impietatis duces Antistites<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> se præbuerunt alij autem in secundo ordine locati sunt: nempe vel timore perculsi vel quæstu at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> utilitate subacti vel blanditijs inescati, vel deni<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> igorantia circumventi ac circumscripti, quod omnium levissimum est. Greg. Naz. Orat 21 p 386, 387.</tei:p>
<tei:p xml:id="par270">Nazianzenus de Constantio Iulianum Imperatorem constituente locutus, sic pergit, ad Constantium <tei:del type="strikethrough">allocutus</tei:del> orationem convertens. Quid tibi accidit, ô Imperatorum divinissimè, Christi<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> amantissime, (eò enim provehor ut tecum velut <tei:add place="supralinear" indicator="yes">cum</tei:add> <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic>præsentem</tei:sic><tei:corr>præsente</tei:corr></tei:choice> at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> audiente expostulem, etsi multo præstantiorem te esse scio quàm ut a me reprehendi debeas, utpote qui Deo adjunctus sis, cœlestis<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> gloriæ hæreditatem acceperis at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> in tantum a nobis migraris ut imperium cum meliore commutares.) Quodnam hoc consilium suscepisti qui omnes non tuæ solùm sed etiam superioris memoriæ Imperatores animi solertia et acumine longe <tei:del type="strikethrough">antecedebas</tei:del> antecellebas? Qui barbaras nationes per gyrum repurgabas, tyrannos<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> intestinos ditioni tuæ partim sermonibus partim armis subijciebas, &amp; quidem utrum<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> ita dextrè et egregie, quasi ab altero nihil moletsiæ tibi exhiberetur: cujus cùm magna et eximia trophæa armis et prælio quæsita tum majora et illustriora sine ulla cruoris profusione parta: ad quem legationes et supplicationes undecun<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> confluebant: Cui nationes omnes partim jam dicto audientes erant partim jamjam futuræ erant; ut in eadem causa essent omnes ij quorum expugnatio in spe posita erat, ac si jam domiti at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> in potestatem redacti essent: Qui Dei manu ad omnia consilia res<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> omnes gerendas utebaris: Cujus deni<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> et prudentia majorem sui admirationem movebat quam manuum vires et [blot] rursus vires majori admirationi erant quam prudentia, at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> utro<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> præclarior illustrior<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> erat pietatis gloria. Quonam igitur modo hic solum impritus minime<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> circumspectus extitisti? [sc. in Electione Iuliani.] Et paulo post Constantium de hac electione excusans sic pergit. Cum benignitatem dixi id apertè dixi quod eum crimine omni ac culpa liberet. Cui enim, vel ex ijs quibus non per<tei:lb type="hyphenated" xml:id="l3"/><tei:pb xml:id="p026v" n="26v"/>inde cognitus erat, dubium est quin ipse ob pietatem amorem<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> erga nos ac propensissimam bene de nobis merendi voluntatem, non modo illum [<tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> sc. Iulianum,] <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> aut totius generis honorem imperij<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> incrementum neglexisset, verum imperio quo<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> ipsi, omnibus<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> fortunis, at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> ipsi deni<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> vitæ qua nemini quicquam est charius, incolumitatem nostram ac salutem haud illibenti animo prætulisset? Ne<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> enim usquam unquam ullius rei tam acri amore at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> cupiditate correptus est, quam ille christianos crescere, at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> in summam gloriæ potentiæ<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> amplitudinem pervenire cupiebat. Ac ne<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> domitæ &amp; subuctæ gentes, nec respublica præclaris legibus constituta &amp; gubernata nec pecuniarum copia, nec gloriæ magnitudo, nec quod rex regum et esset et appellaretur, nec omnia alia quibus hominum felicitas declaratur, nec deni<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> quicquam ex omnibus rebus tantum ipsi voluptatis afferebat, quantum ut et nos per ipsum et per nos ipse, tum apud Deum tum apud homines floreremus, ac firma semper et stabilis nobis potentia permaneret. – Qui quidem et siquid nobis molestiæ exhibuit, non nostri contemptu id fecit, nec ut nos contumelia afficeret, aut quod alijs quibusdam potiùs quàm nobis commendare cuperet: sed ut omnes in unum coiremus, animorum<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> consensione jungeremur, nec per schismata inter nos dirempti at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> dissecti essemus. Sed, ut dicebam, parum cauta est simplicitas [sc. in electione Iuliani] ac benignitati adjuncta est imbecillitas: minimé<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> is improbitatem suspicatur cujus animus ab improbitate liber<tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="2" unit="chars"/></tei:del> ac purus est. Propterea quod futurum erat ignoratum est, nec fucus et simulatio deprehensa: <tei:del type="strikethrough">sensim<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> obje</tei:del> &amp;c. Nazianz. Orat 3 <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic>I</tei:sic><tei:corr>Adversus</tei:corr></tei:choice> Iulian. p 63</tei:p>
<tei:p xml:id="par271">Id quo<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> in multorum auribus disseminatum est, quod cum corpus [Constantini defuncti] Taurum montem superaret, ut ad paternam civitatem veheretur vox quodam e summis locis <tei:del type="cancelled">erat <tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/> <tei:add place="supralinear" indicator="no">quibus</tei:add></tei:del> exaudiebatur, velut psallentium et prosequentium, (angelicarum opinor virtutum) quod pietatis illi præmium erat, ac funebris remuneratio &amp;c. <tei:add place="supralinear" indicator="yes">Gr. Naz. Orat. <tei:del type="cancelled">2 contra Iulian</tei:del> 2 adversus Iulian.</tei:add> Pergit dein narrare <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> grandia exequia Constantij, &amp; quomodo exercitus pro ingenti suo erga eum amore mœstitia affectus, Iulianum monebant <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic>ad</tei:sic><tei:corr>at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice></tei:corr></tei:choice> adeo cogebant ut detracto a capite diademate, demisso<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> ante <tei:choice><tei:sic>Imperartorem</tei:sic><tei:corr>Imperatorem</tei:corr></tei:choice> aspectu, ita deinde eum simul cum ijs efferebant, ad sepulchrum prosequerentur. <tei:add place="inline interlinear" indicator="yes">Orat. 2. Adv. Iulianum p 119 &amp;c.</tei:add></tei:p>
<tei:p xml:id="par272">Audi hæc etiam Constantij magni anima, siquis mortuis <tei:del type="cancelled">est</tei:del> sensus est, omnes<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> eorum qui <tei:add place="supralinear" indicator="yes">Imperium</tei:add> ante ipsum tenuerunt, piæ Christi<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> amantes animæ, verum illa præ cæteris, quoniam cùm simul cum Christi hæreditate crevisset eam<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> pro viribus auxisset, temporis<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> diuturnitate confirmasset, adeo ut eo nomine omnes qui <tei:del type="strikethrough">ante ejum</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="no">unquam</tei:add> imperio potiti fuerant splendore gloria<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> superarit – ignoratione lapsus est [sc. in electione Iuliani] Greg Naz Orat 1 adv. Iulian. p 5.</tei:p>
<tei:l>Constantium autem (nam referre hoc convenit)</tei:l>
<tei:l>Ne vetera sola digna quis verbis putet)</tei:l>
<tei:l>Verbum extulisse memoria dignum ferunt.</tei:l>
<tei:l>Quodnam hoc? Eum in nos Principum eum quispiam</tei:l>
<tei:l>Quondam incitaret, non ferens nos consequi</tei:l>
<tei:l>Tantos honores (nam<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> erat pius admodum</tei:l>
<tei:l>Vt siquis alius Principum quos novimus)</tei:l>
<tei:l>Ac multa fatus, tale quid mox subderet</tei:l>
<tei:l>Animálne fingi mitius potest ape?</tei:l>
<tei:l>Atqui legentes pungit hæc favos tamen:</tei:l>
<tei:l>Audivit: Hocne te fugit vir optime,</tei:l>
<tei:l>Stimulus nec ipsi quòd vacet periculo?</tei:l>
<tei:l>Nam<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> ipsa pungit sed statim quo<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> interit.]</tei:l>
<tei:p rend="indent0" xml:id="par273">Greg. Naz. carm Iambic. 21. hanc</tei:p>
<tei:pb xml:id="p027r" n="27r"/>
<tei:fw type="pag" place="topRight">53</tei:fw>
<tei:p xml:id="par274">Mactasti [Constanti] quamplurimos in Alexandria, laniasti certos toto orbe disperdisti resistentes tibi varijs in locis, sed hi omnes, quod tu audire minimè vis, martyres sunt: illos omnes beatissimos tuo mactatos gladio in paradiso esse qui credimus. Lucif. lib. Moriendum esse pro filio Dei.</tei:p>
<tei:p xml:id="par275">Novimus quod sis [Constanti] metuens ne in omnibus his pœnis tuâ detestabilitate inventis in hac perseverantia fidei moriamur, et tamen admoves varios duros<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> cruciatus [sc. exilium] Et paulo post: Recordare Constanti de scelerum tuorum memoria recenti, quam tibi in Civitate Alexandrina jussisti, quantos per abrupta, una tincta suscriptionis tuæ [i.e. unum edictum subscriptione tua tinctum] dejecerit, quantos gladio demeti fecerit, quantos fama siti<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> exedi, vel carceribus necari, quantos intercepto effecerit spiritu strangulari, et tamen his omnibus crudelitatibus in sanctos martyres quos tuus interfecit gladiatorius animus cum sævieris in nos, crudelius sævis dum retines gladium, dum das operam ne in remedium velocius exitus succurrat mortis. Lucif. ib.</tei:p>
<tei:p xml:id="par276">Dionysium Mediolanensem Episcopum, qui jam tibi [Constanti] falsa asserenti credens damnaverat Athanasium, quod Arianus esse noluerit, misisti in exilium. Lucifer <tei:add place="supralinear" indicator="yes">lib. 1</tei:add> Pro Athan.</tei:p>
<tei:p xml:id="par277">Eusebius pro fide exilij dura præoptavit at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> elegit, conjuncto sibi sanctæ memoriæ Dionysio. Ambros. Epist 82 ad Vercellenses. Vide.</tei:p>
<tei:p xml:id="par278">Nihil mirum videri vobis debet fratres charissimi, quod tam frequenter exponi fides cæptæ sunt. Necessitatem hanc furor hæreticus imponit. Nam tantum Ecclesiarum Orientalium periculum est, ut rarum sit hujus fidei, – aut sacerdotes aut populum inveniri. Nam abs<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> Episcopo Eleusio &amp; paucis cum eo, ex majori parte Asianæ decem provinciæ intra quas consisto, verè Deum nesciunt. Hilarius de Synodis, p 324. Scripta hæc anno tertio exilij Hilarij, finito concilio Sirmiensi et indicto Ariminensi.</tei:p>
<tei:p xml:id="par279">Cum plures liberos haberet [Constantinus M.] animadvertit eum qui diligentior regni custos foret, &amp; cum in quiete manere ipsis injunxisset quem aptiorem noverat eum ad Imperium vocavit: majorem huic negotio providentiam adhibens quam ut ex æquo liberi a se vocarentur. Igitur suscepta rerum summa ex patris sententia ac natu divino Homericum votum explevit, cum omnibus consilijs et actis suis parentem antevertit: et quod maximi momenti est quanto magis illum superabat tanto majore illum observantia ac reverentia prosequebatur. <tei:add place="supralinear" indicator="yes">Nam filijs victoria patris judicij testimonium extitit. Non enim existimavit oportere considentem deliciari sed statim a linea et ✝</tei:add> <tei:addSpan spanTo="#addend027r-01" place="marginLeft" startDescription="the left margin" endDescription="f 27r" resp="#mjh"/>✝ repagulis actualium vigore virtutum eminuit ne<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> patris labores ad suam commoditatem &amp; segritiam insumpsit: imò nisi laborum etiam hæres videretur <tei:gap reason="damage" extent="unclear"/> que se acturum arbitrabatur, &amp; nisi quod opus ad ipsum accederet lucrum non censebat quietem inertem. Quinetiam nisi quis iniquè gerentes magistratum abrogaret hunc flagitiorum consortam esse opinabatur.<tei:anchor xml:id="addend027r-01"/> &amp;c. Libanius in Basilisco, de Constantio locus. Alibi tamen (nempe in Oratione invectiva in eos qui doctrinam ejus eludebant) in Constantium <tei:add place="supralinear" indicator="yes">sophistice</tei:add> <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic><tei:gap reason="illgbl" extent="1" unit="words"/></tei:sic><tei:corr>deblaterat</tei:corr></tei:choice>, quasi Musar<tei:choice><tei:orig>ū</tei:orig><tei:reg>um</tei:reg></tei:choice> et Philosophorum hosti (i.e. gentilium) &amp; socordi Principi qui omnia committebat Euneuchis, ipse nomen <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic>imperatorem</tei:sic><tei:corr cert="high">imperatoris</tei:corr></tei:choice> et umbra quædam existens. Et in Legatione ad Iulianum de Imperio Constantij locutus, Nonne, ait, cuncta tumultûs ac torporis at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> incuriæ plena fuere? Nonne leges literæ uti<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> tantum? nonne magistratus venales &amp; subsitis melioribus <tei:add place="supralinear" indicator="yes">esse</tei:add> quàm principibus contigit? &amp;c.</tei:p>
<tei:p xml:id="par280">Libanius in Oratione ad Theodosium de seditione Antiochena, qua Imagines Imperatoris dejectæ fuerant: cum Imperatorem ad clementiam hortari vellet: Meminerit, inquit, quis potius Constantij qui in Civitatum delictis lenis admodum fuit. Vt cum mitteret præfectum Strategium ad Theophili cædem, qui regem non acceperat pro dignitate morum ejus: probus Princeps a quin<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> fabris ærarijs dejectus in curruum certaminibus. Tunc igitur Constantius corde perstrictus est, vindictæ autem ad eundem Præfectum mentionem faciens, sæpe inculcavit ut quam moderatissimè in hoc negotio se gereret: Nec vero ille mandata Principis neglexit: ne<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> plures quàm par fuerat matres luxerunt. Attamen tunc mortuus est Theophilus. Dicet forte aliquis: Quod autem nunc occurrit contumelia est in Regis imagines. Equidem <tei:del type="strikethrough">hoc modò missum faciam</tei:del> ut illud <tei:del type="strikethrough">facimus injuria</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="yes">contumelia</tei:add> sit in Regem <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="4" unit="words"/></tei:del> jam præteribo: ostendam vero et <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="4" unit="words"/></tei:del> illi similia contigisse. Etenim Eddessa civitatis incolæ conquesti ijs de rebus quæ ad se pertinebant. Regis simulachrum ex ære detractum sublatum ac pronum, ritu quo pueri in scholis cæduntur loro ferierunt parte postica deinde super indixerunt, eum cui ejusmodi verbena marito infligerentur plurimum a regno abesse. His auditis Constantius ira accensus non est, <tei:unclear reason="damage" cert="high">verdictam</tei:unclear> non quæsivit, nec pejoram <tei:fw type="catch" place="bottomRight">civitatis</tei:fw><tei:pb xml:id="p027v" n="27v"/> invitatis statum reddidit: sed sicuti non punivisset grues propter clangorem ita ne<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> illo Edessanos. Hæc et similia adeo præclara <tei:add place="supralinear" indicator="yes">&amp; laude digna</tei:add> esse videbantur ut æquitatis ac probitatis actionibus ejus in bellis segnities velaretur. Ac tametsi Persæ quotannis aliquid semper abriperent &amp; sua propagarent <tei:choice><tei:sic>mjora<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice></tei:sic><tei:corr cert="medium">majoraque</tei:corr></tei:choice> efficerent nostris agris, haberet tamen gratulantes sibi, qui sub ejus erga urbes mansuetudine vivere vellent. Hæc Libanius ad Theodosium.</tei:p>
<tei:p xml:id="par281">Ille [sc. Constantius] acri vobis bello illato, ac vehementi, &amp; indesinenti extinxit plane ignem sacrum. Inhibuit autem hostiarum suavitatem, aras autem permisit calcibus everti; sacra verò ac delubra partim clausit, partim defodit, partim prophana renuncians, meretriculis habitandum concessit. <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/> Hic autem sacrilegibus <tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> — et regionem quam vastabat, annis quadraginta detinens, ægre tandem abscessit morbo urgente. Hic autem [sc. Iulianus] sacris legibus renovatis, erectis agris, convocatis sacerdotum generebus in caligine abditis, reliquijs statuarum signorum<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> rurus erectis, at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> armentis mactatis et ovibus tam extra quam intus, tam nocturno tempore quam sole terram illustrante, brevi tamen sublatus est. Libanius <tei:add place="supralinear" indicator="yes">Orat.</tei:add> in Iuliani necem.</tei:p>
<tei:p xml:id="par282">Constantius est at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> illius regnum qui acceptas a Patre malorum scintillas, ad incendium magnum provexit opus. Ille enim opulentia Deos spoliavit: hic etiam templa funditus evertit et omni lege sacra abrogata, se dedit quibus scimus, ab illis quorum ignominia <tei:add place="supralinear" indicator="yes">merito</tei:add> reputanda est <tei:del type="strikethrough">quæ a sacris ad literas <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic><tei:gap reason="illgbl" extent="1" unit="words"/></tei:sic><tei:corr><tei:unclear reason="over" cert="low">transfertur</tei:unclear></tei:corr></tei:choice> <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> id<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> merita</tei:del> hæc a sacris ad literas translata. Etenim, opinor, domestica at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> affinia sunt hæc utra<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> ædes sacræ &amp; sermones apud Philosophos Oratores &amp; eos qui cum <tei:add place="supralinear" indicator="yes">Mercurio &amp;</tei:add> Musis initiati sunt. Idem nimirum ad Regiam <tei:del type="strikethrough">horum</tei:del> neminem unquam <tei:add place="supralinear" indicator="yes">horum</tei:add> accersivit, ne<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> vidit ne<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> laudavit. Nunquam eosdem allocutus est ne<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> auscultavit dicentes. At vero adamabat et circa se habebat <tei:del type="strikethrough">&amp; constituebat</tei:del> ac consiliarios &amp; doctores constituebat barbaros homines exiliosos quosdam Eunuchos quibus cedebat et committebat regni negotia, ipsa autem nomen præbebat. Et vestis quidem illius trabeata sed potestas erat horum. Isti porrò eloquentiæ studium relegarunt, omnibus modis vexantes ac deprimentes literarum studiosos dum invicem hortarentur se id agere et prospicere ne quis doctus clam in ejus amicitiam <tei:del type="cancelled">clam</tei:del> se insinuaret, inducebant verò Dijs inimicos, qui tumulos colunt, &amp; gravitatem suam ostentant in vellicando Sole, Iove, <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="no">cæteros<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice></tei:add> cum eo regnantes. Libanius in Oratione invectiva in eos qui doctrinam ipsius eludebant.</tei:p>

<tei:p xml:id="par283">Libanius in Basilisco ubi mores Constantij in bellis prædicaverat, hæc adjungit. Verum cum adeo illustris esset in armis, longe præstantior alijs in rebus quam in bellicis fuit: ut de eo enunciare licat <tei:hi rend="large">Rex probus hic, bellator &amp; acer.</tei:hi> Non enim eo se tum meliorem quàm alij clementia gavisus, omnes nihilo secius superaret. Neque enim regium <tei:add place="supralinear" indicator="yes">esse</tei:add> existimabat aspectum trucem, sed manico potius furori congruere, ut eum inter morbos acutos et graves censerat: asperitatem verò morum in cætu et concilio tyrannicæ dominationi attribuens, affabilitatem et comitatem Principis felici sorti adjungebat. Deinde præclare secum agi existimans, non si metu regnum contineret sed si amore et benevolentia subditorum muniretur; benignitati vicem parem lapsui verò veniam tribuere solebat: studo contentionis superior, ira melior &amp; sublimior, voluptati imperans. Etenim sibi non congruere putat, ne<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> e re sua esse urbes quidem regere, animi autem perturbationibus inservire. – Invulnerabilis a corporum formæ elegantia, insuperabilis etiam ab æstu animi immoderato. Adhac eorum quorum ipse autor et inventor est consilium in medium producere solet: eorum autem qui ipsi assistunt, consilia non fastu elevat spernitue; quin potius <tei:del type="cancelled">vetus dictum</tei:del> reipsa vetus dictum confirmat, nimirum quòd hoc ipsum prudentiæ sit, nosse suffragium optimis dare. Non longè laté<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> consarcinabat <tei:del type="cancelled">sermonem</tei:del> inanem sermonem sed concinna brevitate dictorum, ingentem rerum molem includebat. In familiarum censum et album neminem temerè adscribebat quos verò semel adscripserat, sciens prudens nunquam delebat: ne<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> temporis progressu amoris vim consumebat, verùm desiderium consortio augebat. Ad periculum justas ob res subeundum maximè impiger: plura autem habendi aviditate, bellum excitare minimè noverat. Ad beneficia conferenda velox: ad pœnas exigendas cunctator. Inopiam sanè misericordiâ prosequi solebat: opibus verò invidiam inferre non didicerat. Non flagitijs supplicia anquirebat sed a sceleribus æmulatione sui avertebat. Temperantiam certè us<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> adeo colebat ut ipso nomine incontinentiæ erubesceret. A perjurio autem tantum abhorrebat ut ad sancta juramenta cautè admodum se haberet. Cæterum ventrem faci non assuefacere parùm abesse a mollitiæ statuebat, maximis rectè factis semper inscriptus ac clarus. Fastuosè vero nihil unquam pronunciavit. Occasionibus celeriter arripiendis intentus: sic tamen et velocitati nulla adesset perturbatio. – Porro Numinis potius cultui ac venerationi, quàm armis ad victoriam fidebat, a cæpto ac proposito nullo <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> unquam reputans. Quocirca hoc pacto principatu composito cum potestate majore quàm volebat vitam exegit, sed enim securitate ✝<tei:addSpan spanTo="#addend028r-01" place="p028r-marginLeft" startDescription="the left margin of f 28r" endDescription="f 27v" resp="#mjh"/> ✝ etiam tutiore quam quis<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> privatorum. Hæc et similia Libanius in Oratione quæ Basiliscus intitulatus scripta sub Constantio et Constante. In qua et hæc adjungit sub finem. Magistratus ad urbes delegatos, priores. Imperatores quàm sævissimos et maximè sanguino lentos ad imperandum aptissimos esse censebant, adeo ut non esset illustrius plures hostes quam subditos et cives interimere. Nunc præfectus gladio quidem accinctus exornatur, sed Regiæ clementiæ in animis præpositorum imagines elucent: ut nihil jam opus sit necessitate et cædibus ad ea quæ par ea præstanda sed Præfectum loqui satis est, et repente e vestigio res ad exitum perducta est.</tei:p>
<tei:anchor xml:id="addend028r-01"/>
</tei:div>
<tei:pb xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="p028r" n="28r"/>
<tei:fw xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="pag" place="topRight">55</tei:fw>
<tei:div xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
<tei:head rend="center" xml:id="hd26"> Ad historiam Ecclesiasticam sub Valente &amp; Theodosio spectantia</tei:head>
<tei:p xml:id="par284">Gregorius Philagrio. ffessi ac fracti sumus cum invidia &amp; cum sacris Episcopis communem concordiam divimentibus, fidei<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> causam privatis contentionibus posteriorem habentibus concertantes. Quocirca navigij proram ut dici solet, convertere, nos<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> quemadmodum <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic>nauticulum</tei:sic><tei:corr cert="medium">nautilum</tei:corr></tei:choice> piscem ferunt cum hiemem senserit, in nosmet ipsos colligere decrevimus; at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> alios quidem eminus spectare mutuò se impetentes, ipsi autem ad alteram viam convertere. Quod si Ecclesiam, ut scribis, relinquere periculosum est, Quid tandem? Si nostram recte dicis: si <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> vero nihil ad nos attinentem, nec <tei:del type="strikethrough">ad</tei:del> nobis assignatam, culpa vacamus. Hæc Greg. Naz Epist 65 <tei:del type="cancelled">ad</tei:del> apud Philagrium se excusans quod Episcopem Constantinopolitanum deposuerat.</tei:p>
<tei:p xml:id="par285">Gregorius Sophronio Præsidi. Vos obsecro omni studio in hoc incumbite ut si non prius nunc saltem orbis segmenta male disjuncta conspirent et coeant: ac præsertim si eos inveneritis non ob fidei doctrinam sed ob privatas simultates inter se distractos ac divulsos quod quidem ipse observavi. Hoc et vobis mercedem tulerit si id potueritis: et nobis minus mæroris habiturus est noster secessus si apparuerit nos non incassum amplexos fuisse, sed sponte nosmet ipsos in pelagus, Ionæ illius instar, projecisse ut sedetur tempestas, ac vectores tuto serventur. Quod si nihil minus tempestate jactantur, nos certè, quod in nobis fuit præs. Hæc Nazianzenus ep. 60. Sophronium <tei:del type="strikethrough">hortatus</tei:del> ad componendas episcoporum controversias, sarciendam<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> inter Orientales et Occidentales concordiam hortatus. Ex his patet Gregorium ob dissensiones suorum Episcopatu <tei:del type="strikethrough">sponte</tei:del> cessisse.</tei:p>
<tei:p xml:id="par286">Gregorius Procopio. Ego vero, si vera scribere oportet, hoc animo sum ut omnem Episcoporum conventum fugiam, quoniam nullius Concilij finem lætum ac faustum vidi, nec quod depulsionem malorum potiùs, quàm accessionem et incrementum habuerit. Pertinaces enim contensiones &amp; dominandi cupiditates (ac ne me quæso gravem et molestum existimes hæc scribentem) ne ullis quidem verbis explicari queant: citius<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> aliquis improbitatem arcessetur dum alijs judicem se præbet, quam ut aliorum improbitatem comprimat. Propterea memet ipse collegi, animæ<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> securitatem in sola quiete ac solitudine mihi positam judicavi. <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="3" unit="chars"/></tei:del> Hæc Nazianzenus Epist 55 Constantinopolin ad concilium quoddam a Philagrio invitatus.</tei:p>
<tei:p xml:id="par287">Gregorius Theodoro Tyanensi Episcopo. Vocas? Nos verò properamus. Properamus autem ut soli cum solo congrediamur.. Synodos enim at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> colloquia procul salutamus: ex quo scilicet tempore <tei:add place="supralinear" indicator="yes">multa eorum, ut parce loquar</tei:add> <tei:foreign xml:lang="gre">μοχθηρων</tei:foreign> improba et flagitiosa esse comperi. Epist post 80.</tei:p>
<tei:p xml:id="par288">Gregorius Saturnino. Omnia apud nos Dei beneficio recte se habent, hoc uno excepto quod de ecclesijs anxij et solliciti sumus tam fœde perturbatis. His quacun<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> ratione potueris communem concordiam et re et sermone impigre constitue quandoquidem rursus Episcopi coeunt, <tei:del type="cancelled"><tei:unclear reason="del" cert="medium">ut</tei:unclear></tei:del> ac metuendum rursus est ne nunc quo<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> pudore suffundamur, si hæc Synodus parùm lætum finem habuerit, quemadmodum et priùs. Nam quæ nobis contigerunt <tei:del type="strikethrough">ex Deo</tei:del> ea Deo omnia scienti et cognoscenda et judicanda relinquemus, etiamsi jucundo animo invidiæ eorum qui id appetebant cessimus – <tei:del type="strikethrough">velut ex gravi <tei:del type="cancelled">tem</tei:del> et aspera tem</tei:del> <tei:foreign xml:lang="gre">ὡσπερ εκ χειμωνος δεινου καὶ τραχέος</tei:foreign> velut ex gravi et aspera tempestate ad tranquillum <tei:del type="strikethrough">portum</tei:del> quendam et tutum portum appellantes. Gr. Naz. ep. 72.</tei:p>
<tei:p xml:id="par289">In Epist 77 ad Olympium Gregorius vocat Concilium Constantinopolitanum <tei:foreign xml:lang="gre"><tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="2" unit="words"/></tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="no">πάσης</tei:add> ανατολικης και δυτικης σύνοδος</tei:foreign>. <tei:add place="supralinear" indicator="yes">Totius ecclesiæ</tei:add> <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic>Orientalium</tei:sic><tei:corr>Orientali</tei:corr></tei:choice> et <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic>occidentalium</tei:sic><tei:corr>occidentali</tei:corr></tei:choice> synodus vel forte omnis Orientalium et Occidentalium synodus.</tei:p>
<tei:p xml:id="par290">Terræ motum nostræ tempestate coortum nullo eorum qui jam extiterunt, inferiorum esse existimo, per quem omnes philisophiæ dediti, ac Dei amore præditi, at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> ante tempus in cœlis civium munere fulgentes a nobis dimoventur. Qui tametsi alioqui pacati ac moderati sint, hac tamen in re lenes et faciles esse non sustinent cùm per silentium et quietem Dei causa proditur: verum hic admodum bellaces sunt, at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> in confligendo acres et feroces (hujusmodi enim zeli æstus est) citius<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> aliquid quod non oporteat emoverint quam quod ex officio sit prætermiserint. Eodem motu non minima quo<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> populi pars abrumpitur, velut in avium grege, cum his qui prius avolarunt avolans. Gr. Naz. Orat 21 in laud. Athans p 388</tei:p>
<tei:pb xml:id="p028v" n="28v"/>
<tei:p xml:id="par291">Tria esse aiunt ob quæ tanquam Imperio <tei:gap reason="damage" extent="3" unit="words"/> sub indigna, Constantius pænitentia ductus fuerit: primum quod propinquis suis <tei:gap reason="damage" extent="1" unit="words"/> <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> necem intulisset, alterum quod Iulianum Apostatam Imperatorem nominasset, postremum quod novis fidei dogmatibus studuisset; simul<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> cum his vocibus e vita discessisse <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic><tei:gap reason="illgbl" extent="1" unit="words"/></tei:sic><tei:corr>Ita<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice></tei:corr></tei:choice> veritatis doctrina potestatem ac licentiam rursus accipit, at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> ij qui <tei:del type="strikethrough">vexati at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice></tei:del> oppressi fuerant. <tei:del type="strikethrough">libertatem nullis legibus</tei:del> licentiam legibus solutam zelo nempe iracundiam accuente. Quod etiam ipsum Alexandrinis accidit, qui, ut in eos, a quibus contumeliam acceperunt, acerbissimi esse solent, importunam hominis <tei:add place="supralinear" indicator="yes">[Georgij]</tei:add> audaciam indignissimis animis ferentes tum novo mortis genere improbitatem tum novo dedecore mortem notandam at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> infamandam duxerunt <tei:del type="strikethrough">Postquam Georgius</tei:del> Notus est vobis camelus iste at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> insueta sarcina &amp; nova magnitudo, prima<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> illa, ac nisi nec opinio fallit, sola circumductio, quæ etiamnun contumeliosis hominibus minaciter denunciatur. Postquam autem Georgius hujus modi supplicio multatus est, meo quidem judicio haud recte, (nec enim quid eum pati sed quid nos facere delebat, spectandum fuit) sed multatus est tamen totius<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> populi impetum at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> iracundiam subijt: tum vero nobilis ille Athleta ex præclara peregrinatione in urbem redit. <tei:del type="cancelled">Gr. Naz. Orat 21 p 389</tei:del> — — Prolapsam fidei doctrinam erigit ac <tei:add place="supralinear" indicator="yes">libere</tei:add> rursus Trinitas prædicatur super candelabrum posita splendido<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> unius divinitatis lumine animas omnes collustrans. Leges etiam rursus orbi terrrarum præscribit at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> omnium mentes ad se convertit. <tei:add place="supralinear" indicator="yes">(pag 389 390)</tei:add> — [sed post aliquod tempus a Iuliano rursus fugatur.] — [Succedit Iovianus] qui cùm omnes alios Episcopos, tum eum ante omnes qui omnes virtute præstabat, ab exilio revocat. Quin etiam fidei nostræ veritatem a multis laceratam et perturbatam at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> in sexcentas opiniones partes<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> distractam sibi tradi postulavit. – At<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> hic potissimum Athanasius puritatis suæ fidei<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> in Christum firmæ et constantis specimen edidit. Nam cum cæteri omnes qui doctrinam nostram profitebantur trifariam divisi essent ac multi circa filium, plures etiam circa sp<tei:hi rend="superscript">t<tei:choice><tei:orig>ū</tei:orig><tei:reg>um</tei:reg></tei:choice></tei:hi> sanctum ægram fidem haberent (ubi levior impietas pietatis opinionem ferebat) pauci autem utrin<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> sani et incolume essent, primus ille et solus aut cum admodum paucis veritatem palam <tei:del type="cancelled">at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice></tei:del> apertis<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> verbis promulgare non dubitavit unam trium personarum divinitatem et <tei:add place="supralinear" indicator="yes"><tei:foreign xml:lang="gre">ουσίαν</tei:foreign></tei:add> essentiam scripto confessus: et quod multis illis patribus circa filium prius concessum fuerat, idem ipse postea in afferenda spiritus vere regium offert, scriptum nempe fidei confessionem adversus novum dogma nusquam in scriptura expressum: ut sic et Imperatorem Imperator et doctrinam <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic>doctrinam</tei:sic><tei:corr>doctrina</tei:corr></tei:choice> &amp; libellum libellus frangeret at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> opprimeret. Hujus confessionis, ut mihi videtur, authoritate permoti, tum Occidentales, tum quicquid in Oriente vitale est, partim animo tenus pietatem colunt (siquid ipsorum verbis fidei habendum est) ulterius autem eam non proferunt: partim eam, igniculi cujusdam instar, nonnihil accendunt; hactenus scilicet ut tempori at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> acrioribus et ferventioribus orthodoxis aut piæ plebi utcun<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> satisfaciant: partim deni<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> omni verborum libertate veritatem prædicant. Greg. Naz. Orat 21. p 394, 395</tei:p>
<tei:p xml:id="par292">Nazianzenus dissidium ecclesiasticum quod tum modo sanatum erat, <tei:del type="strikethrough">ait illud non citra</tei:del> naraturus, ait. Hoc quo<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> non citra damnum præteri potest, hâc præsertim tempestate quam multæ contentiones dissidia<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> gignuntur. – Cum <tei:add place="marginLeft" indicator="no"><tei:foreign xml:lang="gre">ουσία</tei:foreign></tei:add> essentia una et tres <tei:del type="cancelled">Hypostases ac nobis</tei:del> <tei:foreign xml:lang="gre">ὑποστασεις</tei:foreign> <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> substantiæ a nobis pie dicerentur (quod alterum divinitatis <tei:foreign xml:lang="gre">φύσιν</tei:foreign> naturam, alterum trium <tei:del type="strikethrough">personarum proprietates declaret in pro</tei:del> <tei:foreign xml:lang="gre">ἰδιότητας</tei:foreign> proprietates declaret) at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> eodem quidem modo apud Romanos intelligerentur: ceterum ob lingua illius angustiam &amp; verborum inopiam <tei:del type="cancelled"><tei:foreign xml:lang="gre"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:foreign> substantiam</tei:del> <tei:foreign xml:lang="gre">ἀπὸ της ὀυσίας τὴν ὑποστασιν</tei:foreign> substantiam ab essentia distinguere non possent, eo<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> factum esset ut pro ea personarum vocabulum inducerent, ne tres <tei:foreign xml:lang="gre">ὀυσίας</tei:foreign> essentias admittere viderentur haud tandem contigit. Res profectò ridicula vel potius miseranda. Diversæ fidei speciem præbuit levis illa et jejuna de vocum sono altercatio. Hic deinde et Sabellismus ob tres Personas, &amp; Arianismus ob tres <tei:foreign xml:lang="gre">ὑποστασεις</tei:foreign> substantias quorum utrum<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> pertinax contendi studium effinxerat. Quid postea? <tei:del type="strikethrough">Cum</tei:del> – Et eo tandem res adducta est <tei:pb xml:id="p029r" n="29r"/><tei:fw type="pag" place="topRight">55</tei:fw> ut periculum esset ne orbis terrarum fines propter syllabas abrumperentur. Quæ cum beatus ille Vir oculis auribus<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> usurparet, medicinam morbo quamprimùm adhibet. Quonam autem modo id facit? Vtra<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> parte leniter &amp; benigne accita, verborum<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> sententia diligenter et accurate perpensa, posteaquam concordes reperit, nec quantum ad doctrinam ullo modo inter se dissidentes, ita negotium transegit ut nominum usum concedens, rebus eos constringeret. Greg. Naz orat 21 p 396.</tei:p>
<tei:p xml:id="par293">Cum Athanasius eum vitæ cursum tenuisset, at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> ita institutus fuisset alios<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> instituisset ut et vita ipsius morum<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> ratio episcopatus norma esset, &amp; ipsius dogmata pro fidei orthodoxæ lege haberentur, in bona senectute vitam claudit. Greg. Naz Orat 21 p. 397.</tei:p>
<tei:p xml:id="par294">Eo tempore quo Basilius Episcopatum Cæsariæ obtinuit, hoc est paulo <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic><tei:gap reason="illgbl" extent="1" unit="words"/></tei:sic><tei:corr>postquam</tei:corr></tei:choice> <tei:add place="supralinear" indicator="yes">Imperare et homousianos comprimere cœperet</tei:add> <tei:del type="strikethrough">imperij Valentis</tei:del>, Greg. <tei:choice><tei:sic>Nazinanzenus</tei:sic><tei:corr>Nazianzenus</tei:corr></tei:choice> dicit, <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic>h</tei:sic><tei:corr>gentem</tei:corr></tei:choice> sanctam, regium illud sacerdotium malè se habuisse at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> in sexcentas opiniones et errores distractum fuisse. Greg. Naz. Orat 20. in laud. Basil. p 345. C.</tei:p>
<tei:p xml:id="par295">Cum Basilio <tei:del type="strikethrough">Eusebius</tei:del> simultatem quondam, Eusebius qui ante ipsum Cæsarææ præfuit, exercebat, <tei:del type="strikethrough">ut illius</tei:del> vir cæteràquidem fortis ac mirabili pietate præditus ut illus temporis persecutio et acris adversus eum suscepta contentio perspicue declaravit. Hinc adversus eum Ecclesiæ pars selectior (Nazaræos nostros dico qui seipsos a mundo sejunxerunt. Qui cùm grave at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> indignum esse duxissent pati ut is qui <tei:del type="strikethrough">inter eos</tei:del> principatum inter eos obtinebat contumelia et probro afficeretur &amp; rejiceretur, periculosissimum facinus aggrediuntur. A magno et a seditione ad dissidij alieno Ecclesiæ corpore deficere, se<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> abrumpere constituunt, non exiguam quo<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> plebis partem amputantes. Id enim tribus de causis perfacile erat. Basilius enim <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> maxima apud omnes veneratione erat. Deinde <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> Qui molestiam ipsi exhibebat ob eum tumultum qui in ipsius electione acciderat, civitati suspectus erat ut qui non tam legitimè quam per vim præfecturam accepisset. Postremò aderant Episcopi quidam ex occidente qui orthodoxos omnes ad suas partes pertrahebant. <tei:add place="supralinear" indicator="yes">Basilius autem, cum illius non esset Ecclesiæ corpus lacerare (quæ etiam alioqui ab hæreticis <tei:del type="strikethrough">potentia</tei:del> Imperium obtinentibus oppugnabatur) in Pontum profugit.</tei:add> Gr. Naz Orat 20 p 337 <tei:del type="strikethrough">Sequitur deinde</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="no">Sequitur deinde narratio ingruentis</tei:add> persecutionis Valentis. <tei:del type="strikethrough">persecutio</tei:del></tei:p>
<tei:p xml:id="par296">Dei cura et providentia quæ ante tempora nostra Ecclesias tueri solebat vitam hanc deseruisse in universum videtur. Ac mihi calamitatibus ita demersa at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> obruta est anima ut privatas vitæ meæ molestias ne in malorum quidem numero ducam (tot alioqui tam graves et acerbas ut si cui alij accidissent intollerabiles existimarentur) verùm solas Ecclesiæ afflictiones aspectem: quibus sanandis nisi hoc tempore cura aliqua adhibeatur, in omnimodam desperationem sensim res provolventur. Qui Arij sive Eudoxij hæresin profitentur, haud sciam a quo in hanc arrogantiam audaciam<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> perpulsi at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> incitati, velut libertate quàdam arreptâ morbum suum insolenter ostentant, ecclesias colligentes quasi ex permissu hoc facientes. Macedoniani autem factiosè contendentes, eò temeritatis proruperunt ut Episcoporum etiam nomen sibi ipsis adsiscant, – Eleusium suæ Electionis authorem garrientes. At vero intestinum nostrum malum, Eunomius, parum jam habet quoquo numero esse; verum nisi omnes in perniciem suam exilium<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> pertraxerit, detrimenti loco ducit. At<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> hæc tamen ferenda. Quod autem ex omnibus Ecclesiasticis calamitatibus acerbissimum, Apollinistarum licentia est, conventuum æque ac nos habendo <tei:gap reason="blotDel" extent="2" unit="chars"/>m authoritatem sibi arrogandi. – In manibus est libellus Apollinarij in quo affirmat <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="3" unit="chars"/></tei:del> nequaquam adventitiam esse carnem illam a filio assumptam – sed in filio jam inde a principio esse. <tei:del type="cancelled">Id quod</tei:del> Et hoc probare nititur ex dicto evangelico. Nemo ascendit in cœlum nisi qui <tei:del type="strikethrough">prius</tei:del> descendit de cœlo filius hominis: tanquam prius etiam quam <tei:add place="supralinear" indicator="yes">ipse</tei:add> descendisset filius hominis esset at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> descendens carnem suam secum advexerit quam in cœlis habebat. Profert etiam rursus dictum Apostolicum: Secundus homo de cœlo. Deinde hominem illum cœlitus venientem mente minime præditum esse asserit Verum unigeniti Deitatem mentis naturam supplentem tertiam humanæ coagmentationis &amp; conjunctionis partem extitisse: quòd nimirùm anima et corpus juxta humanitatem in eo sint, mens autem minimè; verum ejus locum verbi divinitas suppleat. Nec hoc adhuc grave est, sed quod omnium perniciocissimum, <tei:del type="cancelled">est</tei:del> ipsum unigenitum Deum vitæ authorem mortalem esse docet, et probare intitur, propria<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> sua divinitate passum esse, ac triduo simul cum corpore mortuum esse, sic<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> rursus Patris opera a morte ad vitam revocatum. — Quamobrem licet mali hujusce libertatem nondum cohibueris, nunc saltem virtus tua excitetur, ac pientissimum Imperatorem doceat <tei:pb xml:id="p029v" n="29v"/> nihil ex reliquo ipsius erga Ecclesias studio redditurum esse utilitatis, si tale malum ad fidei sane eversionem per eorum libertatem licentiam<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> prævaleat. Greg. Naz. Orat 46 ad Nectarium Episc Constant. Epistola potius hæc videtur quam Oratio. <tei:add place="inline" indicator="no">Apollinarius erat homousianus ut testatur Philostorgius apud suidam.</tei:add></tei:p>
<tei:p xml:id="par297">Eo audaciæ proruperunt Apollinaristæ ut Episcopos etiam quosdam quibus dignitas <tei:foreign xml:lang="gre"><tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> <tei:unclear reason="hand" cert="high">υσπο</tei:unclear> πάσης ἀνατολικης καὶ δυτικης συνόδου</tei:foreign> ab universali Orientalium et Occidentalium Consilio abrogata fuerat, accersentes aut transeuntibus abutentes (non enim certò affirmare possum) Imperialibus omnibus constitutionibus at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> omnibus vestris edictis violatis, cuidam impij <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> sui gregis Episcopi nomen imposuerint. Quæ si levia <tei:del type="strikethrough">sunt</tei:del> &amp; ferenda sunt ferat tua firmitas. <tei:del type="strikethrough">feremus ipsi quo<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> quem</tei:del> – sin gravia, et ne ipsis quidem pietatis laude præstantissimis Imperatoribus ferenda, ea quæ admissa sunt, <tei:del type="cancelled">mitiùs</tei:del> quàm tanta audacia meretur, ulcisci dignare. Greg Naz: Olympio. Epist 77.</tei:p>
<tei:p xml:id="par298">Si Christus <tei:del type="strikethrough">anim</tei:del> inanimatus homo est, hoc etiam Ariani aiunt, ut passionem divinitati tribuant, tanquam videlicet quod corpus movet idem quo<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> patiatur: si autem <tei:del type="cancelled">in</tei:del> animatus verùm mentis <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic>expertum</tei:sic><tei:corr cert="medium">expers</tei:corr></tei:choice>, quo tandem modo hominis nomen sustinebit? Greg. Naz. Orat 51 p 740. Hæc <tei:add place="supralinear" indicator="yes">non</tei:add> Oratio sed epistola est ad Clenodium Presbyterum Constantinopolitanum <tei:add place="supralinear" indicator="yes"><tei:del type="strikethrough">contra</tei:del></tei:add> <tei:del type="strikethrough">scripta</tei:del> contra Apollinaristas scripta.</tei:p>
<tei:p xml:id="par299">Quoniam Apollinaristæ ob librum illum de Trinitate animis inflati falsò nos ut in fide minimè sanos accusant, <tei:del type="strikethrough">ac pleros<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> allic</tei:del> ac pleros<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> velut esca quadam alliciunt; illud scire necesse est Apollinarium, quamvis deitatis nomen spiritui sancto dederit vim <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic>d</tei:sic><tei:corr>tamen</tei:corr></tei:choice> Deitatis minime custodijsse. Siquidem ex magno et majori &amp; maximo, hoc est ex spiritu sancto &amp; filio et patre tanquam ex splendore et radio et Sole, Trinitatem constituere (quod quidem in illius libris aperte scriptum est) deitatis scala est. At nos &amp;c. Greg. Naz Orat 5 ad <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic><tei:gap reason="illgbl" extent="1" unit="words"/></tei:sic><tei:corr>Cledonium</tei:corr></tei:choice> p 744. Paulo post addit: Ecclesiam lacerari ac discindi tum per alias præstigias, tum per præsens vanitatis <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> Concilium. In hac eadem Epistola vocat Virginem Mariam Deiparam contra Apollinaristas.<tei:space dim="vertical" extent="1" unit="lines"/></tei:p>
<tei:p xml:id="par300">His temporibus præclarè cùm eo agitur qui alios sursum deorsum<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> jactari ac perturbari conspiciens, effuso cursu de medio fugiat, ac sub locum aliquem a periculo tutum secedens <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> <tei:foreign xml:lang="gre">του πονηρου</tei:foreign> Pravi illius tempestatem &amp; caliginem vitet. Hoc inquam tempore quo membra inter se pugnant; et siquid charitatis supererat, abscedit, at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> inane jam nomen est sacerdos, effusa videlicet, ut scripturæ verbis utar in ipsos quo<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> Principes contemptione. At<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> utinam inane esset. Nunc vero: sed vertatur in impiorum capita blasphemia. Cæterum metus omnis ex animis pulsus est, in ejus<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> locum subrogata impudentia: est<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> cujusvis scientia et profunda spiritûs: at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> omnes in hoc uno pij sumus quod alios impietatis damnamus. – At<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> hic apud nos optimus habetur, non qui Dei metu præditus ne verbum quidem otiosum emiserit, sed qui proximum suum plurimis maledictis vel in ænigmatis fixerit, ac sub lingua laborem et dolorem, aut ut aptius loquor venenum <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> Aspidum versaverit huc accedit quod alij aliorum peccata observamus non ut lugeamus sed ut exprobremus, ne<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> ut medicinam afferamus sed ut novum vulnus infligamus at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> a proximorum vulneribus excusationem vitijs nostris petamus. Iam verò málos et bonos, non vita, sed dissentio vel amicitia tanquam notis quibusdam insigniunt: &amp; quæ hodie laudamus, eadem crastino die vituperamus, &amp; quæ apud alios infamia notantur eadem apud nos admirationis sunt, omnia<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> flagitia impietatem amplectantibus facilè condonantur. Vs<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> adeo in vitio magnanimi sumus! ffacta<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> omnia sunt ut ab initio cum nondum mundus erat nec pulchra ea constitutio &amp; conformatio quam nunc cernimus: sed omnia confusa et incondita formatricem manum &amp; potentiam requirebant. Aut si mavis non secus at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> in nocturna pugna, <tei:choice><tei:sic>obcuris<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice></tei:sic><tei:corr>obscurisque</tei:corr></tei:choice> Lunæ radijs, hostium et amicorum vultus non internoscentes <tei:pb xml:id="p030r" n="30r"/><tei:fw type="pag" place="topRight">57</tei:fw> vel sicut in navali conflictu et tempestate ac ventorum impressionibus et stridentis unde fervore ac fluctuum incursionibus, &amp; navium collisionibus, et centorum impulsibus; &amp; celeustarum vocibus; &amp; cadentium gemitibus undi<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> personantes, at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> consilij inopia oppressi nec virtutis declarandæ tempus habentes (heu gravem calamitatem!) inter nos incidimus at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> a nobis ipsis mutuò conficimur. Nec populus quidem ita se habet, verùm aliter sacerdos: Quin potiùs illud nunc mihi prorsus expleri videtur, quod in maledictione olim dicebatur, factus est sacerdos sicut populus. Nec rursùm vulgus quidem ita se gerit populi autem Optimates, ut dictum est, <tei:del type="strikethrough">contrario modo</tei:del> ac Præsides contrario modo: quin potiùs hi apertè quo<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> bellum sacerdotibus inferunt, subsidium ad persuadendum habentes pietatem. – Gratulor ijs qui pro <tei:add place="supralinear" indicator="yes">ipsa</tei:add> veritate <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> decertant. Nunc autem sunt qui de parvis etiam rebus nec quicquam utilitatis digladientur socios<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> mali quoscun<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> possint admodum imperitè ac temerè asciscant. Postea<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> his omnibus fides prætexitur, at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> sanctum et venerandum hoc nomen privans eorum contentionibus distrahitur. Ac proinde ut consentaneum est, odio quidem apud Gentes <tei:del type="cancelled">con</tei:del>flagramus, quod<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> gravius est, causam nullam afferre possumus, quin jure ac meritò: apud nostros autem, etiam probiores &amp; faciliores infama laboramus. Non enim mirum si apud multitudinem quæ vix aliquid boni probarit. Supra dorsa nostra fabricant peccatores et quæ alij in alios excogitamus, ea adversus omnes habent. Ac spectaculum novum facti sumus, non angelis et hominibus, <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="3" unit="chars"/></tei:del> ut ille Athletarum fortissimus Paulus adversus Principatus et potestates certans, sed omnibus propemodum improbis, et omni tempore ac loco, in foris, in convivijs, in voluptatibus, in luctibus. Iam autem etiam ad scenam us<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> prodijmus (quod penè <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> lachrymans dico) &amp; cum impudicissimis videmur: nec ullum tam jucundum acroama et spectaculum est, quàm cùm Christianus comicis cavillis incessitur. Greg. Naz. Orat. 1. <tei:add place="inline" indicator="no">In eadem Orat. p. 21 agit de Neophytis Clericis</tei:add></tei:p>

<tei:p xml:id="par301">Gregorius Nazianzenus de Episcopis <tei:del type="strikethrough">Synodi</tei:del> in Carm. 10 <tei:del type="strikethrough">Constantinopolitani alludens</tei:del> sic scribit.</tei:p>
<tei:l>Horum ego cùm cuperem numeros augere fatebor</tei:l>
<tei:l rend="indent5"> <tei:del type="cancelled">Vt varias</tei:del> Istud enim at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> inter limina jam ipse forem.</tei:l>
<tei:l>Vt varias vide fraudes at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> improba facta</tei:l>
<tei:l rend="indent5"> Pectore commotus terga repente dedi.</tei:l>
<tei:p rend="center" xml:id="par302">Et paulo post.</tei:p>
<tei:l>Non ego cum gruibus non anseribus<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> sedebo</tei:l>
<tei:l rend="indent5"> In synodis quæ se marte furente petunt</tei:l>
<tei:l>Hîc rixa, hic fera pugna, prius<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> abscondita probra</tei:l>
<tei:l rend="indent5"> Quæ ferale odium parte ab utra<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> parit.</tei:l>
<tei:l>Propter eos abjectâ etenim me sede locavi, &amp;c</tei:l>
<tei:p rend="center" xml:id="par303">Gregorius in carm 11 Sacerdotes conferens cum Histrionibus ita scribit</tei:p>
<tei:l><tei:del type="strikethrough">Christiferi, so</tei:del></tei:l>
<tei:l>O qui sacra deo offertis non tincta cruore</tei:l>
<tei:l>Christiferi, Solijs præclaris qui<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> sedetis</tei:l>
<tei:l>Sublimes, pulchris qui gaudetis<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> Theatris,</tei:l>
<tei:l>Scenigradi, ligno factis stantes pedibus<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice>,</tei:l>
<tei:l>Sub larva hiscentes pietatis debile quiddam:</tei:l>
<tei:l>Ast ✝<tei:anchor xml:id="n030r-01"/> <tei:note place="lineEnd" target="#n030r-01">✝ Scenigradis</tei:note> reliquis imo similes in pectore prorsus.</tei:l>
<tei:l>Ludite, si vultis, quæ fœdè luditis ipsi</tei:l>
<tei:l>Et gravibus verbis contraria cuncta patrate.</tei:l>
<tei:l>Ast ego &amp;c</tei:l>
<tei:p rend="center" xml:id="par304">Et paulo post.</tei:p>
<tei:l>Ac quiddam exiguum spiro, tum mole laborum</tei:l>
<tei:l>ffractùs, tum vitijs nostris, probris<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> pudendis.</tei:l>
<tei:l>Pars etenim sedes ob sacras belle gerentes</tei:l>
<tei:l>Exagitant sese ut fluctus, feriunt<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> vicissim</tei:l>
<tei:l>Nec sitis has ardens pugnandi deserit unquam</tei:l>
<tei:l>Pacem clamantes, captantes sanguine laudem</tei:l>
<tei:l>Ac Getthæo utinam morbo premerentur ut æquum <tei:add place="supralinear" indicator="yes">est</tei:add></tei:l>
<tei:l>Pœnas ob sedem meritas in sede luentes.</tei:l>
<tei:l>Ast alij rursum studiæ in contraria scissi</tei:l>
<tei:l>Qua<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> nitens oritur Phœbus, qua<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> occidit orbem</tei:l>
<tei:l>Concutiunt. —</tei:l>
<tei:l>Tanta animos nostros caligine cæcus honoris</tei:l>
<tei:fw type="catch" place="bottomRight">Circumfudit</tei:fw>
<tei:l>Circunfudit amor, vel opum malesana cupido,</tei:l>
<tei:l>Vel livor justo, crucians mala corda dolore</tei:l>
<tei:l>At<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> malo veneranda Trias prætexitur isti:</tei:l>
<tei:l>Sed revera animos stimulat damnosa simultas.</tei:l>
<tei:l>Quis<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> tegit mentes sub ovina pelle lupinas,</tei:l>
<tei:l>Ac velut æs pisces objectâ intercipit escâ.</tei:l>
<tei:l rend="indent5"> Scilicet ista duces faciunt plebes<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> sequuntur,</tei:l>
<tei:l>In vitium promptæ, dux quamvis nullus adesset.</tei:l>
<tei:l>Recti delectus nullus, vitij<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> prophani;</tei:l>
<tei:l>Nullus cordati senij, stolidæ<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> juventæ;</tei:l>
<tei:l>Nullus divinæ vitæ luxu<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> fluentis.</tei:l>
<tei:l>Lex hæc una viget, quo quis sit pejor, ut <tei:add place="supralinear" indicator="yes">idem</tei:add></tei:l>
<tei:l>Commoda plura ferat, plures et carpat hono<tei:add place="supralinear" indicator="yes">res</tei:add></tei:l>
<tei:l>Improba judicibus placet hæc sententia nostris</tei:l>
<tei:l>Exulet hinc Astræa procul, sint cuncta simul<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice></tei:l>
<tei:l>Christus homo, lumen tenebre, Sol stella, bonus<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice></tei:l>
<tei:l>Angelus et nullos qui jam dat Lucifer ignes.</tei:l>
<tei:l>Deni<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> cuncta simul rursum jungantur, ut <tei:add place="supralinear" indicator="yes">olim</tei:add></tei:l>
<tei:l>Tunc cum mundus erat rudis indigesta<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> moles.</tei:l>
<tei:p xml:id="par305">Eadem discordia attinget carm. 57 et alibi.<tei:space dim="vertical" extent="1" unit="lines"/></tei:p>
<tei:p xml:id="par306">Gregorius in vita sua, ubi narraverat se in sede Constantinopolitana a Theodosio collocatum, sic pergit.</tei:p>
<tei:l><tei:del type="cancelled">Mala</tei:del></tei:l>
<tei:l>Corpus aperte livor aut tectè omnia</tei:l>
<tei:l>Mala, auspicatur hic mihi celso a Throno</tei:l>
<tei:l>Nam quicquid Ortus Præsulum (Ægyptum citra)</tei:l>
<tei:l>Habebat us<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> ad inclytam novam Romam</tei:l>
<tei:l>Terræ maris<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> ex intimis recessibus</tei:l>
<tei:l>Quo concitatum cœlitus pacto haud scio.</tei:l>
<tei:l>Coit repentè, firmet ut Thronum</tei:l>
<tei:l>Putabam inanes spes fovens in pectore <tei:add place="supralinear" indicator="yes">mihi</tei:add></tei:l>
<tei:l>Si principatum sedis hunc caperam fore</tei:l>
<tei:l>– ut amico fœdere ipse astringerem</tei:l>
<tei:l>Malè dissidentes, imò verò pessimè</tei:l>
<tei:pb xml:id="p030v" n="30v"/>

<tei:l>Digne<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> multis lachrymis et fletibus</tei:l>
<tei:l>Quales nec olim, nec recens quisquam edidit</tei:l>
<tei:l><tei:del type="strikethrough">Edidit</tei:del> Adhuc ob ullos sortis adversæ impetus</tei:l>
<tei:l>Mala multa quamvis plurimis evenerint:</tei:l>
<tei:l>Dispersionem proferas licèt Israel,</tei:l>
<tei:l>Quem Christicida perdidit prorsus furor.</tei:l>
<tei:l>Etenim Magistri plebis ut<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> Antistites</tei:l>
<tei:l>Sancti datores spiritus, &amp; qui thronis</tei:l>
<tei:l>Fundunt ab altis verba queis pariter salus</tei:l>
<tei:l>Cunctis<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> pacem jugiter qui prædicant</tei:l>
<tei:l>In æde media vocibus clarissimis</tei:l>
<tei:l>Tanto furore se petunt ipsi invicem,</tei:l>
<tei:l>Tumultuando, contrahendo copias,</tei:l>
<tei:l>Carpendo sese mutuò lingua effera,</tei:l>
<tei:l>Saliendo, mentis ut solent sanæ impotes,</tei:l>
<tei:l>Prædando quos quis ante prædari queat</tei:l>
<tei:l>Rabida imperandi dum tenet mentes sitis,</tei:l>
<tei:l>(Quînam ista, <tei:del type="strikethrough">aut quibus</tei:del> verbis et quibus, dignè <tei:add place="infralinear" indicator="no">eloquar?</tei:add></tei:l>
<tei:l>Orbem universum prorsus ut divulserint</tei:l>
<tei:l>Velut auspica de Carmen hoc, dixi prius.</tei:l>
<tei:l>Ortum<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> nunc jam et Hesperum scindit magis</tei:l>
<tei:l>Ardens simultas quàm loci vel Climata.</tei:l>
<tei:l>Non causa pietas (bilis hoc excogitat,</tei:l>
<tei:l>Ad mentiendum prona) sed lis ob Thronos.</tei:l>
<tei:p xml:id="par307">Pergit dein Gregorius narrare quomodo ob has lites Episcopatu sese subinde abdicavit.</tei:p>
<tei:l>Senex quid sum, plurium et non nescius</tei:l>
<tei:l>Vitæ malorum —</tei:l>
<tei:l>At nostra longo temporis cursu malum.</tei:l>
<tei:l>Haud tale vidit, quale nunc, ætus gravis.</tei:l>
<tei:l rend="indent5"> Pugnant nefandè Principes plebis sacri,</tei:l>
<tei:l>(Hos livor ater, sævus hos armat furor,</tei:l>
<tei:l>Hos terret, ignis ut rapax, ferocia.)</tei:l>
<tei:l>Pugnant et orbis scinditur totus simul.</tei:l>
<tei:p xml:id="par308">Greg. Naz. Iambic. 1.</tei:p>

<tei:l><tei:seg rend="greek" rendition="greek">ὀυδεν γαρ ὁύτως ὀύποτε</tei:seg></tei:l>
<tei:l><tei:seg rend="greek" rendition="greek">ὁλην ἔσεισε γην</tei:seg></tei:l>
<tei:l><tei:seg rend="greek" rendition="greek">ὡς πνεύματος παρ᾽ρἡςία</tei:seg></tei:l>
<tei:l><tei:seg rend="greek" rendition="greek">Θεου βοωμένου</tei:seg>.</tei:l>
<tei:l><tei:seg rend="greek" rendition="greek">ὁ και πτοσάντη τοις φίλοις</tei:seg></tei:l>
<tei:l><tei:seg rend="greek" rendition="greek">Τέθεικεν, ὄιδαμεν</tei:seg>.</tei:l>
<tei:l>Nam talis orbis motio</tei:l>
<tei:l>Nunquam, veor, fuit,</tei:l>
<tei:l>Quàm sanctus est cùm spiritus</tei:l>
<tei:l>Dictus Deus palàm.</tei:l>
<tei:l>Ob id<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> me liquit favor</tei:l>
<tei:l>Chavi mei gregis.</tei:l>
<tei:p rend="indent0" xml:id="par309">Greg. Naz. Iamb. 23 De seipso. Sensus est quod in prima prædicatione deitatis Sp. S<tei:hi rend="superscript">ti</tei:hi>, totus orbis vehementissimè commotus fuit, &amp; grex quam Constantinopoli, antequam hoc cœpit prædicare, colligerat, statim recessit hoc prædicato.<tei:space dim="horizontal" extent="1" unit="lines"/></tei:p>
<tei:p xml:id="par310">Gregorius de Episcopis qui ex Ægypto venerunt ad collocandum Maximum in Throno, sic scribit</tei:p>
<tei:l rend="indent10"> – petulans chorus</tei:l>
<tei:l>Ammon, Apammon, Harpocras, Stippas, Rhodon,</tei:l>
<tei:l>Anubis, Hermanubis, –</tei:l>
<tei:l>Nautæ miselli, pretio et exiguo emptiles.</tei:l>
<tei:p xml:id="par311">Et paulo post</tei:p>
<tei:l>Non erat, et æger ipse eram, cum isti, velut</tei:l>
<tei:l>Caulam introgressi, conciti <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> rabie lupi,</tei:l>
<tei:l>Nautas habentes plurimos, pecunia <tei:del type="strikethrough">partos</tei:del></tei:l>
<tei:l>Partos, falile Alexandriam qui incendere</tei:l>
<tei:l>Solent (eos nam junxit irrumpens cohors</tei:l>
<tei:l>Secum) locare in sedem detonsum canem</tei:l>
<tei:l>Nituntur, antequam gregi ac primoribus <tei:del type="cancelled">hoc</tei:del></tei:l>
<tei:l>Hoc indicassent. Greg. Naz. carm. de vit. sua.</tei:l>

<tei:p xml:id="par312">Greg. Nazianzenus Orat de Episcopis in calce carminum <tei:del type="strikethrough"><tei:gap reason="illgblDel" extent="3" unit="chars"/>essa</tei:del> edit Morelli acriter rerehendit Sacerdotes. Sub initio Orationis: dicam, ait, hæc nihil reveritus. Convitijs quidem exagitare non fas est quenquam, et ut homines cuncti ab eo abhorrent ita peculiariter ipse vitium hoc odi. Proptereo nominatim nihil proferam, ne proferre videar in lucem quæ occultanda erant. Nec item omnium mentionem faciam. <tei:del type="blockStrikethrough"><tei:del type="strikethrough">[Petat me jaculis qui volet, jamdudum ad lapidum ictus ferendos me accommodavi &amp;c. Dein pergit Gregorius delineare Episcoporum inscitiam, dissimulationem, adulationem</tei:del></tei:del> Nolim enim me tam loquacem esse. Nam multos etiam novi de quibus loquendum sit honestius. Verum quisquis improbus est et plusquam improbus vinci se domari<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> patiatur. Vulnerabit orationis gladius quicquid malum fuerit. Et quinam sint mali patebit deinceps ubi meam orationem oppugnans manifestò te tuimet ipsius accusatorem declaraveris. Sic equidem adfectus sum Petat me jaculis qui volet. Iamdudum ad lapidum ictus ferendos me accommodavi. &amp;c. Pergit dein Gregorius <tei:del type="strikethrough">describere quomodo Episcopo</tei:del> <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic><tei:gap reason="illgbl" extent="1" unit="words"/></tei:sic><tei:corr>delineare</tei:corr></tei:choice> Episcopos tanquam falsis et subdolis rationum depravationibus studentes; contentiosos: vel subitanea ex infimo hominum genere exaltatione superbientes, vel genus jactantes &amp; nummos: quoad scientiam rudes et imperitos; quoad fidem, utram<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> in partem paratos, colentes temporum non dei leges adulatores; parvis leones, at rerum potientibus canes, mensarum ingeniosos pervestigatores: quod gratum est alijs habentes in pretio non quod utile De<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> hujusmodi moribus exclamat Gregorius: <tei:hi rend="underline">O pietatis mysterium quod jam prope per orbem universum est propagatum!</tei:hi> Adeo ut si aliquos (eos<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> forsan de genere monachico) vel probos vel saltem minus improbos, cum Gregorio exceperis, totus orbis hanc cæno involutus fuerit. Describit præterea Gregorius quomodo jam non probati et pietate spectabiles viri, sed novitij quivis qui id appeterent <tei:pb xml:id="p031r" n="31r"/><tei:fw type="pag" place="topRight">59</tei:fw> in episcopatus eligerentur. Qui fit, inquit, ut magni quidem pretij gemmæ difficulter conqueri possint, &amp; non cujusvis terræ loci sit aromata ferre, ut æquorum item malorum magna sit copia, cùm generosos tantum domus locupletum alant: Antistes verò facile momento reperiatur qui nihil antea præstiterit et novitius ad dignitatem accedat? O subitam morum mutationem! Res divinæ modò sunt jactus alearum cuborum<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice>. Si larva comica subito imponatur aliculi de hominum genare vilissimo, statim ille <tei:add place="supralinear" indicator="yes">nobis</tei:add> prodit, recens factus homo religiosus. <tei:del type="strikethrough">Heri minorum et spectacu</tei:del> Magna profectò gratia spiritus est si jucundissimus ille Saülus vatum in numero sit. Heri mimorum et spectaculorum in medio versaberis, &amp; quæ post spectacula perpetraveris, alius inquirat: nunc ipse nobis spectaculum quoddam novum et inusitatum exhibes. Nuper equorum perquam studiosus eras. – Forte cadebat auriga quidam vel equus in cursu victus. Et nunc compositus es moribus &amp; verecundiam vultu præ te fers, cùm aer equorum levis te modò reverberaret tanquam mente captum et furore correptum. Heri Oratoris munere fungens, jus fas<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> vænale habebas – nunc autem subito judex &amp; Danielus alter factus es. Heri gladio nudato pro tribunali sedens – tyrannidem ac vim usurpabas præsertim in <tei:add place="supralinear" indicator="yes">ipsas</tei:add> leges. At quàm hodie mihi mitis et mansuetus es. Ne vestimentum quidem tam facile mutare quis queat, ut tu <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="3" unit="chars"/></tei:del>[deletion] mores mutas. Heri temet inflectebas inter effeminatos tripudiatores, cantilenas quasdam flexili voce concinens et in compotationibus superbiens. Nunc tam virginum quàm in conjugio degentium moderator <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="yes">es,</tei:add> ad modestiam eas continentiam<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> revocans. Heri Simon Magus eras [i.e. <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> muneris Episcopalis emptor] hodie Simon Petrus <tei:del type="strikethrough">pro<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> Vulpec</tei:del> (heu nimiam celeritatem!) pro<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> Vulpecula Leo prodijsti. Velim autem mihi dicas vir optimè qui tributorum exactor eras vel aliquam in exercitu dignitatem reliquisti: qui factum sit ut cum pauper esses initio, deinde tam factus opulentus ut superares Crœsum divitijs domum totam lachrymis refertam possidens, ad suggestum transieris &amp; solium occuparis omnia<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> per vim complexus obtinueris. &amp;c. ‡<tei:addSpan spanTo="#addend031r-01" place="p031r-lower" startDescription="lower down f 31r" endDescription="higher up f 31r" resp="#mjh"/> <tei:del type="cancelled">[Alij</tei:del> [— ‡ Alij furore insito nativo<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> pleni, <tei:del type="strikethrough">morbo nullo hab</tei:del> recens facti sponsi, et ut moderatè dicam, nondum apertis nuptialibus thalamis, vel etiam suis cum amoribus innuptis adhuc viventes, priusquam genas ornamento virili, nimirum pilis vestitas habeant, omninò prima lanugine, corpore juvenes, moribus et adfectibus juniores, vel etiam antiquorum dierum vitijs referti. Antistites fiunt liberûm carne non procreatorum, – concedentes peccandi licentiam alijs, itidem ut ipsi eam sibi sumant. Quod si forte seipsos vincere, melius<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> se gerere velint, per ipsa solia impediuntur. Nam imperium at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> potestas ex homine stulto pejorem effficit. Hæc et alia multa — <tei:anchor xml:id="addend031r-01"/> Hæc et alia multa profert Gregorius, quæ <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> omnia <tei:add place="supralinear" indicator="yes">si</tei:add> describerem excribenda esset tota oratio. Tandem vero in hunc modum concludit. Num igitur optimum fuerit, ut quis tanquam in tempestate omnia pervertente, dum cuncta sursum deorsum agitantur, paululum deflectens paucos vitæ dies in tuto collocat &amp; senectutem in tranquillo statuat? Quamobrem vos et solia retinete vobis et tyrannides quando illa vobis prima <tei:del type="cancelled">esse</tei:del> videntur esse. Valete. Insolentes estote. Patriarchatus per sortes inter vos distribuite. Magnus hic mundus vobis cedat. De locis alijs in alia migrata. Hos deijcite illos attollite. Nimirum hæc juncunda vobis sunt. Pergite. Ego me ad Deum convertam cui vivo et spiro – Hæc ad vos improbos pro bonis dicta sunto. Quod si cui sunt ea molesta, reperit Oratio nostra quem quærebat. Cætera vobis amici altera in vita dicentur. Vnum tamen quiddam, si videtur; a nobis accipite velut in discessu a vobis nostro prolatum, breve quidem illud sed utile: veluti paternas voces et admonitiones memoria dignas extremùm excipientes, secundum quas ab eis amplius nihil auditur, quo ipso fit ut eo firmiùs ima in mente hæreant. Si alium quendam Gregorium amici acciperitis, videte magis ut illi parceatis. Sin autem restat alterum, ut vos erga proximos &amp; vosmet invicem rectè geratis, qui eatinus concordes esse consul vistis quatenus ijsdem adfectionibus indulgetis. Præterea pacem, cujus ego <tei:del type="strikethrough">semper</tei:del> studiosus fui, semper diligite, condonantes alter alteri suas infirmitates per quas respublica misere perturbatur. Itidem ego quod in me peccatum est remittam &amp;c.</tei:p>
<tei:p xml:id="par313">Nec est quod quisquam Gregorium <tei:add place="supralinear" indicator="yes">ob imperas injuros</tei:add> acerbius <tei:add place="supralinear" indicator="yes">in Episcopos</tei:add> quam par erat scripsisse <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> licèt veritatem liberius dixerit. Nam Orat. de laud. Basilij, quam scripsit annis tribus circiter ante concil: Constantinopolitanum, eadem episcoporum vitia perstringit, <tei:del type="strikethrough">hoc modo</tei:del>. <tei:hi rend="underline">Periculum est</tei:hi>, inquit, <tei:hi rend="underline">ne ordo omnium sanctissimus sit maxime ridiculus. Non enim virtute magis quàm maleficio et scelere sacerdotium paratur: nec digniorum sed potentiorum Throni sunt</tei:hi>. Quinetiam eodem tempore quo factus est Episcopus Nazianzi, mores perditissimos populi describens, hoc addit: <tei:hi rend="underline">ffactus in sacerdos sicut populus</tei:hi>. Apologeti. sive Orat 1.</tei:p>
<tei:pb xml:id="p031v" n="31v"/>
<tei:p xml:id="par314">Nec sane deest exemplum sacerdotij malè administrati in ipso Basilio quem Gregorius tantoperè coluit. Is enim cum Anthemiò Episcopo Tyanæ acerrimam <tei:del type="strikethrough">contentionem</tei:del> de dominio episcopali contentionem traxit: quam Gregorius sic perstrinxit. Cum patria nostra [Cappadocia] in duas Provincias et Metropoles [Cæsareansem et Tyanensem] divisa esset, ac multa ex priori novæ Metropoli adjungerentur, ea de causa inter illos dissidium excitatum est. Ille enim æquum esse dicebat ut cum publicis diœcesibus nostræ quo<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> simul dividerentur ob eam<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> causam eas Paræcias quæ novæ Provinciæ nuper adjunctæ fuerant, ut jam ad se attinentes, at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> ab illo distractas vendicabat. Hic contra veteri consuetudini, at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> huic divisioni quæ olim a patribus facta fuerat, inhærebat. At<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> ex hac contentione permulta mala partim jam accedebant partim impendebant. Subtrahebantur conventus a novo Metropolita, proventus diripiebantur, Ecclesiarum Presbyteri, partim sermonum blanditijs illiciebantur, partim immutabantur. Ex quo illud contingebat ut Ecclesiarum negotia deterius se haberent, utpote quæ in partes ac studia scinderentur. Gr. Naz. Orat 20 de laud. Basil. In hac contentione Basilius ut resarciret damnum urbis<tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="2" unit="chars"/></tei:del> adempta<tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="3" unit="chars"/></tei:del> <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic>novas</tei:sic><tei:corr cert="high">novam</tei:corr></tei:choice> <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> constituit episcopatus <tei:del type="strikethrough">quosdam quorum</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="no">Sasimis</tei:add> cui Gregorium amicum suum integerrimum <tei:add place="supralinear" indicator="yes">et non ita pridem socium <tei:del type="strikethrough">principuum</tei:del> studiorum</tei:add> præfecit: de quo Gregorius sic conquestus est in <tei:add place="supralinear" indicator="yes">carm. de</tei:add> vita sua.</tei:p>

<tei:l>Meisne noxis imputare hoc debeam</tei:l>
<tei:l>Punxêre pectus quæ meum jam sæpius</tei:l>
<tei:l>Ignoro (vulnus semper hoc quippe ut recens</tei:l>
<tei:l>Fervescit) an te, summe vir, potiùs notem</tei:l>
<tei:l>Tuum<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> fastum quem tibi invexit Thronus</tei:l>
<tei:l>Nam sede demptâ cuncta si spectes, mihi</tei:l>
<tei:l>Nec forte velles ipse te præponere</tei:l>
<tei:l>Vt nec volebas antehac, Vir optimè,</tei:l>
<tei:l>Contemptionis ergo quæ tantæ fuit</tei:l>
<tei:l>Repente causa? charitas hæc funditus</tei:l>
<tei:l>Pereat amicos intimos quæ sic colit.</tei:l>
<tei:l>Si cogitassent perdiu inimici mei</tei:l>
<tei:l>Quamam arte parere dedecus posset mihi</tei:l>
<tei:l>Hunc unum opinor hos repertum modum.</tei:l>
<tei:l>In regiæ medio viæ est vicus situs</tei:l>
<tei:l>Qui scindit in tres se vias, limphis carens,</tei:l>
<tei:l>Exors vivoris, libero indignus viro,</tei:l>
<tei:l>Arctum<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> prorsus oppidum, triste, &amp;c:</tei:l>
<tei:l>Erat hæc meorum Sasimorum Eclesia</tei:l>
<tei:l>His liberalis scilicet vir me dedit</tei:l>
<tei:l>Denos haberet quinquies cùm Antistites</tei:l>

<tei:l>Sub se: et quidem vi vendicante ut altero</tei:l>
<tei:l>Victor maneret, erigens sedem hanc novè</tei:l>
<tei:l>Nam nos amicos Martios quondam sibi</tei:l>
<tei:l>Putabat (ut et strenuus quondam fui)</tei:l>
<tei:l>Ac præter alia, dicta nunc quæ sunt mihi,</tei:l>
<tei:l>Thronum haud licebat consequi sine sanguine.</tei:l>
<tei:l>Nam<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> æmulorum Præsulum confinium</tei:l>
<tei:l>Erat hoc duorum: pugna<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> haud certe levis</tei:l>
<tei:l>Sectura patriæ quam meæ secum attulit,</tei:l>
<tei:l>Vrbes minorum dum duas matres facit.</tei:l>
<tei:l>Prætexebatur mentius salus: tamen</tei:l>
<tei:l>Erat amibitio, ne dicam opes et copias.</tei:l>
<tei:l>Quibus agitatur mundus hic tristem in modum.</tei:l>
<tei:l>Quid facere, quæso per Deum, par hic erat?</tei:l>
<tei:l>Retinere sedem? tam graves ferre impetus?</tei:l>
<tei:l>Felis feriri? sordido immergi luto?</tei:l>
<tei:l>Cùm nec ubi senium ponerem locus foret</tei:l>
<tei:l>Tectis subinde sed meis extruderer:</tei:l>
<tei:l>Nec panem haberem quem ministrarem hospiti.</tei:l>
<tei:p xml:id="par315">Talis erat Basilius hic, quem tamen Gregorius inter optimos &amp; sanctissimos suæ religionis viros numeravit. De fastu verò quem Gregorius insinuat  multi eum accusarunt: <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> unde Gregorius objectioni occurrere nititur in Orat 20 de laud. Basil. Si igitur Basilius, quem Gregorius <tei:add place="supralinear" indicator="yes">✝</tei:add><tei:anchor xml:id="n031v-01"/> <tei:note place="marginLeft" target="#n031v-01">✝ Orat 20.</tei:note> laudibus ad cœlum us<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> provehere nititur, fastuosus fuit et amico infidus, &amp; (ne quid dicam magis) contentiosus us<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> ad pugnas suorum: quid dicendum erit de reliquis Episcopis quos Basilio <tei:del type="cancelled">infec</tei:del> cedere Homousiani facilè agnoscunt.</tei:p>
<tei:p xml:id="par316">In Orat 32 habita coram 150 Episcopis in concilio Consantinopolitano Gregorius postulans ut sibi successor daretur. Diuturnis inquit laboribus nos levate ac recreate. — Alium subrogate qui pro nobis vexetur. – Lassus sum dum, et cum sermone at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> invidia, et cum <tei:del type="strikethrough">nostris pu</tei:del> hostibus &amp; cum nostris pugno. Illi pectora feriunt &amp; minus quod cupiunt assequuntur (nam qui apertas inimicitias gerit facilè caveri potest) sic autem terga observant et magis molesti sunt. <tei:add place="supralinear" indicator="yes">Dein <tei:del type="strikethrough">studi</tei:del> contentiones Episcoporum cum seditione et conflictu vectorum in tempestate conferens, addit.</tei:add> — Quo tandem modo <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> sacrum hoc bellum feram? dicatur enim etiam quoddam bellum sacrum, quemadmodum et barbaricum. Quomodo hos adversis thronis insidentes, at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> adversas in pascendo grege<tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> partes foventes connectam, at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> in unum adducam, populum<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> simul cum ipsis abruptum, studijs<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> contrarijs distractum <tei:del type="strikethrough">nec populum solum</tei:del> (quemadmodum in ijs hiatibus qui ex terræ motibus accidunt vicinæ et propinquæ partes simul moveri solent, aut in pestiferis morbis famuli ac domestici simul abripiuntur, morbo nimirum ab alijs ad alios facilè dimanante) nec populum solùm sed etiam orbis terræ segmenta, eodem cum dissidentibus affectu commota, ita ut jam in duas contrarias partes Oriens &amp; Occidens secreti at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> divisi sint, nec jam minùs animorum &amp; voluntatum quàm finium segmentes <tei:fw type="catch" place="bottomRight"><tei:del type="strikethrough">sint</tei:del></tei:fw><tei:fw type="catch" place="bottomRight">esse</tei:fw><tei:pb xml:id="p032r" n="32r"/><tei:fw type="pag" place="topRight">61</tei:fw> esse videantur? Quous<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> enim hæc audientur; Mens &amp; lucis, antiquus &amp; novus facundior aut spiritualior, nobilior aut ignobilior, multitudine opulentior aut tenuior? Senectutis me pudet, cum aliorum <tei:choice><tei:sic>nonime</tei:sic><tei:corr>nomine</tei:corr></tei:choice> censeor, qui a Christo salutem accepi. Non fero <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic>circos</tei:sic><tei:corr>Circos</tei:corr></tei:choice> vestros et Theatra at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> æmulum hunc, tam in sumptibus quam in animorum studijs, furorem. Equos transjungimus, contra jungimus, certatim fremimus, propemodum etiam aerem ipsum verberamus, ut illi, pulverem<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> in cœlum tanquam insani jacimus, ac sub alienis personis contentiones nostras explemus, mali<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> ambitionis et malificentiæ arbitri efficimur, at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> iniqui et absurdi rerum judices. Iidem enim homines hodie ejusdem nobiscum Throni fidei<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> sententiæ sunt, si ita nos duces et Antistetes nostri tulerint: cras contrariæ sedis et sententiæ, si spiritus reflaverit. Odium at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> amicitiam nomina comitantur: nec, quod gravissimum est, apud eosdem auditores contraria loqui erubescimus: nec nobis ipsis constamus, subinde nos immutante contentione. Dicas Euripos quosdam esse, nunc exundantes, nunc reciproco fluctu subsidentes. Greg. Naz. Orat. in <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic><tei:gap reason="illgbl" extent="1" unit="words"/></tei:sic><tei:corr>præsentia</tei:corr></tei:choice> 150 Episcoporum habita.</tei:p>
<tei:p xml:id="par317">Iis beneficijs Martyrum [sc. miraculis quæ ad sepulchra fiebant] in quantum crescebat fides Ecclesiæ Catholicæ in tantum Arianorum perfidia minuebatur. Paulinus in Vita Ambrosij. Consule etiam vitam istam, et Ambrosijj serm. 91 de prædicatione Trinitatis per diabolum.</tei:p>
<tei:p xml:id="par318"><tei:del type="cancelled"><tei:unclear reason="del" cert="medium">Euseb</tei:unclear></tei:del> Quam resistebam ne ordinarer: postremò cum cogerer, saltem ordinatio protelaretur. Sed non voluit præscriptio, prævaluit impressio. Tamen ordinationem meam Occidentales Episcopi judicio, Orientales etiam exemplo probarunt. Et tamen Neophytus prohibetur ordinari. Ambros Epist 82 ad Vercelluenses. Hoc exemplo multi ubi<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> Neophytæ creati, ut ex Nazianzeno et Augustini hoc loco constat. Quando <tei:del type="strikethrough">hærentes in adult uxorum desertores</tei:del> eos terremus ne adulterinis conjugijs hærendo pereant, solemus eis proponere continentiam Clericorum qui plerum<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> ad eandem <tei:add place="supralinear" indicator="yes">[continentiæ]</tei:add> sarcinam subeundam capiuntur inviti, eam<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> susceptam us<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> ad debitum finem domino adjuvante <tei:del type="strikethrough">custodiunt</tei:del> perducunt. Dicimus ergo eis: Quid si et vos ad hoc subeundum populorum violentia caperemini, nonne susceptum castè custodiretis offici<tei:choice><tei:orig>ū</tei:orig><tei:reg>um</tei:reg></tei:choice> repentè conversi ad impetrandas vires a Domino de quibus nunquam antea cogitastis? Sed illos, inquiunt, honor plurimam consoletur. Respondemus, et vos timor amplior moderetur. Si enim ad hoc multi Dei <tei:del type="strikethrough">servi</tei:del> ministri repentè at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> inopinanter impositum susceperunt, sperantes se illustrius in Christo fulgere, quanto magis vos adulteria cavendo vivere continenter debetis, &amp;c. <tei:add place="supralinear" indicator="yes">Augusti<tei:choice><tei:orig>nꝰ</tei:orig><tei:reg>nus</tei:reg></tei:choice> de Adulterinis conjugijs</tei:add> <tei:add place="inline" indicator="no">lib 2.</tei:add> Multi ita<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> <tei:del type="strikethrough">Mariti</tei:del> neophytæ ad Sacerdotium rapiebantur, quibus adde virgines et Monachos Neophytas. De Neophitis Clericis vide Nazianz. Orat. 1. p 21 script ante annum 377 Imperante Valente.</tei:p>
<tei:p xml:id="par319"><tei:del type="strikethrough">Levitis in Sacerdotium assumptis nulla</tei:del></tei:p>
<tei:p xml:id="par320">Terra per undecim Tribus viritim distributa est. Levitis enim in Sacerdotium assumptis, nulla portio data, quo liberius servirent Deo. Equidem hoc exemplum non tacitus præterisim, legendum<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> ministris ecclesiarum libenter ingesserim. Etenim præcepti hujus non soum immemores, sed etiam ignari mihi videntur: tanta hoc tempore animos eorum habendi cupido, veluti tabes, incessit. Inhiant possessionibus, prædia excolunt, auro incubant, emunt, vendunt<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice>, quæstui per omnia student. At siqui melioris propositi videntur, ne<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> possidentes ne<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> negociantes, quod est multo turpius, sedentes munera expectant, at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> omne vitæ decus mercede corruptum habent, dum quasi venalem præferunt sanctitatem. Sed longius quam volui egressus sum dum me temporum nostrorum piget tædet<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice>. Sulp. Sever. Hist l. 1 c 43.</tei:p>
<tei:p xml:id="par321">Sulpitius l 2 Hist. c 47 de Persecutione Dioclesiani locutus ait: Multo avidius hunc martyria gloriosis mortibus quærebantur quam nunc Episcopatus pravis ambitionibus appetuntur.</tei:p>
<tei:p xml:id="par322">Prisciliano occiso non solum non repressa est hæresis quæ illo auctore proruperat, sed confirmata, latius propagata est. — Quin et jurare per Priscilianum, summa religio putabatur, ac inter nostros perpetuum discordiarum bellum exarserat: quod jam per quindecim annos fœdis dissentionibus agitatum, nullo modo sopiri poterat. Et nunc, cum maximè discordijs Episcoporum turbari aut misceri omnia cernerentur, cuncta<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> per eos odio aut gratia metu, inconstantia, invidia, factione, libidine, avaritia, arrogantia, desidia, essent depravata, postremo plures adversum paucos bene consulentes, insanis consilijs &amp; pertinacibus studijs certabant: inter hæc plebs Dei &amp; optimus quis<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> probro at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> ludibrio habebatur. Sulp. l. 2. Hist in fine. Hæc <tei:add place="supralinear" indicator="yes">et contentiones Arianorum</tei:add> erant intestina bella de quibus Severus initio Historiarum sic scribit. Visum <tei:del type="cancelled">est</tei:del> mihi est non absurdum, cum us<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> ad Christi crucem, Apostolorum<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> actus, per sacram historiam cucurissem, etiam post gesta convertere, excidium Hierosolymæ, vexationes<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> populi Christiani &amp; mox pacis tempora, ac rursum ecclesiarum intestinis periculis turbata omnia locuturus.</tei:p>
<tei:pb xml:id="p032v" n="32v"/>
<tei:p xml:id="par323">Nunc carnimus plurimos [sc. Episcopos] hanc rem [sc. <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> ordinationem <tei:del type="cancelled">Presbyterorum</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="no">Clericorum</tei:add>] beneficium facere, ut non quærant <tei:del type="strikethrough">qui</tei:del> eos qui possunt Ecclesiæ plus prodesse et in Ecclesia erigere columnas sed quos vel ipsi amant, vel quorum <tei:add place="supralinear" indicator="yes">sunt</tei:add> obsequijs <tei:del type="strikethrough">sunt</tei:del> deliniti, vel pro quibus majorum quispiam rogaverit: &amp;, ut deteriora taceam qui ut clerici fierent, muneribus impetrarunt. Hieronymus Comment. in Titum cap 1 prope initium.</tei:p>
<tei:p xml:id="par324">De trium Hypostase<tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> con origine &amp; significatu consule Hieronymi Epistolas ad Damasum Tom 2 p 48. Ex eadem epistola constat Vrsicinum fuisse Arianum, &amp; Hieronymum ex auctoritate Pontificis Romani pependisse, Orientem item eo tempore (hoc est regnante Valente) Eusebianum fuisse</tei:p>
</tei:div>
<tei:pb xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="p034r" n="34r"/>
<tei:fw xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="pag" place="topRight">65</tei:fw>
<tei:div xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
<tei:head rend="center" xml:id="hd27"> Historia Ecclesiastica post Tempora Theodosij</tei:head>
<tei:p xml:id="par325">Vltra locum unde Mæotidis paludis irruptio incipit habitant Gothi Traxitæ nomine, non multi, sed qui Christianorum legem colentes, eam accuratè tuentur. Vocant autem incolæ Tanaim etiam hanc irruptionem, quæ a Mæotide Palude incipiens ad Euxinum us<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> pontum pertinet itinere ut aiunt dierum viginti: <tei:foreign xml:lang="gre">ἔιτε δὲ Ἀρέιου δόξης ἐγένοντό ποτε ὁι Γοτθοι ὁυτοι, ὥσπερ καὶ τὰ ἄλλα Γοτθικὰ ἔθνη, ἔιτε καὶ ἄλλοτι ἀμφὶ τη δόξη ἀυτοις ἤσκητο, ὀυκ ἔχω ἐιπει<tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> ἐπὲι <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="2" unit="chars"/></tei:del> ὀυδὲ ἀυτὸι Ἰσασι. ἀλλὰ φιλία τὲ τ<tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del>ανυν καὶ ἀρπαγμοσύνη πολλη <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> τιμωσε τὴν δόξαν.</tei:foreign> An vero <tei:del type="strikethrough">Arrianæ opiniones</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="no">fidei Arij</tei:add> facti sunt olim participes hi Gotthi sicut cæteræ gentes Gotthicæ, <tei:add place="supralinear" indicator="yes">an</tei:add> aliunde circa <tei:del type="strikethrough">opinionem</tei:del> fidem instructi fuerint, non dixero, siquidem nec ipsi id sciunt sed hodie amore multo et <tei:choice><tei:sic>tranqillitate</tei:sic><tei:corr>tranquillitate</tei:corr></tei:choice> hanc fidem colunt. Procop. fragment. de priscis sedibus et migrationibus Gotthorum [apud Iornandem Edit. Vulcanij. in Bibl. pub.] Quære an <tei:foreign xml:lang="gre">τὴν δόξαν</tei:foreign> de fide Ariana vel de fide Christiana intelligatur.</tei:p>
<tei:p xml:id="par326"><tei:del type="strikethrough"><tei:del type="cancelled">Iijs</tei:del> Iis beneficijs Martyrum [sc. miraculis quæ ad sepulchra fiebant] in quantum</tei:del></tei:p>
</tei:div>
<tei:div xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
<tei:head rend="center" xml:id="hd28"> Liber diurnus Romanorum Pontificum</tei:head>
<tei:p rend="indent0" xml:id="par327">ex antiquissimo Codice MS in lucem editus opera et studio Ioannis Garnerij Presbyteri e Societate Iesu, qui notas dissertationes<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> addidit, anno 1679, Parisijs. In titulo autem notatur annus 1680.</tei:p>
</tei:div>
<tei:pb xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="p035r" n="35r"/>
<tei:fw xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="pag" place="topRight">67</tei:fw>
<tei:div xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
<tei:head rend="center" xml:id="hd29"> De Arrianis et Eunomianis et Macedonianis</tei:head>
<tei:p xml:id="par328">Rides [Vigilanti] de reliquiis Martyrum, &amp; cum autore hujus hæreseos Eunomio Ecclesijs Christi calumniam struis, nec tali societate terreris ut eadem contra nos loquaris quæ ille contra ecclesiam loquitur? Omnes enim sectatores ejus Basilicas Apostolorum et martyrum non ingrediuntur, ut scilicet mortuum adorent Eunomium, cujus libros majoris autoritatis arbitrantur quam evangelia. — Eunomius has præstigias dæmonum esse confinxit et non vere clamare dæmones sed sua simulare tormenta. Hieron. adv. Vigilantium. Ep 2. scrpt. Imperante Honorio.</tei:p>
<tei:p xml:id="par329">Hæretici nuper sub magistro cerebroso in Gallia pullula<tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="3" unit="chars"/></tei:del>runt qui Basilicas Martyrum declinantes, nos qui ibi <tei:del type="strikethrough">ex more</tei:del> oratione <tei:add place="supralinear" indicator="yes">ex more</tei:add> celebramus, quasi immundos fugiunt. Hoc autem non tam illi faciunt quam habitantes in eis Dæmones: fortitudinem et flagella sancti cineris non ferentes. Quis autem Hæreticorum non requiescit in memorijs, non dormit in specubus magistrorum? Qualis fuit Marcion et Valentinus &amp; nuper Eunomius, mentis immunditiam leprosa carne contestans. Hieron. lib. 18 in Isaiam c 65.</tei:p>
<tei:p xml:id="par330">Arius et Eunomius et eorum sequaces, Christum verbum assumpsisse corpus sine anima docebant. Theoderitus in Demonstrationibus per syllogismos – c 3. &amp; Hæret. ffab. l 5. c 11.</tei:p>
<tei:p xml:id="par331">Siquæ forte Synodales epistolæ vocem consubstantialis aut reticent aut omnino rejiciunt, eas Sabinus Macedonianæ sectator hæresios studiosè operi suo miserit: contrarias vero sciens ac prudens silentio transilit. Socrates lib. 2. c 17. Macedoniani docebant Homoiusion Socr. l 2 c 40, 45. <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="2" unit="chars"/></tei:del> Theod l 2 c 6.</tei:p>
<tei:p xml:id="par332">Orientales Macedonium ejecerunt cum creaturam dicere abnueret eum quem sacra scriptura filium appellat. Quam ob causam ab illis sejunctus, propriæ sectæ auctor ac patronus extitit: quippe qui consubstantialem quidem patri filium esse ipse quo<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> negaret: similem vero per omnia genitori suo diceret: spiritum autem sanctum disertis verbis creaturam appellaret. Theod l 2 c 6.</tei:p>
<tei:p xml:id="par333">De fide Donatistarum vide p 72</tei:p>
<tei:p xml:id="par334">Macedonius, – licet ejusdem substantiæ patrem et filium dixerit, sanctum tamen spiritum creaturam vocans, reus totius trinitatis fuit. Cassian. lib 1 de incarnat.</tei:p>
<tei:p xml:id="par335">Et Ioannes dicit Hæreticos esse Antichristos, Arrianos uti<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> designans. Hæc enim Hæresis post omnes hæreses cœpit et ex omni hæresi venena colligit. Sicut enim de Antichristo scriptum est quia <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic>apperuit</tei:sic><tei:corr>aperuit</tei:corr></tei:choice> os suum in blasphemiam ad<tei:del type="strikethrough">versus</tei:del> Deum blasphemare nomen ejus et bellum facere cum sanctis ejus: ita et isti ffilio Dei derogant, nec martyribus perpercerunt: et quod fortasse ille non faciet, scripturas falsavere divinas. Ambros de Fide lib: 2 <tei:add place="supralinear" indicator="yes">cap 4</tei:add> sub finem.</tei:p>
</tei:div>
<tei:pb xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="p036r" n="36r"/>
<tei:fw xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="pag" place="topRight">69</tei:fw>
<tei:div xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
<tei:head rend="center" xml:id="hd30"> De Patribus, <tei:add place="supralinear" indicator="yes">scriptoribus</tei:add> Concilijs, &amp; Authoritate Ecclesiastica</tei:head>
<tei:p xml:id="par336">De Apocriphis consule decretum Concilij Romani sub Gelasio P.I. quod in farragine Conciliorum legitur, et apud Gratianum in decreto.</tei:p>
<tei:p xml:id="par337">Non infirmatur dogmatum fides eo quod diversum docuisse videantur quibus Ecclesia auctoritatem non tribuit. Iustinus, Arnobius, Lactantius, Ecclesiæ homines fuerunt sed Laici. Summus quidem vir Iustinus et instituti nunquam satis laudati, qui cum fidei hostibus agendo, martyrium sibi conciliavit. Sed sicubi erravit, quid ad authoritatem Ecclesiæ e plebe fidelis? Arnobius Catechumenus, si in hæreticorum libros inciderit &amp; eorum dogmata quasi ad fidem pertinentia fidei hostibus opposuerit (quod ab eo factum lib. 2 omnes fatentur,) quis hoc Ecclesiæ interesse putet? Quid quod Lactantius censente S. Hieronymo aptior refutandis Gentilibus quàm fidei confirmandæ reperiatur? Quid quod in exponendo Trinitatis dogmate erroneus? Nam Tertullianus, quem S. Hieronymus Ecclesiæ hominem non fuisse, eleganter judicat, tantum valebit quantum vel historiæ fide refert ver argumentando conficit. Quid Alexandrinus Clemens? quem, satis est, quod Apocryphis <tei:del type="strikethrough">Gelasius</tei:del> accenset Gelasius. Quid Origines? cujus casum, tam præclarè tam supra modum meriti deplorant <tei:del type="cancelled">omnes</tei:del> meritò, cum <tei:del type="strikethrough">Vincentio</tei:del> Lerinensi <tei:add place="supralinear" indicator="yes">Vincentio</tei:add>, omnes Ecclesiæ studiosi <tei:add place="supralinear" indicator="yes">✝ Non obstare vel –</tei:add>.<tei:addSpan spanTo="#addend036r-01" place="p036r-bottom" startDescription="the bottom of f 36r" endDescription="f 36r" resp="#mjh"/> ✝ Non obstare vel traditæ fidei vel communionis legi, quod Origenis multas sententias in utram<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> incurrere constet; argumento est, quod eorum nomine, vivente etiam Origine lis contestata sit licet propterea, ne<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> Ecclesiæ communione ne<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> Sacerdotij honore caruerit. Thorndike ib. c. 25. p. 492.<tei:anchor xml:id="addend036r-01"/> Thorndike de Rat. fin. Contr. Eccl. <tei:del type="cancelled">c 5</tei:del> c 25. p 492.</tei:p>
<tei:p xml:id="par338">Non improvida PP. veneranda sapientia, Fideli posteritati, quæ essent Canonica dogmata definivit; Certam librorum etiam veterum in auctoritatem recipiendorum sancto spiritu instituente summam præscribens – Et paulo post – Christiana fides Canonicarum Legum &amp; Synodicarum disciplinarum ob Patrum regulis constitutis, stabili et inconcusso tramite limitatur. Hormisda Papa in Epist. ad Possessorem Episc. Africanum. citante Thorndikio de Rat fin Contr. Eccl c 25 p 493.</tei:p>
<tei:p xml:id="par339">Thorndikius ostendens quomodo primi patres ecclesiæ cum Ordinationis successione <tei:del type="cancelled">fidei doctrina</tei:del> institutionem fidei et docendi auctoritatem propagabant, addit, hac igitur ratione Iustini, Clementis, Arnobij, Lactantij, Tatiani, Athenagoræ sententius novit esse præscribendas Ecclesiæ Traditio; contendo; tanquam Ecclesiæ patrum, quorum auctoritate propagata videri debeat; quorum partim Laici fuerint Ecclesiæ autem communione gaudentes; partim non plusquam Presbyteri. Tertullianus autem <tei:del type="strikethrough">propter</tei:del> Ecclesiæ communionem propter Montani prophetias repudiaret. In Origine hæret difficultas, sive ob ingentia in Ecclesiam merita, sive quod in fidei Regulâ labefactandâ non solus esse videri possit. Nam quod filium et spiritum Sanctum Patre minores facere videtur, id ei, non solam cum eis quos diximus, commune videtur; sed et antiquioribus Irenæo et Theophilo, loci<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> in Ecclesia sublimioris; tum et Dionysio Alexandrino &amp; Neocæsariensi Gregorio, discipulis suis, magnæ postmodum in Ecclesia auctoritatis. Thorndike de Rat. fin. contr. Eccl. c. 25 pag 495.</tei:p>
<tei:p xml:id="par340">Sive novi Samosateniani contendant, integrum sibi esse, solutis Traditionis mœnibus, novas scripturæ interpretationes comminisci; Sive quis novus Arrianus existat, qui sibi licere contendat quod Origeni, quem Ario prælucissa ferunt: damnatus cum Sabellio Samosatenus (cujus Hæresin adsciscere <tei:del type="strikethrough">cum</tei:del> Samosateno semper necesse fuit, ut de spiritu sancto ex sua de filio sententiâ responderet) ostendit aliud traditum tenuisse tum Ecclesiam. Cùm autem Origenem Ecclesiæ ab initio suspectum fuisse constet, cùm Dionysium Alexandrinum (qui contra Sabellium scribens, rationes adhibuerat quæ ad Arianum, qui postea fuit, sensum <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic>declinare</tei:sic><tei:corr>inclinare</tei:corr></tei:choice> visæ sunt) a suis Presbyteris ad R. Sedem delatum fuisse quasi Regulam fidei non teneret, se<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> ipsum excusasse: quis sanus receptam Ecclesiæ Regulam neget, ad quam exacta sint quæ Dionysius scripserat. Thorndike de Rat. fin. contr. Eccl. c. 25. p 495.</tei:p>
</tei:div>
<tei:pb xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="p037r" n="37r"/>
<tei:fw xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="pag" place="topRight">71</tei:fw>
<tei:div xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
<tei:head rend="center" xml:id="hd31"> De Hæresibus et Hæreticis.</tei:head>
<tei:p xml:id="par341">Corrigatur Samosatensis divinæ factus <tei:del type="cancelled">auditor vocis</tei:del> auscultator vocis, dicentis Corpus meum, &amp; non Christum præter me Verbum, sed <tei:add place="supralinear" indicator="yes">una</tei:add> mecum <tei:del type="strikethrough">illum</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="no">Christum</tei:add>, &amp; me cum <tei:del type="strikethrough">illo</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="no">Christo</tei:add> nominantis. Chrisma enim sum ego Verbum &amp; quod a me ungitur est homo. Non igitur sine me unctus sive Christus nominari debet, sed una mecum, cum mei sit existentis in illo. Igitur manifestatio missionis Verbi ostendit unionem ejus cum Iesu filio Mariæ qui per interpretationem Servator dicitur <tei:del type="cancelled">propter <tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="no">id<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice></tei:add> non alia de causa quàm <tei:del type="strikethrough">propter unionem</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="no">quod unitus sit</tei:add> cum Deo Verbo. Hoc ostenditur dicto<tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> illo<tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del>: Qui misit me Pater &amp; a me non veni sed Pater me misit. Vnionem enim cum homine, quod natura invisibilis per visibilem innotescere posset, missionem nominavit. Athanas. Orat 5 contr. Arian. in fin.</tei:p>
<tei:p xml:id="par342">Christus genitus ex Patre non corporum more <tei:del type="cancelled">sed per</tei:del> <tei:foreign xml:lang="gre">ταις τομαις ἢ ταις ἐκ διαιρέσεων ἀπο᾽ρ῾ροίαις</tei:foreign> per sectiones aut defluxos divisionum quemadmodum Sabellio videtur &amp; Valentino, sed modo ineffabili. Alexander Epist ad Alexandr. Byzantij apud Theod. l 1 c 4.</tei:p>
<tei:p xml:id="par343">Doctrina Arij est Ebionis et Artimæ &amp; Pauli Samosateni. Alexander ib.</tei:p>
<tei:p xml:id="par344">ffilium dicimus fœtum sed non tanquam unum e cæteris. Nec quemadmodum Valentinus asseverabat emissionem quandam illum esse <tei:del type="strikethrough">esse</tei:del> patris fœtum, aut ut Manichæus eundem illum fœtum partem esse dixit patri consubstantialem. Ne<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> ut Sabellius qui unitatem dividens <tei:foreign xml:lang="gre">υἱοπάτορα</tei:foreign> filio-patrem dixit. Non item ut Hieracas Lucernam a Lucerna aut Lampadem in duas partes divisam. Arius Epist. Encycl. apud Epiphan. hær. 69</tei:p>
<tei:p xml:id="par345">Sabelliani nomine quidem filium confitentes, reipsa vero ac veritate substantiam illius reprobantes Iudaismum denuò renovant. Nam quando verbum ill<tei:choice><tei:orig>ū</tei:orig><tei:reg>um</tei:reg></tei:choice> esse confitentur <tei:foreign xml:lang="gre">τω ἐνδιαθετω</tei:foreign> interno verbo comparant et cum sapientiam illum esse dicunt, similem faciunt <tei:add place="supralinear" indicator="yes"><tei:foreign xml:lang="gre">τη έξει τη ἐκ ψυχη</tei:foreign></tei:add> habitui illi qui in anima eruditorum consistit. Quapropter et unum constituunt Patris et filij <tei:foreign xml:lang="gre">προσωπον</tei:foreign> personam, quòd et homo unus dicatur, non divisus propter verbum et sapientiam quod in se habet. Basil Hom. 27 contra Sabellianos p. 602.</tei:p>
<tei:p xml:id="par346">Non satis est <tei:del type="cancelled">perso</tei:del> <tei:foreign xml:lang="gre">προσώπων</tei:foreign> personarum numerare differentias sed fatendum est unamquam<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> personam <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> <tei:foreign xml:lang="gre">έν ὑποστάσει ἀληθινη ὐπαρχειν</tei:foreign> in vera substantia subsistere. Alioquin figmentum illum personarum non substantialium ne<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> ipse Sabellius reprobasset: cùm diceret eundem Deum unum quoad subjectum existentem, pro re nata <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic><tei:gap reason="illgbl" extent="1" unit="words"/></tei:sic><tei:corr>transformatio</tei:corr></tei:choice> &amp; nunc ut patrem nunc ut filium nunc ut spiritum sanctum loqui. Basil. Epist. 64. p. 850.</tei:p>
<tei:p xml:id="par347">In fidei expositione quæ <tei:foreign xml:lang="gre">ἡ κατὰ μερος</tei:foreign> dicitur et Gregorio Thaumaturgo tribuitur, notantur Sabelliani qui <tei:hi rend="underline">Sapientiam in Deo existimant esse sicut in homine sapientiam humanam qua sapiens est: et Verbum simile esse interpretantur verbo quod ore profertur, vel mente concipitur, nulla hypostasi</tei:hi>. Tum ita: <tei:hi rend="underline">Quocirca Sabellium fugimus qui dicit eundem esse patrum et fillium: Patrem quidem dicit eum qui loquitur Filium vero verbum in Patre manens &amp; tempore creationis patefactum, completis verò rebus in Deum remeans</tei:hi>. Idem dicit de spiritu sancto. Hæc citat Petavius Theol. Dogm. <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> Tract 2. l 1 c 6. p 34</tei:p>
<tei:p xml:id="par348">Sabellij et sociorum hæc est opinio eundem esse patrem et filium et spiritum sanctum; ut <tei:del type="strikethrough">ad eandem tres appellationes conveniunt</tei:del> in una Hypostasi tres sint appellationes, aut ut in uno homine sit sit corpus et anima et spiritus. Et quidam ut corpus <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> esse patrem, ut anima filium, et ut spiritus <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/> habet</tei:del> hominis sic <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic><tei:gap reason="illgbl" extent="1" unit="words"/></tei:sic><tei:corr>esse</tei:corr></tei:choice> <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> spiritum sanctum in deitate <tei:del type="cancelled">sic habere</tei:del>. Epiphan. Hæres. 62. Addit et solis similitudinem in quo triplex inest <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> <tei:foreign xml:lang="gre">ἐνέργ<tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del>α</tei:foreign> illuminandi vis, calefaciendi &amp; rotunda figura seu solis ipsum corpus quod discum vocant. ac vim calefaciendi responderi spiritui sancto, illuminandi autem filio Patrem vero formam esse totius Hypostasis. ffili<tei:choice><tei:orig>ū</tei:orig><tei:reg>um</tei:reg></tei:choice> proinde radij instar certo tempore emissum post absolutam Evangelij procurationem ad auctorem suum redijsse &amp;c. Vide locum.</tei:p>
<tei:p xml:id="par349">Idem de Sabellianis docet Athanasius in libro contra Sabellianos <tei:add place="supralinear" indicator="yes">p 662 A</tei:add>. Cum enim <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> un<tei:choice><tei:orig>ā</tei:orig><tei:reg>am</tei:reg></tei:choice> trium <tei:del type="cancelled">personarum <tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/> substantiam</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="no">hypostaseas</tei:add> essentiam docuisset. <tei:hi rend="underline">At non</tei:hi> inquit, <tei:hi rend="underline">ideo tria hæc in unum complectens, ex quo, per quem, et in quo, ea trinitate unitatem <tei:add place="supralinear" indicator="yes">facere</tei:add> violenter admitor. Ne<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> hominem ex tribus spiritu anima et corpore compositum intelligens, eadem modò de Deo sentio, quod ille</tei:hi> [sc. Sabelliani] <tei:hi rend="underline">audent; ne<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> sub ejusmodi <tei:add place="supralinear" indicator="yes">impia</tei:add> opinione indivisibilem prodo</tei:hi>.</tei:p>
<tei:p xml:id="par350">Propria Sabelliani dogmatis labes hæc fuit qui personas tres quasi partes quasdem divinitatis ejusdem constituit, asserens patrem velut corpus esse, <tei:del type="cancelled">filium</tei:del> animam autem esse filium , spiritum verò humani <tei:del type="cancelled">esse</tei:del> similem, ut refert Epiphanius. Athanasius quo<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> in libro contra Sabellianos, <tei:hi rend="underline">Sic igitur</tei:hi>, inquit, <tei:hi rend="underline">unus deus est pater &amp; una divinitas Patris et ffilij. Vt autem est assertio tua</tei:hi> [Sabellj] <tei:hi rend="underline">unus erit compositus ex duabus partibus imperfectis</tei:hi>. Petav. Dogm. Theol. Tract <tei:space dim="horizontal" extent="3" unit="chars"/> lib 2. c 4. p 126.</tei:p>
<tei:pb xml:id="p037v" n="37v"/>
<tei:p xml:id="par351">Verbum, dicebat Sabellius, haud <tei:foreign xml:lang="gre">ἐνυπόστατον</tei:foreign> substantialem esse, sed <tei:foreign xml:lang="gre">προφόρικον</tei:foreign> prolatitium et transiens ut vult Epiphanius. At suspicor tamen hunc Verbum et spiritum pro facultatibus substantialibus licet non pro substantijs habuisse. Idem Epiphanius in synopsi libri secundi Tomi primi &amp; in Anacephalæosi affirmat Sabellium cum Noetio sentientem in pleris<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice>, hoc uno discrepasse capite quod non ut ille passum esse Patrem arbitraretur. At Athanasius in libro de Synodis eos a Romanis Patripassianos vocari dicit quos Græci Sabellianos nominant Et Augustinus tract 36 in Ioan. <tei:hi rend="underline">Sabelliani,</tei:hi> <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> inquit, <tei:hi rend="underline">dicti sunt quidam hæretici qui vocantur patripassiani; qui dicunt ipsum patrem passum fuisse</tei:hi>.</tei:p>
<tei:p xml:id="par352">Homousion sermonem ad veram et legitimam ex Deo Patre unigeniti nativitatem sumus amplexi: detestantes secundum Sabellij blasphemias ipsam unionem, ne<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> aliquam parte<tei:del type="cancelled">m</tei:del> patris esse filium. intelligentes sed ex toto at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> perfecto innascibili Deo totum at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> perfectum unigenitum Deum natum. Hæc Synodic<tei:choice><tei:orig>ā</tei:orig><tei:reg>am</tei:reg></tei:choice> Concilij Gallicani Tom. 1 1 Concil Gallic. p. 16. <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/> in</tei:del> Quæ et in Hilarij fragmentis extat. Et a Petavio Dogm. Theol. Tr <tei:space dim="horizontal" extent="3" unit="chars"/> l. <tei:space dim="horizontal" extent="3" unit="chars"/> c. <tei:space dim="horizontal" extent="3" unit="chars"/> citatur.</tei:p>
<tei:p xml:id="par353">Origenes mundum æternum esse credidit. Ipsum etiam Dei Verbum ab æterno genitum fuisse &amp; ideo Deum esse, <tei:add place="supralinear" indicator="yes">adstruebant</tei:add> Ariani quidam, quos Psathyrianos appellatos esse testis est Theodoretus (lib. 4, contra Hæret.) <tei:del type="strikethrough">adstruebant</tei:del>.</tei:p>
<tei:p xml:id="par354">Epiphanius Hær 76 tradit Ætium &amp; Eunomium eorum<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> discipulos Anomæos dictos asseverasse se non fide tantum cognoscere Deum sed perfectè quasi manibus attrectarent ut non tam seipsos quam Deum perfecte scrirent <tei:hi rend="underline">Et cum in eos aliquis inciderit ac de mandatis Dei mentionem fecerit hoc quod ab illo profectum est <tei:del type="strikethrough">dictum</tei:del> usurpant dictum: Nihil est aliud quod Deus a nobis requirat nisi ut cognoscamus ipsum tantum. Quemadmodum Christus dixit his verbis: Da ipsis Pater habere in se vitam Hæc est autem vita, ut cognoscant te solum verum Deum &amp; quem misisti Iesum Christum</tei:hi>. Epiphan. p 916. Hanc Anomæorum vocem Deum se tam exactè nosse quam quisquam seipsum alij commemorant et enixe impugnat ut Basilius, Gregorij duo, Chrisostomus Cyrillus Alexandrinus Theodoretus &amp;c. Et quidem res sensibiles et corporeas (utpote crassas et complexas) se ignorare dicebant; Deum verò quod Ens simplicissimum sit <tei:add place="supralinear" indicator="yes">se</tei:add> facilius cognoscere.</tei:p>
<tei:p xml:id="par355">Qui vsiam et Hypostasin idem esse statuunt coguntur personas fateri esse diversas &amp; in eo ipso quod Hypostases tres dicere verentur Sabellij impietatem non videntur effugere, qui et ipse passim propriam notionem confundens personas distinguere conatur unam et eandem Hypostasin affirmans pro eo at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> res tulerit varie transformari. Basil Epist 391 Ad eundem modum loquitur in Epist 349. Et Gregorius in calce Orat 21 refert eos qui personas tres profiterentur Sabellianæ insimulatos esse perfidiæ Arianæ autem eos qui Hypostases tres profiterentur.</tei:p>
<tei:p xml:id="par356">Dionysius Pontifex Romanus apud Athanasium (lib. de decret. Nic. Syn.) contra Sabellianos disputans eos deinde redarguit, qui ex adverso pugnantes divinitateis <tei:del type="cancelled">principatum <tei:gap reason="illgblDel" extent="5" unit="chars"/></tei:del> monarchiam <tei:foreign xml:lang="gre">ἐις τρεις δυνάμεις τινὰς καὶ μεμερισμένας ὑποστάσεις καὶ θεότετας τρεις</tei:foreign> in tres virtutes ac distinctas hypostases et deitates secabant.</tei:p>
<tei:p xml:id="par357">Lactantius in libris suis et maxime in Epistolis ad Demetrianum Spiritus Sancti negat substantiam, et errore Iudaico dicit eum vel ad Patrem referri vel ad filium et sanctificationem utrius<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> personæ sub ejus nomine demonstrari. Hieronymus Epist. ad Pammachium et Oceanum</tei:p>
<tei:p xml:id="par358">Donatistæ plurimi hoc confitentur de filio quod nos, quod æqualis sit patrifilius ejusdem<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> substantiæ: alij verò eorum ejusdem quidem substantiæ confitentur sed æqualem negant. Augustin de Verbis Apostoli serm. 31. t 10. f 84. E.</tei:p>
<tei:p xml:id="par359">Donati (illius qui Majorino successit) extant scripta ubi apparet eum etiam non catholicam de Trinitate habuisse sententiam: sed quamvis ejusdem substantiæ, minorem tamen Patre filium et minorem filio putasse spiritum sanctum Augustin de Hæres. Tom 6. f 6. H.</tei:p>
<tei:p xml:id="par360">Donati, a quo Donatiani, (non primi sc. sed illius qui Majorano successit) extant multa ad suam Hæresin pertenentia, et de spiritu sancto liber Ariano <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> dogmati congruens. Hieron. catal. Script. Eccl.</tei:p>
<tei:p xml:id="par361">Gnostici, Manichæi, et Priscilianistæ, animas humanas de substantia <tei:add place="supralinear" indicator="yes">Dei</tei:add> confectas Deo<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> consubstantiales esse <tei:del type="strikethrough">crede</tei:del> docebant. Augustinus de Hæres.</tei:p>
<tei:p xml:id="par362">Verbum Sabelliani tale ascribunt quale homines in sua mente concipiunt et Sapientiam qualis ea quæ nostri animi <tei:foreign xml:lang="gre">ΕΚ</tei:foreign> attribuunt. Ideo<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> unam personam <tei:unclear reason="faded" cert="medium">et una cum</tei:unclear> Verbo asseverant quemadmodum hominem unum dicimus cum sua <tei:unclear reason="faded" cert="low">ratione</tei:unclear> verborum<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> in animo conceptis. Athanas. Contra Sabellianos p. 651. C .</tei:p>
<tei:p xml:id="par363">Sabell<tei:supplied reason="damage">ius</tei:supplied> inexplanabili est confusus unitatem substantiæ in Patre <tei:pb xml:id="p038r" n="38r"/><tei:fw type="pag" place="topRight">73</tei:fw> et filio et spiritu sancto inseparabilem sentiens quod æqualitati tribuere debuit, singularitati dedit: et cùm veram Trinitatem intelligere non valeret unam eandem<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> credidit sub triplici appellatione personam. Leo I Papa Serm. 4 in nativitate <tei:choice><tei:abbr>D<tei:hi rend="superscript">ni</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>Domini</tei:expan></tei:choice></tei:p>
</tei:div>
<tei:pb xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="p039r" n="39r"/>
<tei:fw xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="pag" place="topRight">75</tei:fw>
<tei:div xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
<tei:head rend="center" xml:id="hd32"> Ex Petavij Dogmatîs Theologicis <tei:del type="cancelled">lib 1</tei:del> Tract. 1</tei:head>
<tei:p rend="indent5" xml:id="par364"><tei:hi rend="underline">Nihil est quod non in substantia sua &amp; creatione corporeum sit: &amp; omnium sive in cœlo sive in terra, sive visibilium sive invisibilium elementa formata sunt. Nam et animarum species sive obtinentium corpora, sive corporibus exulantium, corpoream tamen naturæ suæ substantiam sortiuntur: quia omne quod creatum est, in aliquo sit necesse est</tei:hi>. Hæc Hilarius Can. 5 in Matth. Vnde Claudianus Mamertus contra ffaustum Regiensem scribens qui animas nostras corporeas putabat, fatetur ipsum <tei:hi rend="underline">consentaneum sibi Pictavium Hilarium</tei:hi> habere, qui scilicet inter complura præcelsarum disputationum suarum quiddam secus sentiens, duo hæc veris adversa disseruit: Vnum quod nihil incorporeum creatum dixit, aliud nihil doloris Christum in passione sensisse. Hæc Claud. Mamert. lib. 3 de statu anim. Tom. 4. Bibl. patr. Col 637. Citante Petavio l 2 c. 1. p 107, &amp; Hilarium excusante.</tei:p>
</tei:div>
<tei:pb xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="p040r" n="40r"/>
<tei:fw xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="pag" place="topRight">77</tei:fw>
<tei:div xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
<tei:head rend="center" xml:id="hd33"> De Synodo Serdicensi &amp; Ariminensi</tei:head>
<tei:p xml:id="par365">That the Councel of Serdica did write concerning <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> faith as tis recorded by <tei:del type="strikethrough">Sozomen</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="no">Theodoret</tei:add> contrary to Athanasius appears by <tei:del type="strikethrough">Ieroms</tei:del> <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> testimony <tei:add place="supralinear" indicator="yes">of Soebadius in Ierom</tei:add> de Script. Ecclesiasticis in Soebadio, &amp; apud Baronium an 357. §16. &amp; <tei:add place="supralinear" indicator="yes">perhaps</tei:add> by the testimony of Hilary contra Constantium p 333. B, his verbis. Damnas quo<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> substantiæ nomen quo te et Sardicensi Synodo et Sermicensi pium esse mentiebaris.</tei:p>
</tei:div>
<tei:pb xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="p041r" n="41r"/>
<tei:fw xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="pag" place="topRight">79</tei:fw>
<tei:div xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
<tei:head rend="center" xml:id="hd34"> De Trinitate.</tei:head>
<tei:p xml:id="par366"><tei:foreign xml:lang="gre">Τούς δὲ λέγοντας — ὁτι ἐξ οὐκ ὀντων ἐγένετο, ἢ ἐξ ἑτέρας ὑποστάσεως ἢ οὐσίας — τούτους ἀναθεματίζει ἡ καθολικὴ καὶ ἀποστολικὴ ἐκκλησια.</tei:foreign> Verba sunt Nicæni Concilij. Vnde colligit Petavius hos Patres pro synonymis habuisse has voces <tei:foreign xml:lang="gre">ὑπόστασιν</tei:foreign> &amp; <tei:foreign xml:lang="gre">οὔσίαν</tei:foreign>. Et Basilio Magno battofogiam objiciente: Respondet Petavius Patres hic ad Arium respecisse qui per utram<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> vocem idem intelligeret ut in Epistola sua ad Alexandrum videre est. Idem nequis in voculis contensiosè fucum deinceps faceret, utram<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> caute positam fuisse, perinde at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> hæ expressiones synonymæ, ffuisse aliquando quando non erat, &amp; ex non extantibus fuisse, ab ijsdem patribus positæ &amp; condemnatæ fuerunt. Adhæc Athanasium in epistola ad Africanos <tei:unclear reason="over" cert="medium"><tei:choice type="oldCorr"><tei:sic>scripsisse</tei:sic><tei:corr cert="medium">scribere</tei:corr></tei:choice></tei:unclear> Nicænos Patres contra Eusebianorum versutias vocem <tei:foreign xml:lang="gre">του ὁμοουσίου</tei:foreign> <tei:add place="supralinear" indicator="yes">in symbolo</tei:add> posuisse ut varias quæ in scripturis occurrunt loquendi formulas exprimerent, at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> inter alias quod <tei:foreign xml:lang="gre">χαρακτηρ της ὑποστάσεως</tei:foreign> (Heb. 1) dicitur. Deni<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> quod Synodo Nicænæ interfuere Patres aliqui, qui postea, tum collecti in Synodis, tum seorsim singuli <tei:foreign xml:lang="gre">ὑπόστασιν</tei:foreign> pro <tei:foreign xml:lang="gre">ὐσία</tei:foreign> sumpserunt; quod nunquam fecissent si contrarium apud Synodum Nicænam statuissent. Petav. Theol. Dogmat. Tract 2. l 4. c 6. p 314. Citat dein <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic><tei:gap reason="illgbl" extent="1" unit="words"/></tei:sic><tei:corr>Petavius</tei:corr></tei:choice> posteriorem partem Epistolæ Synodicæ Concilij Sardicensis, (quam dicit apud Athanasium deesse ut libro primo monuerat) ubi Ariani ob tres Hypostases damnantur &amp; una Hypostasis <tei:add place="supralinear" indicator="yes">sæpius</tei:add> statuitur. Citat Romanum item Concilium sub Damaso collectum Episcoporum nonaginta, quod Spiritum sanctum ejusdem Hypostasis et Vsiæ, definit, esse cum Patre et ffilio his verbis. <tei:foreign xml:lang="gre">Χρὴ δὲ της ἀυτης ὑποστασεως καὶ οὐσίας καὶ τὸ πνευμα τὸ ἁγιον πιστέυειν.</tei:foreign> Apud Theod. l. 2. c. 22. &amp; Sozom l. 2 c 23. &amp; Niceph l 11. c 31.</tei:p>
<tei:p xml:id="par367"><tei:foreign xml:lang="gre">Ἡ δὲ ὑποστασις οὐσία ἔστιν καὶ οὐδεν ἄλλα σεμαινόμενον ἔχει <tei:add place="supralinear" indicator="yes">ἤ ἀυτὸ τὸ ὂν</tei:add></tei:foreign> &amp;c Hypostasis est usia nec aliam habet significationem, <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> nisi hoc ipsum quod est; quam Hieremias vocat <tei:foreign xml:lang="gre">ὑπαρξιν</tei:foreign> exstantiam his verbis: Et non audierunt vocem extantiæ. Nam Hypostasis et usia idem est cum extantia. Est enim et existit. Athanas. in Epistola ad Africanos. <tei:add place="inline" indicator="no">Vide et Epistolas Liberij Athanasij<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> ad invicem.</tei:add></tei:p>
<tei:p xml:id="par368"><tei:del type="cancelled">Et in</tei:del> Vt unum est principium et ideo unus Deus, ita plane ac revera una est quæ vere <tei:del type="cancelled">est</tei:del> <tei:foreign xml:lang="gre">οὐσία καὶ ὑποστασις μια ἐστὶν ὴ λέγουσα ἐγώ ἐιμι ὁ ών</tei:foreign> usia et hypostasis una est quæ <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic>dicitur</tei:sic><tei:corr cert="high">dicit</tei:corr></tei:choice>: ego sum qui sum. Orat 5. Contr. Arian.</tei:p>
<tei:p xml:id="par369">Item in libro de Synodis Basilium Ancyranum et Semiarianos collaudat quod non longe a vera professione distent: ut qui una cum Nicænis patribus filium asserant, ex usia esse Patris et non ex altera Hypostasi: ex quo sequitur esse homoüsion. Atqui Basilius iste cum semiarianis <tei:foreign xml:lang="gre">ὑπόστασιν</tei:foreign> nihil aliud quàm <tei:foreign xml:lang="gre">ὀυσιαν</tei:foreign> <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic>definierunt</tei:sic><tei:corr cert="high">definit</tei:corr></tei:choice> <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> apud Epiphanium Hæres. <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> 73. – Cum igitur Athanasius Basilium talia sentientem laudet, quis non videt Concilium Nicænum ex opinione Athanasij – istas duas voces promiscue usurpasse. Petav. Theol. Dogm. Tr. 2. l 4. c. 8. p 315.</tei:p>
<tei:p xml:id="par370">Hypostasin pro Vsia Epiphanius etiam sumit, ut in Anchorato, N. 6. Si dicas, inquit consubstantiale, vim Sabellij dissolvisti. <tei:foreign xml:lang="gre">Ὁπου γὰρ τὸ ὁμοούσιον, μιας υποστάσεώς εστι δηλοστικὸν.</tei:foreign> Nam ubi est consubstantiale unam <tei:del type="strikethrough">substantiam</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="no">hypostasin</tei:add> significat. Rursus in Hæres. 69 quæ est Arianor<tei:choice><tei:orig>ū</tei:orig><tei:reg>um</tei:reg></tei:choice>: <tei:hi rend="underline">Ignorant</tei:hi>, inquit, <tei:hi rend="underline">idem esse hypostasin et <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> usiam dicere</tei:hi>: Quod deinde confirmat. Et in Hæresi 74: <tei:hi rend="underline">Trinitas hæc</tei:hi>, <tei:add place="supralinear" indicator="yes">inquit,</tei:add> <tei:hi rend="underline">sancta nominatur</tei:hi>, quæ sunt tria, una concordia, una Deitas, ejusdem potestatis, <tei:foreign xml:lang="gre">της ἀυτης ὑποστάσεως</tei:foreign> <tei:hi rend="underline">ejusd<tei:choice><tei:orig>ē</tei:orig><tei:reg>em</tei:reg></tei:choice> hypostasis</tei:hi>.</tei:p>
<tei:p xml:id="par371">Cyrillus item Hierosolymitanus Catechesi sexta Deum dicit <tei:foreign xml:lang="gre">τον πολυώνυνυμον καὶ παντοδυναμον καὶ μονοειδη τὴν ὑπόστασιν</tei:foreign>, multinominem et omnipotentem et uniusmodi hypostasis.</tei:p>
<tei:p xml:id="par372">Ex Latinis Marius Victorinus Afer in opusculo de homoüsio: Ergo inquit hoc nemo negat, hoc esse Græce <tei:foreign xml:lang="gre">ὀυσίαν</tei:foreign> vel <tei:foreign xml:lang="gre">ὑπόστασιν</tei:foreign> dicunt, nos uno nomine Latinè substantiam dicimus. Idem in secundo libro adversus Arium idem docet.</tei:p>
<tei:p xml:id="par373">Item Hieronymus in Epist 57 copiose de significatione hypostasis disserit, ac demonstrat idem esse at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> usiam proinde<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> tres hypostases dicere metuit. Et Basilius Epist 349 Antiochenos. Paulini episcopi partiarios redarguit quod hypostases tres negarent ac personas tantummodo tres admitterant, docens Sabellium hoc idem statuisse</tei:p>
<tei:p xml:id="par374">Anastasius Sinaita in <tei:seg rend="greek" rendition="greek">ὁδηγω</tei:seg> <tei:del type="cancelled">Th</tei:del> c, 6, p. 96 Theorianus in Legatione ad Armenos p 110, <tei:del type="cancelled">testatur</tei:del> Exteri, inquit, sapientes individuum sive hypostasin et quod unum est numero definiunt usiam, quod sane divini patres non admittunt. Quippe Patres illi Deiferi usiam et naturam <tei:add place="supralinear" indicator="yes">esse</tei:add> dicunt <tei:pb xml:id="p041v" n="41v"/> universalia quam scriptores exteri formam sive speciem appellarunt. Ideo in sancta Trinitate naturam unam &amp; usiam esse professi sunt, Hypostases vero tres: natura nimirum et usia plueres Hypostases continente. Hæc ille apud Petav. Dogm. Theol. Vol 2 l 4 c 1 n 2</tei:p>
<tei:p xml:id="par375"><tei:foreign xml:lang="gre">Ὄυτε γὰρ <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="3" unit="chars"/></tei:del> υἱοπάτηρα φρονούμεν ὡς ὁι Σαβέλλιοι, λέγοντες μονοούσιον καὶ οὐχ ὁμοούσιον, καὶ ἐν τούτω ἀναιρουντες <tei:del type="cancelled">τὸν υἱον</tei:del> τὸ εἰναι τὸν υἱον.</tei:foreign> Non sapimus ffilio-patrem cum Sabellianis, dicentes <tei:foreign xml:lang="gre">μονοουσιον</tei:foreign> non vero homousion, et eo ipso tollentes filium. Athanasius in expositione fidei.</tei:p>
<tei:p xml:id="par376">Nazianzenus Orat. 21 in Athanas dicit usiam significare <tei:foreign xml:lang="gre">τὴν φύσιν της θεότητος</tei:foreign>, <tei:del type="cancelled">Hypos</tei:del> naturam deitatis, <tei:del type="cancelled">person</tei:del> Hypostases verò <tei:foreign xml:lang="gre">τας των τριων ἰδιότητας</tei:foreign> trium proprietates.</tei:p>
<tei:p xml:id="par377"><tei:del type="cancelled">Natura</tei:del> Boetius libro de duabus naturis ait Græcos ita loqui solitos: Vsiæ in generalibus esse possunt, in particularibus solis subsistunt.</tei:p>
<tei:p xml:id="par378">Ruffinus in supplemento Eusebianæ Historiæ l 1 c 29, Substantia, inquit ipsa rei alicujus naturam rationem<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> qua constat, designat: subsistentia autem uniuscujus<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> personæ hoc ipsum quod extat et subsistit, ostendit.</tei:p>
<tei:p xml:id="par379">Hilarius quod Græcè ita conceptum erat ab Arianis in Antiochensi formula: <tei:foreign xml:lang="gre">ὡς εἰναι τη μὲν ὑποστάσει τρία, τη δὲ συμφονία ἑν</tei:foreign>; his verbis reddit ut sint quidem per substantiam tria per consonantiam vero unum.</tei:p>
<tei:p xml:id="par380">Ioannes Maxentius (Tom. 4. Bibl PP col 485) in Dialogo 2<tei:hi rend="superscript">do</tei:hi> tres in Deo substantias agnoscit et Sabellium notat <tei:hi rend="underline">qui sicut unam naturam sic unam et substantiam sive personam asserit Trinitatis</tei:hi>. Item: <tei:hi rend="underline">nisi forte</tei:hi> nominibus tantum &amp; non substantijs sive personis Trinitatem juxta Sabellium, sicut superius dictum est &amp; Paulum Samosatenum, esse contendis</tei:p>
<tei:p xml:id="par381">Augustinus 7 de Trin c 4 a Græcis, ait, dicitur una essentia, tres substantiæ; a Latinis una essentia vel substantia tres personæ. <tei:del type="cancelled">Sic Isidorus</tei:del> Isidorus Originum 7, Fides, inquit, apud Græcos de Trinitate hoc modo est: una <tei:foreign xml:lang="gre">οὐσία</tei:foreign>, ac si dicatur una natura, aut una essentia; tres Hypostases, quod resonat in Latinum tres substantias. Nam Latinitas proprie non dicit de Deo nisi essentiam; substantiam vero non propriè dicit sed abusive, quoniam vere substantia apud Græcos persona intellegitur, non natura.</tei:p>
<tei:p xml:id="par382">Isidorus Hispalensis lib 1 de Differen Num. 2 &amp; seq. substantiam apertè pro essentia sumit.</tei:p>
<tei:p xml:id="par383">Victorinus Afer, <tei:del type="strikethrough">negat op</tei:del> qui floruit imperante Valente &amp; Theodosio (in 1 con. Ari. col 187 To 4 Bibl PP) negat oportere dicere duas personas unam substantiam: sed duo Patrem et filium ex una substantia: dante Patre a sua substantia filio substantiam in hoc in quo genuit filium. Et eodem in libro. Non enim oportet dicere nec fas est dicere unam esse substantiam, tres esse personas. Si enim ista ipsa substantia et egit omnia &amp; passa est, Patripassiani ergo et nos absit.</tei:p>
<tei:p xml:id="par384">Augustinus <tei:add place="supralinear" indicator="yes"><tei:del type="strikethrough">lib 3</tei:del></tei:add> <tei:del type="strikethrough">contra Maximinum c 15</tei:del> lib. 2 <tei:add place="supralinear" indicator="yes"><tei:del type="cancelled">cap 2</tei:del></tei:add> de mori<tei:choice><tei:orig>bꝰ</tei:orig><tei:reg>bus</tei:reg></tei:choice> Manichæorum cap. 2. Nam et ipsa natura, inquit, nihil est aliud quam id quod intelligitur in suo genere esse aliquid. Ita<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> ut nos jam novo nomine, ab eo quod est esse, vocamus essentiam, quam plerum<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> substantiam etiam nominamus: ita veteres qui hæc nomina non habebant, pro essentia et substantia naturam vocabant.</tei:p>
<tei:p xml:id="par385">Prudentius in Hamartigenia ita canit</tei:p>
<tei:l rend="indent10">Non tamen iccirco duo Numina, nec duo rerum</tei:l>
<tei:l rend="indent10">Artifices, quoniam generis dissentio nulla est.</tei:l>
<tei:p xml:id="par386">Hilarius lib 8. Ne<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> alterius generis Deus est, sed Pater et filius unum sunt.</tei:p>
<tei:p xml:id="par387">Eusebius Emissenus Hom 1 de Symbolo. Tres inquit, videntur in distinctione sed unum probantur esse in genere.</tei:p>
<tei:p xml:id="par388">Ne<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> <tei:foreign xml:lang="gre">ταυτοούσιον</tei:foreign> appellamus, ne vox ista a nonnullis usurpata Sabellianum ad Dogma trahatur. Epiphan. Hæres. 76, n. 7.</tei:p>
<tei:p xml:id="par389">Substantia in eo quod substantia est, maxime si sit ejusdem generis, &amp; hæc in duobus pluribusve sit, hæc eadem non similis dicitur esse substantia. Vt anima substantia est, sint licet multæ animæ, in eo quod animæ sunt, una est illis <tei:unclear reason="faded" cert="high">eadem<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice></tei:unclear> substantia. Marius Victorinus cont. Arian. lib. 3. disputans pro homousio contra homoiusion. <tei:pb xml:id="p042r" n="42r"/><tei:fw type="pag" place="topRight">81</tei:fw> Hilarius in libro de Synodis Semiarianos laudat quod filium Patri per omnia similem dicerent. Et pluribus ostendit dogma plane catholicum esse. Imò utile esse docet non solum unam substantiam Patris &amp; ffilij asserere sed etiam similem, ne in Sabellij delabamur errorem qui personæ [forte substantiæ] solitudinem invexit. Et addit Si Pater <tei:del type="strikethrough">ne<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> aliam</tei:del> naturam ne<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> aliam ne<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> dissimilem ei, quem <tei:add place="supralinear" indicator="yes">[melius quæ]</tei:add> impassibiliter generabat, dedit, non potest aliam dedisse nisi propriam. Ita similitudô proprietas est, proprietas æqualitas est, &amp; æqualitas nihil differt. Quæ autem nihil differunt unum sunt, non unione personæ sed æqualitate naturæ.</tei:p>
<tei:p xml:id="par390">Augustinus contra Maximinum cap. 15. Si per omnia similem diceretis, consequenter intelligeremini quod eos diceretis unius ejusdem<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> esse naturæ, <tei:del type="cancelled">id est</tei:del> sive substantiæ</tei:p>
<tei:p xml:id="par391">Cyrillus Alexandrinus tum in alijs locis tum in tertio Comment. in Ioan. docet filium non operatione tantum <tei:del type="strikethrough">sed natura et substant</tei:del> similem esse patri, sed naturæ substantiæ<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> <tei:add place="supralinear" indicator="yes">istam</tei:add> similitudinem esse ostendit. Idem docet in Dialog. 1 <tei:add place="supralinear" indicator="yes">de Trin</tei:add> addens ex <tei:del type="cancelled">per</tei:del> omnimoda similitudine sequi homousion. Idipsum in secundo Commentariorum in Ioannem docet, &amp; in Thesaurorum nono capite lib. j. ut ab Euthymio citatur, ubi scribit, quod autem in omnibus simile est etiam consubstantiale est.</tei:p>
<tei:p xml:id="par392">Basilius Arianis <tei:foreign xml:lang="gre">τὸ τρίθεον</tei:foreign> objicientibus respondet, Nos unum Deum non numero sed natura profiteri. Basil Epist. 141</tei:p>
<tei:p xml:id="par393"><tei:del type="cancelled">Aliqui tamen ut</tei:del></tei:p>
<tei:p xml:id="par394">Profitentur tamen Patris ffilij et SS naturam, <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> substantiam, essentiam, Deitatem non similem sed unam. Vnde aliqui se per <tei:foreign xml:lang="gre">ὁμοούσιον</tei:foreign> non <tei:del type="strikethrough"><tei:foreign xml:lang="gre">ομο</tei:foreign></tei:del> <tei:choice><tei:sic>non</tei:sic><tei:corr type="noText"/></tei:choice> similitudinem sed <tei:choice><tei:sic>indentitatem</tei:sic><tei:corr>identitatem</tei:corr></tei:choice> substantiæ intelligere, non <tei:foreign xml:lang="gre">ὁμοιούσιον</tei:foreign> sed <tei:foreign xml:lang="gre">ταυτοούσιον</tei:foreign> profiteretur intelligere: hoc est Patris et filij male et improprie dici similem speciem proprie et rectè eandem.</tei:p>
<tei:p xml:id="par395">Quæ est ratio communis ad propriam eandem habet usia ad Hypostasin Nam unusquis<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> nostrum et secundum communem usiæ rationem esse participat et secundum peculiares sibi proprietates talis vel talis existit. Sic in Deo usiæ ratio communis est: velut bonitas, divinitas: &amp; siquid aliud intelligatur. At hypostasis, in proprietate paternitatis aut filietatis aut <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic><tei:gap reason="illgbl" extent="1" unit="words"/></tei:sic><tei:corr>potentiæ</tei:corr></tei:choice> sanctificantis cernitur. Basil Epist. 369.</tei:p>
<tei:p xml:id="par396"><tei:del type="cancelled">Basilius epist</tei:del> Chrysostomus Hom. 1 ad Pauli epist 1 ad Tim. similis est, inquit, Patri filius; sed non itidem ut in Deo: major enim hic propinquitas. Illic enim etsi substantia sunt idem, tamen multis alijs differunt, colore, habitu, prudentia, tempore, proposito voluntatis, ijs quæ insunt in animo, ijs quæ corpore externis rebus; ac pluribus alijs invicem distant, quam inter se conjunguntur. At in Deo nullum est ejusmodi discrimen.</tei:p>
<tei:p xml:id="par397">In fine libri Periarchôn docet Origenes: omnes rationabiles naturas, id est Patrem et ffilium et Spiritum Sanctum, angelos, potestates, dominationes, cæteras<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> virtutes: ipsum quo<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> hominem secundum animæ dignitatum unius esse substantiæ. Intellectualem, inquit, rationalem<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> naturam sentit Deus &amp; unigenitus filius ejus &amp; spiritus sanctus: sentiunt angeli et potestates, cæteræ<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> virtutes: sentit interior homo, qui ad imaginem et similitudinem Dei conditus est. Ex quo concluditur Deum et hæc quodammodo unius esse substantiæ. Vnum addit Verbum, <tei:hi rend="large">quodammodo</tei:hi>, ut tanti sacrilegij crimen effugerat: et qui in alio loco filium et spiritum sanctum non vult de Patris esse substantia ne divinitatem in partes secare videatur, naturam omnipotentis Dei angelis hominibus<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> largitur. Hieron. Epist. ad Avitum in fine.</tei:p>
<tei:p xml:id="par398">Confessio fidei a Gennadio Patriarcha Constant. statim post captam a Turcis urbem anno 1453 Mahometi II postulanti exhibita [prout extat apud Davidem Chytræum.]</tei:p>
<tei:p xml:id="par399"><tei:foreign xml:lang="gre">Του Σοφωτάτου και τιμιωτατου κυρίου Γενναδίου του Σκολαρίου, πατριάρχου Κωνσταντινουπόλευς, νέας, Ρώμης, ὁμολογία ρἡθειοσα περί της ὀρθης καὶ ἀμωμήτου <tei:add place="supralinear" indicator="yes">πίστεως</tei:add> των Χριστιανων πρὸς τοὺς Ἀγαρηνούς. ἐρωτηθεις γὰρ παρὰ του Ἀμηρα Σουλτὰν Μεχεμὲτ, Τί πιστέυετε ὑμεις ὁι Χριστιανόι, ἀπεκρίνατο οὕτως.</tei:foreign></tei:p>
<tei:p xml:id="par400"><tei:foreign xml:lang="gre">Πιστεύομεν, ὁτι ἐστι Θεὸς δημιουργὸς πάντων, ὅσα ἐισίν, ἀπὸ του μὴ ὄντος εἰς τὸ εἰναι <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="4" unit="chars"/></tei:del> ———— Πιστεύομεν, ὅτι ἐὶσιν ἐν τω θεω ἄλλα τρία ἰδιώματα, ἄτινά ἐισιν ὡςπερ ἀρχαι καὶ τηγαι πάντων των ἄλλων ἰδιωματων ἀυτου. καὶ διὰ τούτων των τριων ἰδιωματων ζη ὁ θεὸς αιδιώς ἐν ἑαυτω καὶ πρὸ του δημιουργηθηναι <tei:unclear reason="hand" cert="low">ὑπο</tei:unclear> αυτου τὸν κόσμον καὶ διὰ τούτων εδημιούργησε τὸν κοσμον, καὶ διὰ τουτων κυβερνα ἀυτον. καὶ ταυτα τα <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> τρια ἰδιώματα <tei:unclear reason="faded" cert="low">ὀνομαζομεν</tei:unclear> τρεις ὑποστασεις καὶ διότι ἀυτα τα τρία ἰδιώματα ὀυ μερίζουσι τὴν μιαν καὶ ἁπλουστάτην ὀυσίαν του θεου, διὰ τουτό ἐστι Θεὸς, καὶ μετα των ἰδιωματων τέτων <tei:pb xml:id="p042v" n="42v"/> καὶ εἱς Θεὸς, καὶ ουκ εισι τρεις Θεοι </tei:foreign></tei:p>
<tei:p xml:id="par401"><tei:foreign xml:lang="gre">Πιστεύομεν ὅτι ἐκ της <tei:add place="supralinear" indicator="yes">φύσεως</tei:add> του Θεου ἀνατέλλουσι Λόγος καὶ Πνευμα, ὥσπερ απο του πυρὸς, φως καὶ θέρμη. καὶ καθάπερ τὸ πυρ, καὶ ἐι μή ἐστί τι τὸ φαιτιζόμενον καὶ <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> θερμαινόμενον ὑπ᾽ ἀυτου, ὅμως ἀυτο τὸ πυρ ἀεὶ ἔχει φως καὶ θέρμην, καὶ ἐκπέμπει φως καὶ θέρμην. ὁυτο καὶ πρὸ του δημιουργηθηναι τὸν κόσμον ἠσαν ὁ Λόγος καὶ <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="2" unit="chars"/></tei:del> πνευμα, ἐνέργειαι του Θεου φυσικὰι, ἐπὲι ὁ θεὸς νους ἐστιν, ὡς προείρητα<tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del>. καὶ ταυτα τὰ τρία, Νους, Λόγος, καὶ Πνευμα, εις Θεός ἐστιν, ὥσπερ ἐν τη μια ψυχη του ἀνθρώπον ἐστὶ νους, καὶ λόγος νοητὸς καὶ θέλησις νοητή. καὶ <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> ὁμως ταυτα τὰ τρία ἐισὶ μία ψυχὴ <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> κατ᾽ οὐσίαν τη ἀληθέια. Πάλιν τὸν Λόγον του, Θεου ὀνομάζομεν σοφίαν του Θεου καὶ <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="2" unit="chars"/></tei:del> δυναμιν καὶ υἱον αυτου. διότι ἐστὶ γένημα της φύσεως ἀυτου καὶ ὥσπερ τὸ γένημα της, φυσεως του ἀνθρώπου, καλουμεν υἱὸν του ανθρώπου, καὶ ὥσπερ τὸ νόημα του ανθρώπου ἐστι γένημα της Ψυχης ἀυτου. ὁυτω καὶ ἐπὶ των θείων ἀυτων. Πάλιν ὀνομάζομεν τὴν θέλησιν του Θεου, πνευμα του Θεου καὶ ἀγάπην. ἀυτὸν δὲ τὸν νουν καλουμεν τὸν πατέρα διότι ἀυτος ἐστι <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> ἀγέννητος καὶ ἀνάιτιος, ἄιτιος δὲ του υἱου καὶ του πνέυματος. ὅτι ὀυν ὁ Θεὸς, ὀυ νοει μόνον τὰ κτίσματα ἀυτου ἀλλὰ μαλλον νοει καὶ γινώσκει ἑαυτὸν, καὶ διὰ τουτο έχει λόγον καὶ σοφίαν, δί ἡς νοει ἑαυτὸν ἰδίως ὁμόιως ὀυδὲ θ<tei:del type="over"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del><tei:add place="over" indicator="no">έ</tei:add>λει καὶ ἀγαπα μόνον τὰ ποιήματα ἀυτου ὁ Θεὸς, ἀλλὰ θέλει καὶ ἀγαπα εαυτὸν πολλω μαλλον. διὰ τουτο ἀιδίως προέρχονται ἐκ του <tei:add place="supralinear" indicator="yes">Θεου</tei:add> ὁ Λόγος καὶ Πνευμα ἑαυτου, καὶ ἀιδίως ἐισὶν ἐν ἀυτω. καὶ ταυτα τὰ δύο μετὰ του Θεου ἑις ἐστὶ Θεός.</tei:foreign></tei:p>
<tei:p xml:id="par402"><tei:foreign xml:lang="gre"> Πιστεύομεν ὅτι Θεὸς διὰ του Αόγου <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> της σοφίας καὶ της δυνάμεως ἀυτου ἐδημιούργησε τὸν κόσμον, καὶ διὰ του πνεύματος της ἀγαθης θελήσεως ἀυτου καὶ ἀγάπης προνοειται καὶ <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> κυβερνα καὶ κινει πασαν τὴν φύσιν ἐν τω κόσμω πρὸς τὸ ἀγαθὸν,</tei:foreign> &amp;c. Et post aliqua <tei:foreign xml:lang="gre">Παν ὅπερ ἐστὶν ἐν τω Θεω, καὶ ἐκ του Θεου φυσικως, Θεὸς ἐστὶν, διότι ουκ ἔστιν ἐν τω Θεω συμβεβηκός καὶ διὰ τουτο τὸν νοητὸν λόγον του Θεου, Θεὸν ὀνομάζομεν καὶ πιστέυομεν.</tei:foreign></tei:p>
<tei:p xml:id="par403">Sapientissimi et honoratissimi Domini Gennadij Scholarij, Patriarchæ Constantinopoleos, Novæ Romæ. Confessio dicta de recta et sincera fide Christianorum ad Agarenos. Interrogatus enim ab Amera Sultan Mechemet, Quid creditis vos Christiani? respondit in hunc modum.</tei:p>
<tei:p rend="indent0" xml:id="par404">Credimus quod Deus est conditor omnium quæcun<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> sunt ex nihilo ut essent &amp;c – <tei:del type="strikethrough">Credimus quo</tei:del> Est sapiens bonus et verus &amp;c – Credimus quod in Deo sunt aliæ <tei:add place="supralinear" indicator="yes">tres</tei:add> proprietates quæ sunt quemadmodum principia et fontes omnium aliarum proprietatum ipsius: &amp; per has tres proprietates vivit Deus sempiternè in seipso, &amp; antequam ab ipso conderetur mundus, &amp; per ipsas condidit mundum &amp; per ipsas gubernat eum. At<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> has tres proprietates appellamus tres hypostases: et quia hæ tres proprietates non dividunt unam et simplicissimam substantiam Dei, propterea est Deus, et cum proprietatibus his etiam unus Deus, et non sunt tres Dij. Credimus quod ex natura Dei oriuntur verbum et spiritus quemadmodum ab igni lumen et calor: et quemadmodum ignis etiamsi non sit quod illustretur et calefiat ab ipso, tamen ipse ignis semper habet lumen et calorem et emittit lumen et calorem: sic et antequam conderetur mundus erant Verbum et Spiritus efficacitates Dei naturales, quoniam Deus mens est, ut ante dictum fuit. At<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> hæc triæ mens, verbum et spiritus unus est Deus, quemadmodum in una anima hominis est mens et verbum intelligibile &amp; voluntas intelligibilis; et tamen hæc tria revera secundum substantiam una sunt anima. Præterea verbum Dei <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic><tei:gap reason="illgbl" extent="1" unit="words"/></tei:sic><tei:corr>nominamus</tei:corr></tei:choice> sapientiam Dei &amp; potentiam et filium ejus, quia est soboles naturæ ejus: Et quemadmodum sobolem naturæ hominis nominamus filium hominis, &amp; quemadmodum cogitatio hominis est soboles animæ ejus: ita etiam in divinis hisce Præterea nominamus voluntatem Dei, Spiritum Dei et dilectionem: ipsam verò mentem nominamus patrem: quia ipse est ingenitus &amp; causæ expers, causa vero filij et spiritus. Quia igitur Deus non intelligit tantum creaturas suas sed magis intelligit et novit seipsum, &amp; propterea habet verbum et <tei:fw type="catch" place="bottomRight"> sapientiam</tei:fw> <tei:add place="pageBottom" indicator="no">vide pag 89</tei:add> <tei:addSpan spanTo="#addend046r-01" place="p046r" startDescription="f 46r" endDescription="f 42v" resp="#mjh"/> <tei:fw type="pag" place="topRight">89</tei:fw> <tei:add place="pageTop" indicator="no">vide pag. 82.</tei:add> sapientiam per quam intelligit seipsum propriè: similiter ne<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> vult et diligit tantum opera sua Deus, sed vult et diligit seipsum multo magis: ideo sempiternè progrediuntur ex Deo verbum et spiritus ipsius, &amp; sempiternè sunt in ipso: at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> hæc duo cum Deo unus sunt Deus. Credimus quod Deus per verbum sapientiæ et potentiæ suæ condidit mundum et per spiritum bonæ voluntatis suæ et dilectionis prævidet et gubernat et movet omnem naturam in mundo ad bonum &amp;c. — Quodcun<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> est in Deo naturaliter Deus est, quia non est in Deo accidens, ac propterea intelligibile verbum Dei Deum nominamus et credimus.</tei:p>
<tei:p xml:id="par405">Confessio fidei Æthiopicarum ecclesiarum sub imperio potentissimi monarchæ Presbyteri Ioannis, quam Legatus ejus ad Ioannem III Portugallia regem missus, anno 1534 Lysibonæ in Portugallia scripto complexus est, <tei:add place="inline interlinear" indicator="no">&amp; Damianus a Goes latine vertit et edidit.</tei:add></tei:p>
<tei:p xml:id="par406">Credimus in nomen sanctæ Trinitatis Patrem ffilium et Spiritum sanctum, qui unus est Dominus: tria quidem nomina, una divinitas: tres facies una vero similitudo: æqualis trium personarum conjunctio &amp;c — De statu Patriarchæ ac Imperatoris nostri primùm sciendum, solenni ritu Patriarcham nostrum ab Hierosolymitanis <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> Monachis nostris, qui ibi ad sepulchrum Domini habitant, suffragijs creari: id<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> hoc modo. Vita defuncto Patraricha, statim Imperator noster Pretiosus Ioannes nuncium aliquem expeditum mittit Hierosolymam ad Monachos ibidem agentes, ut dictum est: qui nuncio accepto ac muneribus quæ Imperator dominus noster ad sanctum sepulchrum dono mittit: continuo alium Patriarcham suffragijs plurium eligunt. Sed fas non est alium quam Alexandrinum eligere ac moribus incorruptum. Quo creato, suffragia sua obsignant, ea<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> Legato qui ad id venit, in manibus tradunt. Is statim Cairum contendit, quò ubi ventum est, Patriarchæ Alexandrino, qui ibi semper sedes habet, creationem illa legendam porrigit. Cognito autem, quem ex Alexandrinis delegerunt, virum tantis honoribus destinatum cum Legato in Æthiopiam mittit, qui ex veteri instituto Monachus ordinis divi Antonij Eremitæ debet esse.</tei:p>
<tei:p xml:id="par407">Hæc <tei:del type="strikethrough">et alia</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="no">confessio</tei:add> per Damianum a Goes edita et Coloniæ apud Gervinum Calenium anno 1574 expressa est hoc titulo. <tei:hi rend="underline">De rebus Oceanicis &amp; Novo orbe decades tres Petri Martyris Mediolanensis. Ejusdem de <tei:del type="cancelled">Legatione</tei:del> Babylonica legatione libri III, et de rebus Æthiopicis, Indicis, Lucitanicis, Hispanicis opuscula quædam historica doctissima, quæ hodie non facile alibi reperiuntur Damiani a Goes equitis Lusitani</tei:hi>. Ex hoc libro David Chytræus, partes quasdem confessionis excerpsit: <tei:del type="cancelled">se <tei:unclear reason="del" cert="medium">qua</tei:unclear></tei:del> et ex Chytræo nos supradicta descripsimus.</tei:p>
<tei:p xml:id="par408">Thomas Aquinas lib 4 contra Gentiles cap. 12, 13, 14 perspicuè docet fili<tei:choice><tei:orig>ū</tei:orig><tei:reg>um</tei:reg></tei:choice> esse sapientiam illam unicam internam qua pater sapit et intelligit.<tei:anchor xml:id="addend046r-01"/></tei:p>
</tei:div>
<tei:pb xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="p043r" n="43r"/>
<tei:fw xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="pag" place="topRight">83</tei:fw>
<tei:div xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
<tei:head rend="center" xml:id="hd35"> De nominibus Dei</tei:head>
<tei:p xml:id="par409">Platonici Deum <tei:foreign xml:lang="gre">ἄρ᾽ρ῾ητον</tei:foreign> id est ineffabilem esse dixerunt ut Alcinous (cap. 10) et Maximus Tyrius ex Platonis sententia referunt. Vnde Maximus Tyrius in calce Orationis 38 vocat illum Legislatorem <tei:foreign xml:lang="gre"><tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> ἀνώνυμον</tei:foreign> nomine carentem, voce ineffabilem, occulis invisibilem. Plotinus verò scribit <tei:hi rend="underline">reipsa esse ineffabilem quicquid enim dixeris, aliquid tandem dices. Sed enim quod est supra omnia supra<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> mentem augustissimam, inter omnia solum est verum nec ull<tei:choice><tei:orig>ū</tei:orig><tei:reg>um</tei:reg></tei:choice> aliud ipsius est nomen: ne<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> <tei:add place="supralinear" indicator="yes">ipse</tei:add> aliquid est omnium; nec ipsius nomen est, quia nihil de ipso dicitur. Sed nos, <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic>quod</tei:sic><tei:corr>quoad</tei:corr></tei:choice> possumus, nonnihil de illo significare conamur</tei:hi>. Plotin. Enn. 5. l. 3, c. 13. Quod perinde est ac si diceret nos Deum effari non possumus nisi nomine a rebus alijs de quibus <tei:del type="cancelled">ap</tei:del> sermo fieri solet, desumpto: quod ita<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> Deum minimè exprimet, cum res istæ ad Deum collatæ ne hilum quidem sint.</tei:p>
<tei:p xml:id="par410">Sic et Gregorius Nyssenus: Deus, inquit, per seipsum est quicquid esse creditur: nominatur autem ob ijs qui invocant, non hoc ipsum quod est (est enim natura ejus qui est, inexplicabilis;) sed ex ijs quæ circa vitam nostram operari creditur varia nomina sortitur. Nyssen. 12 contr Eunomium p 330.</tei:p>
<tei:p xml:id="par411">Petavius ubi hæc et alia multa de nomine Dei ex Patribus produxerat, hæc addit. Dei nomina naturam ipsam minime significant sed quæ circa naturam sunt ut vulgo Patres asserunt Deinde ne illa ipsa quodem que circa naturam sunt proprie declarant, sed eo modo duntaxat quo capere ista possumus: ex rerum creatarum similitudine tanquam accidentia quædam et adventitias qualitates affectiones<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> substantiæ. Petav. Vol. 1. l 8. c 6. n 11.</tei:p>
<tei:p xml:id="par412">Ariani dicebant nomina Dei non ipsam Dei substantiam sed quæ circa substantiam <tei:del type="cancelled">erant</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="no">sunt nempe affectiones &amp; proprietates</tei:add> significare. De qua re Athanasius, libro de decretis Synodi Nicænæ, illos arguit. <tei:del type="cancelled">et n</tei:del> Et non omnino malè: nam nomina Dei a proprietatibus desumptæ substantiam denotant per proprietates ut <tei:del type="cancelled">Creator</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="yes"><tei:add place="inline" indicator="no">Creator &amp;</tei:add> Pater</tei:add> substantiam creatoris &amp; Patris <tei:del type="cancelled">per</tei:del> quamvis ab actione creandi ac generandi desumptæ.</tei:p>
<tei:p xml:id="par413"><tei:hi rend="underline">Nomen universorum parenti qui ingenitus nullum est impositum</tei:hi>. Iustin Martyr Apolog. 1. Nomen ineffabili Deo nemo potest imponere. Quod siquis ullum inesse audebit dicere is intemperanter insanus est. Iusti<tei:choice><tei:orig>nꝰ</tei:orig><tei:reg>nus</tei:reg></tei:choice> Martyr Apolog 2. Ad eundem sensum alij multi loquuntur.</tei:p>
<tei:p xml:id="par414"><tei:add place="supralinear" indicator="yes"><tei:foreign xml:lang="gre">τὸ Θεὸς ὄνομα </tei:foreign> &amp;c</tei:add> Nomen Dei a quadam operatione dictum est: non tamen operationem significat, sed Naturam operantem. <tei:del type="cancelled">Theodorus Abuca in</tei:del> — Nam ut vox homo, a quadam operatione derivata non tamen operationem significat sed naturam et substantiam: Item anima et Angelus &amp; omnia fere nomina substantiarum ab operatione vel affectione dicuntur; non tamen affectionem vel operationem significant: sic in <tei:foreign xml:lang="gre">του Θεου</tei:foreign> Dei vocabulo intellige: nec aberra consectando notationes nominum et leges Grammaticæ, neglecta regula veritatis, quia multi profitentur uti se non tamen utuntur. Hæc Theodorus Abuca in Opusculo 37 contra eos qui per Nomen Dei intelligebant non substanti<tei:choice><tei:orig>ā</tei:orig><tei:reg>am</tei:reg></tei:choice> sed operation<tei:choice><tei:orig>ē</tei:orig><tei:reg>em</tei:reg></tei:choice></tei:p>
<tei:p xml:id="par415"><tei:foreign xml:lang="gre">Θεου</tei:foreign> nomen, inquit Petavius, quidam proprium esse negant &amp; appelativum, id est <tei:foreign xml:lang="gre">ἐπιθήτικον</tei:foreign> numerant, alij contra proprium faciunt. Priores <tei:foreign xml:lang="gre">ἀπο της ἐνεργέιας</tei:foreign> id est ab efficientia aliqua derivatum volunt <tei:hi rend="underline">Ne</tei:hi> <tei:foreign xml:lang="gre">Θεὸς</tei:foreign> <tei:hi rend="underline">quidem</tei:hi> (verba sunt Chrysostomi Hom 2 in Epist ad Heb) <tei:hi rend="underline">nomen est substantiæ nec omninò proprium illius substantiæ nomen inveniri potest</tei:hi>. Est autem communis hæc apud antiquos nominis illius notatio dici <tei:foreign xml:lang="gre">Θεὸν ἀπὸ του θεασθαι</tei:foreign> quod est intueri &amp; contemplari, quam Gregorius Nyssenus non semel usurpat: ut in libro ad Ablabium de tribus Dijs, in libro de communibus notionibus &amp; luculenter in lib lib 12 adversus Eunomium. Hæc Petavius <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="4" unit="chars"/></tei:del> in Theol. Dogm. Tom <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic>2</tei:sic><tei:corr>1</tei:corr></tei:choice>, l. 8, c 8 qui et ibidem alios in eundem sensum citat. <tei:foreign xml:lang="gre">Θεὸς</tei:foreign> ita<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> a quo et vox latina Deus idem est ac si dicas inspector<tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="4" unit="chars"/></tei:del><tei:add place="supralinear" indicator="no"><tei:del type="cancelled">em</tei:del></tei:add>, <tei:unclear reason="over" cert="low"><tei:choice type="oldCorr"><tei:sic><tei:gap reason="illgbl" extent="1" unit="words"/></tei:sic><tei:corr>id</tei:corr></tei:choice></tei:unclear> qui actiones et cogitationas nostras omnes intuetur <tei:add place="supralinear" indicator="yes">contemplatur</tei:add> &amp; considerat. <tei:del type="cancelled">Vox quæ</tei:del> Nomen <tei:add place="supralinear" indicator="yes">tam</tei:add> ad religionem &amp; <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> in nobis excitandam <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic>et</tei:sic><tei:corr cert="medium">quam</tei:corr></tei:choice> ad naturam Dei ut <tei:del type="strikethrough">omnium</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="yes">rerum hamanum</tei:add> moderatoris exprimendam aptissimum; ita ut in proclivi fuerit prèmos hominis religiosos in hoc nomen incidisse. Alij aliunde nomen <tei:foreign xml:lang="gre">θεὸυ</tei:foreign> derivant, ut a <tei:foreign xml:lang="gre"><tei:choice type="oldCorr"><tei:sic><tei:gap reason="illgbl" extent="1" unit="words"/></tei:sic><tei:corr>θειν</tei:corr></tei:choice></tei:foreign> currere: quod durius est.</tei:p>
<tei:pb xml:id="p043v" n="43v"/>
<tei:p xml:id="par416">Cyrillus Alexandrinus 5 Thes. pag 39 dicit <tei:foreign xml:lang="gre">Θεὸς μὲν γὰρ ὡς πρὸς τὰ δουλα καὶ τὰ γενετὴν ἔχοντα τὴν ὀύσιαν ἔχει <tei:unclear reason="hand" cert="medium">τον</tei:unclear> σχέσιν</tei:foreign> Dei nomen relationem habet ad ea quæ sunt servilis conditionis et creatam habent substantiam. Ita ille: nec immeritò cùm <tei:foreign xml:lang="gre">Θεὸς</tei:foreign> vox gentilis fuerit Deos subordinatos <tei:add place="supralinear" indicator="yes">maxima ex parte</tei:add> significans. <tei:del type="cancelled">et inde</tei:del> Hinc enim <tei:add place="supralinear" indicator="yes">vox</tei:add> ad Deum supremum &amp; filium ejus significandum ab Apostolis transfertur, id<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> sub eadem significatione vocis Apostoli enim non cudebant significationes vocibus, sed <tei:del type="cancelled">sub <tei:unclear reason="del" cert="medium">per</tei:unclear></tei:del> voces notar<tei:choice><tei:orig>ū</tei:orig><tei:reg>um</tei:reg></tei:choice> significationum ad Evangelium prædicandum adhibebant: soli Patri et filio vocem Dei tribuentes, non quod Gentiles vocem illam in sensu improprio ad Deos suos significandos usurpabant, sed quod in eo <tei:add place="supralinear" indicator="yes">Gentilium</tei:add> sensu Dij Gentium non essent Dij sed mera figmenta. Sic Apostolus <tei:add place="supralinear" indicator="yes">Gentilium sermone usus,</tei:add> hoc argumento Gentiles a superstitione sua reclamare nitittur quod Dij non sunt qui manu conduntur Act 19.26 hoc est quod non sunt tales quales a Gentibus <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="3" unit="chars"/></tei:del> habebantur sed mera figmenta, vel ut <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic><tei:gap reason="illgbl" extent="1" unit="words"/></tei:sic><tei:corr>alibis</tei:corr></tei:choice> loquitur, nihil. <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> Hoc est quod <tei:del type="cancelled">actiones hu</tei:del> res humanas nec regunt nec sentiunt, cultores<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> nec opitulari possunt nec audire. Hoc modo argumentum validissimum est sed si mens Apostoli fuisset quod non essent <tei:add place="supralinear" indicator="yes">Dij summi,</tei:add> infiniti, æterni, sua<tei:del type="strikethrough"><tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice></tei:del> natura semper &amp; ubi<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> existentes &amp;c: profecto argumentum invalidum fuisset &amp; ineptum cum tales a <tei:del type="cancelled">Gent</tei:del> Græcis non haberentur sed maxima ex parte altioribus numinibus <tei:del type="cancelled">subditi</tei:del> crederentur subditi ‡ vide post.<tei:addSpan spanTo="#addend043v-01" place="p043v-lower" startDescription="lower down f 43v" endDescription="higher up f 43v" resp="#mjh"/> ‡ Eodem recidit quod Apostolus dicit Deos multos esse &amp; Dominos multos nobis tam in Deum unicum, quod<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> Deus meus, Deus Noster, Deus vester docitur, Numen verum. Nam hæ expressiones impropriæ fovent ac duræ si modo <tei:add place="supralinear" indicator="yes"><tei:foreign xml:lang="gre">Θεὸς</tei:foreign></tei:add> supremi numinis nomen proprium esset et non appellativum seu commune <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="2" unit="words"/></tei:del> omnium qui sunt vel finguntur Numina. ita ut Gentium Dij, Dij veri fuissent si modo tales fuissent quales illi supponebant. Igitur Deus verus non <tei:del type="cancelled"><tei:unclear reason="del" cert="medium">implit</tei:unclear></tei:del> implicat Deum summum, infinitum, æternum necessario existentem &amp;c sed Deum talem qualem supponit adorator sive summus sit sive subordinatus. <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic><tei:gap reason="illgbl" extent="1" unit="words"/></tei:sic><tei:corr>Hoc</tei:corr></tei:choice> sensu Gentium Dij Dij falsi dicuntur a <tei:add place="supralinear" indicator="yes">Prophetis et Apostolis</tei:add> ne<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> Deus verus est præter Patrem <tei:add place="supralinear" indicator="yes">universum</tei:add> cum filio.<tei:anchor xml:id="addend043v-01"/></tei:p>
<tei:p xml:id="par417">Iehova, Ehjeh, Iah, essentialia nomina putant multi, <tei:del type="cancelled">&amp;</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="yes">tam</tei:add> æterna<tei:choice><tei:orig>m̄</tei:orig><tei:reg>mm</tei:reg></tei:choice> existentiam <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> quam substantiam absolutam (præ qua creaturæ non sunt substantiæ nec existunt) denotantia. At voces istæ contra Idola potius dicuntur <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic>hæc</tei:sic><tei:corr>Hæc</tei:corr></tei:choice> enim ubi<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> fere per nomina nihili et non extantium denotantur. Verus autem Deus <tei:del type="cancelled">per</tei:del> ex opposito per nomen extantis. Ita ut nomina ista nihil amplius designant quam Deum non fictum sed vere existentem id quod esse creditur et prædicatur, sive <tei:del type="cancelled"><tei:unclear reason="del" cert="medium">super</tei:unclear></tei:del> sua natura subsistat semper Deum superiorem <tei:add place="supralinear" indicator="yes">✝</tei:add>.</tei:p>
</tei:div>
<tei:pb xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="p044r" n="44r"/>
<tei:fw xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="pag" place="topRight">85</tei:fw>
<tei:div xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
<tei:head rend="center" xml:id="hd36"> De Deo uno</tei:head>
<tei:p xml:id="par418">Bene ergo pronunciavit scriptura, quæ dicit, Primò omnium crede quoniam unus est Deus; qui omnia constituit &amp; conummavit &amp; fecit ex eo quod non erat ut essent omnia, omnium capax et qui a nemine capiatur. Hæc Irænæus <tei:add place="supralinear" indicator="yes">lib 4 c 37</tei:add> Pastorem citans, Quæ etiam Pastoris verba ab Origene <tei:add place="supralinear" indicator="yes">etiam</tei:add> lib 1 Periarc. <tei:gap reason="blot" extent="1" unit="chars"/> c 3 &amp; Euseb lib 5 his c 8 citantur.</tei:p>
<tei:p xml:id="par419"> Extat hæcce Clementis epistola in qua cum alia hujusmodi occurrant tum hæc verba: <tei:hi rend="underline">Annon</tei:hi>, inquit, <tei:hi rend="underline">unum Deum habemus &amp; unum Christum &amp; unum spiritum Gratiæ effusum in nos</tei:hi>? <tei:del type="cancelled">Item Et Item</tei:del> Et paulo ante: <tei:hi rend="underline">Apostoli nobis a Christo <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic>evangelizarunt</tei:sic><tei:corr>evangelizaverunt</tei:corr></tei:choice>, Iesus Christus a Deo: missus est enim Christus a Deo et apostoli a Christo</tei:hi>. Basilius quo<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> ex eodem Clemente ista verba refert: <tei:hi rend="underline">Vivit Deus &amp; Dominus Iesus Christus &amp; spiritus sanctus</tei:hi>: quæ tamen in Epistola quæ extat non leguntur.</tei:p>
<tei:p xml:id="par420">Irenæus lib. 3 cap. 1 de regula fidei in ecclesijs conservata verba <tei:add place="supralinear" indicator="yes">contra hæreticos</tei:add> faciens, primò percurrit <tei:del type="cancelled">Apostolos &amp; de istis affirmat</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="no">Evangelistas</tei:add> affirmans quod <tei:del type="cancelled">isti <tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> <tei:hi rend="underline">omnes isti unum Deum factorem cœli &amp; terræ a lege et Prophetis annunciatum &amp; unum Christum filium Dei tradiderunt nobis</tei:hi>. Dein cap. 3 ad <tei:del type="strikethrough">viros scriptores</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="yes">viros</tei:add> Apostolis proximos transiens Clementem Romanum nominat et Polycarpum. <tei:del type="cancelled">Quæ co</tei:del> Clementem autem hoc ornat elogio: Clemens inquit, qui et &amp;c [# Insere hic verba superiora]. <tei:addSpan spanTo="#addend044r-01" place="p044r-higher" startDescription="higher up f 44r" endDescription="lower down f 44r" resp="#mjh"/>[# Clementem Irenæus hoc ornat elogio: <tei:hi rend="underline">Clemens</tei:hi>, inquit, <tei:hi rend="underline">qui et vidit Apostolos &amp; contulit cum eis cum adhuc insonantem prædicationem Apostolorum &amp; traditionem ante oculos haberet. Non solus enim. Adhuc multi supererant ab Apostolis docti</tei:hi>. Tum ejus ad Corinthios epistolam citat in qua <tei:hi rend="underline">annunciari</tei:hi>, ait, <tei:hi rend="underline">traditionem quam ab Apostolis acceperant, annunciantem unum Deum omnipotentem, factorem cœli et terræ &amp;c. Hunc patrem Domini nostri Iesu Christi ab ecclesijs annunciari <tei:del type="strikethrough">Iesu Christi ab Ecclesijs</tei:del> ex ipsa scriptura qui velint discere possunt, &amp; Apostolicam traditionem intelligere, cum sit vetustior epistola his qui nunc falsò docent</tei:hi>. <tei:del type="strikethrough">Extat hæc in Clemento</tei:del> Iren. l. 3, c. 3.]<tei:anchor xml:id="addend044r-01"/> Tum Polycarpum itidem ut ab Apostolis <tei:del type="cancelled">ipsis</tei:del> edoctum laudans, affirmat ipsum eandem hanc veritatem ecclesiæ tradidisse annuncians <tei:add place="supralinear" indicator="yes">hanc</tei:add> ab Apostolis percepisse se, [&amp; ad Epistolam Polycarpi <tei:add place="supralinear" indicator="yes">ad Philippenses</tei:add> lectorem mittit <tei:del type="strikethrough">quæ</tei:del> <tei:hi rend="underline">ex qua</tei:hi>, inquit, <tei:del type="strikethrough">qui vol</tei:del> <tei:hi rend="underline">&amp; charecterem fidei ejus et prædicationem veritatis qui volunt &amp; curam habent salutis suæ possunt <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="2" unit="chars"/></tei:del> discere</tei:hi>. At epistola <tei:add place="supralinear" indicator="yes">ejus</tei:add> quæ nunc extat nihil <tei:add place="supralinear" indicator="yes">fere</tei:add> continet quod hoc elogium mereatur.] Quin et ad Ecclesiarum <tei:del type="strikethrough"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="yes">sui temporis hac in fide</tei:add> consensum <tei:del type="strikethrough">hac in fide</tei:del> provocat, <tei:hi rend="underline">Quid autem</tei:hi> inquit <tei:hi rend="underline">si ne<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> Apostoli <tei:del type="strikethrough">scripturas</tei:del> quidem scripturas reliquissent nobis, nonne opportebat ordinem sequi traditionis quam tradiderunt ijs quibus committebant ecclesias. Cui ordinationi assentiunt multæ gentes barbarorum eorum qui in Christum credunt, sine charta et atramento scriptam habentes per spiritum in cordibus suis salutem &amp; veterem traditionem diligenter custodientes; In unum Deum credentes fabricatorem cœli et terræ &amp; omnium quæ in eis sunt per Christum Iesum Dei filium</tei:hi>. Et postea <tei:del type="cancelled">capite sexto</tei:del> cap. 6 hanc effundit orationem: <tei:hi rend="underline">Et ego igitur</tei:hi>, inquit, <tei:hi rend="underline">invoco te Domine Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Iacob, Pater Domini nostri Iesu Christi, Deus qui per multitudinem misericordiæ tuæ bene sensisti in nobis, ut te cognoscamus qui fecisti cœlum et terram, qui dominaris omnium, qui est</tei:hi> [lege es] <tei:hi rend="underline">solus et verus Deus, super quem alius Deus non est, <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="no">præter</tei:add> Dominum nostrum Iesum Christum dominatione quo<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> dominaris spiritus sancti; da omni legenti hanc scripturam cognoscere te, quia solus Deus es &amp;c</tei:hi>. Deinde paucis interjectis hoc Apostolicum citat: <tei:hi rend="underline">Nobis unus Deus <tei:del type="cancelled">est</tei:del> Pater ex quo omnia &amp; nos in illo, &amp; unus Dominus Iesus Christus per quem omnia et nos per ipsum</tei:hi>. Eundem loquendi modum <tei:del type="strikethrough">alijs in locis</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="no">passim</tei:add> <tei:add place="supralinear" indicator="no"><tei:del type="strikethrough">haud <tei:gap reason="illgblDel" extent="2" unit="chars"/></tei:del></tei:add> observat Irenæus, docens <tei:add place="supralinear" indicator="yes">quidem</tei:add> non tantum patrem sed et ffilium Dici Deum, sed per unum tamen Deum semper intelligens Patrem solum.</tei:p>
<tei:p xml:id="par421">Athenagoras ad eundem sensum scribit ut et Theophilus, Cyprianus in libro de Idolorum <tei:choice><tei:sic>vanite</tei:sic><tei:corr>vanitate</tei:corr></tei:choice>, Patres Antiochenses contra Paul. Samosat. Auctor libri de Trinitate (inter opera Tertulliani) qui Novatiano tribuitur, Tertullianus adv. Praxeam et alibi.</tei:p>
<tei:p xml:id="par422">Simplices qui<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> ut dixerim imprudentes et Idiotæ, quæ <tei:del type="strikethrough">semper</tei:del> major semper credentium pars est, quoniam et ipsa regula fidei a pluribus Dijs sæculi ad unicum et verum Deum transfert: Non intelligentes unicum quidem sed cum <tei:fw type="catch" place="bottomRight">sua</tei:fw><tei:pb xml:id="p044v" n="44v"/> sua œconomia esse intelligendum expavescunt ad œconomiam. Numerum et dispositionem Trinitatis divisionem præsumunt unitatis; quando unitas a semetipso derivans trinitatem, non destruatur ab illa sed administretur. Ita<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> duos et tres jam jactant a nobis prædicari, se vero unius Dei cultores præsumunt. — Monarchiam inquiunt tenemus. Tertull. adv. Praxeam sub initio. Hic Tertullianus non intelligit Praxeæ socios tantum sed omnes qui fidem ejus ut <tei:add place="supralinear" indicator="yes">unam</tei:add> divinitatem <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> secantem aversabantur, quos <tei:del type="strikethrough"><tei:gap reason="illgblDel" extent="4" unit="chars"/></tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="yes">agnoscit</tei:add> majorem partem Christianorum fuisse.</tei:p>
<tei:p xml:id="par423">Regula ffidei una omnino est, sola immobilis sola irreformabilis credendi scilicet in unicum Deum omnipotentem, mundi conditorem et filium ejus Iesum Christum, natum ex virgine Maria, crucifixum sub Pontio Pilato, tertia die resuscitatum a mortuis, <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="3" unit="chars"/></tei:del> receptum in cœlis, sedentem nunc ad dexteram Patris, venturum judicare vivos et mortuos per carnis etiam resurrectionem. Tertullia<tei:choice><tei:orig>nꝰ</tei:orig><tei:reg>nus</tei:reg></tei:choice> de Virgin. velandis.</tei:p>
<tei:p xml:id="par424">Regula <tei:del type="cancelled">ffidei</tei:del> est autem ffidei, ut jam hinc quid defendamus profideamur, illa scilicet qua creditur: Vnum omnino Deum esse, nec alium præter mundi conditorem, qui universa de nihilo produxerit per Verbum Suum primò omnium demissum: Id Verbum filium ejus appellatum in nomine Dei variè visum a Patriarchis, in <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic>Ph</tei:sic><tei:corr>Prophetis</tei:corr></tei:choice> semper auditum, postremò delatum ex spiritu <tei:add place="supralinear" indicator="yes">patris</tei:add> Dei et virtute in virginem Mariam, carnem factum in utero ejus, et ex ea natum egisse Iesum Christum: exinde prædicasse novam legem &amp; novam promissionem regni cœlorum: virtutes fecisse: fixum cruci: tertia die resurrexisse: in cœlos ereptum sedisse ad dexteram Patris: mississe vicariam vim spiritus sancti qui credentes agat: venturum cum claritate ad sumendos sanctos in vitæ æternæ &amp; promissorum celestium fructum, &amp; ad profanos adjudicandos igni perpetuo, facta utrius<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> partis resuscitatione cum carnis <tei:del type="strikethrough">resurrectione</tei:del> restitutione. Hæc regula a Christo <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> instituta nullas habet apud nos quæstiones nisi quas hæreses inferunt &amp; quæ hæreticos faciunt. Et post multa, hæreses antiquas percurrens: Hæc sunt, inquit, ut <tei:del type="cancelled">opinor</tei:del> arbitror genera doctrinarum adulterinarum, quæ sub Apostolis fuisse ab ipsis Apostolis discimus: et tamen nullam invenimus institutionem inter tot diversitates perversitatum quæ a Deo creatore universorum controversiam moverit. Nemo alterum Deum ausus est suspicari. Facilius de filio quam de Patre hæsitabatur, donec Marcion præter creatorem alium Deum solius bonitatis induceret. Et iterum post aliqua <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del>: Videamus, inquit, quid [Ecclesia Romana] didicerit quid docuerit, cum Africanis quo<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> Ecclesijs contesserarit. Vnum <tei:del type="cancelled">novit</tei:del> Deum novit creatorem universitatis, &amp; Christum Iesum ex Virgine Maria filium Dei creatoris &amp; carnis resurrectionem. Hæc Tertullianus libro de Præscript. Hæreticor.</tei:p>
<tei:p xml:id="par425">Nos unicum Deum credimus, sub hac tam dispensatione quam œconomiam dicimus ut unici Dei sit et Filius sermo ipsius qui ex ipso processerit &amp;c. Et postea objicienti quod Duo erunt Dij si modo ffilius Deus dicatur, <tei:del type="cancelled">sic</tei:del> respondet: <tei:del type="blockStrikethrough"><tei:del type="strikethrough">Si tam durus es puta interim; &amp; ut adhuc hoc amplius putes, accipe et in Psalmo duos Deos dictos: Thronus tuus Deus in ævum, virga regni tui: dilexisti justitiam &amp; odisti iniquitatem propterea unxit te Deus, <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> Deus tuus</tei:del></tei:del> duos aliquando <tei:add place="supralinear" indicator="yes">Deos</tei:add> in sacris literis nominari ut <tei:del type="cancelled">Heb</tei:del> Psal 45.6, 7 Isa 45.14, 15. Iohn 1.1 Attamen, pergit, <tei:hi rend="underline">Deos omnino non dicam <tei:add place="supralinear" indicator="yes">nec dominos</tei:add> sed Apostolum sequar, ut si pariter nominandi fuerint Pater et filius, Deum Patrem appellem &amp; Iesum Christum Dominum nominem; solum autem Christum potero Deum dicere sicut idem Apostolus</tei:hi> &amp;c. Hæc Tertull. adv. Praxeam.</tei:p>
</tei:div>
<tei:pb xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="p047r" n="47r"/>
<tei:fw xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="pag" place="topRight">91</tei:fw>
<tei:div xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
<tei:head rend="center" xml:id="hd37"> De Bestia Bicorni vide p 43.</tei:head>
<tei:p xml:id="par426">Magi auctores fuere Trajano ut <tei:hi rend="underline">hetærias</tei:hi> i. Sodalitates sive collegia omnia <tei:hi rend="underline">vetaret</tei:hi>, ut videre est apud Plinium lib 10 epist 97, <tei:hi rend="underline">exceptis quæ religionis nomine</tei:hi>, Paganicæ scilicet, <tei:hi rend="underline">coibant</tei:hi>. L. 1. § <tei:space dim="horizontal" extent="1" unit="chars"/>. Sed religionis, C. De Collegijs. Cum verò homines <tei:del type="strikethrough">ament</tei:del> natura ament sodalitates, factum inde ut nemo esset in Imperio Romano qui non in sodalitatem deorum alicui dicatam nomen daret. Vnde circa hoc tempus tot Collegiorum vocabula, quæ videri possunt in Gruteri Inscriptionibus. Qui in ista collegia adscribebantur simul accipiebant in corpore suo <tei:foreign xml:lang="gre">$Χάραγμα</tei:foreign> aliquod i. Dei <tei:hi rend="underline">signum</tei:hi>, aut exsertum <tei:add place="supralinear" indicator="yes">Dei</tei:add> <tei:hi rend="underline">nomen</tei:hi>, aut per <tei:hi rend="underline">numeros</tei:hi> dissimulatum: quæ duo hic ex sequentibus subaudienda sunt. Prudentius,</tei:p>
<tei:l rend="indent15">Quod cum sacrandus accipit sphragitida</tei:l>
<tei:l rend="indent15">Acus minutas ingerunt formacibus</tei:l>
<tei:l rend="indent15">His membra pergunt urere: ut<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> igniverint,</tei:l>
<tei:l rend="indent15">Quamcun<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> partem corporis fervens nota <tei:del type="cancelled">signârit</tei:del></tei:l>
<tei:l rend="indent15">Signârit, hunc sic consecratum prædicant.</tei:l>
<tei:p rend="indent0" xml:id="par427">Philo rem eandem explicans dicit <tei:foreign xml:lang="gre">των ἐις δουλείαν χειροκμήτων ἑαυτοὺς καταστιζόντων σιδηρω πεπυρωμήνω</tei:foreign>. Partes maximè frequentes corporis quibus aut literæ aut signa aut numeri imprimebantur, erant Frons &amp; illa junctura inter manum et brachium. Frontis notandæ mos ex Oriente ubi servi <tei:add place="supralinear" indicator="yes">in fronte</tei:add> ferebant Dominorum nomina ut nosci possent. Ostendimus id supra <tei:del type="cancelled">cap</tei:del> 7. 3. Vide et 9. 4 et Plutarchum Nicia in fine ubi est <tei:foreign xml:lang="gre">στίζοντες ίπωον ἐις τὸ μέτωπον</tei:foreign>. Dij autem sunt Domini sibi servientium. Vnde nomen <tei:foreign xml:lang="heb">כץליס</tei:foreign>. De parte altera testimonium est apud Lucianum De Dea Syria, ubi Assyrios dicit <tei:foreign xml:lang="gre">στίζεσθαι ἐις καρπούς</tei:foreign>. Is mos ductus a militibus. Nam <tei:foreign xml:lang="gre">στίγματα ἐστι των στρατενομένων ἐν ταις χερσὶν</tei:foreign>, ait Æmilianus. <tei:hi rend="underline">Punctis signorum scriptos Milites</tei:hi>, Vegetius 1.8. Idem <tei:foreign xml:lang="gre">σφραγιδα του στρατιαίτου</tei:foreign> vocat Chrysostomus ad Rom. 4.11. Ad imitationem militum notati ffabricences: <tei:hi rend="underline">Stigmata hoc est nota publica, fabricentium brachijs ad imitationem tyronum infligantur</tei:hi>, aiunt Imperatores L. <tei:hi rend="underline">Stigmata</tei:hi> C. de fabricensibus. Notati et aquarij, et aquarum custodes: <tei:hi rend="underline">Vniversos autem aquarios aut aquarum custodes quos hypdrophylacas nominant, qui omnium <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic><tei:gap reason="illgbl" extent="1" unit="words"/></tei:sic><tei:corr>aquæductuum</tei:corr></tei:choice> hujus regiæ urbis custodes deputati sunt, singulis manibus eorum felici nomine pietatis nostræ impresso signari decernimus</tei:hi>. L. Decernimus, C. de Aquæductu. Idem autem est <tei:hi rend="underline">brachia signari</tei:hi> aut <tei:hi rend="underline">manus</tei:hi>, quia signum imprimebatur parti ei quæ est inter manum at brachium, <tei:foreign xml:lang="gre">τω καρπω</tei:foreign> ut jam diximus. Vter<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> modus signandi mansit in Oriente et Africa. Vide Leonem Afrum lib 4 ubi de <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> Broscha.</tei:p>
<tei:p xml:id="par428">Qui nulli Collegio Dijs sacrato erat adscriptus is eo ipso suspectus, erat Christianismi. Christiani autem <tei:foreign xml:lang="gre">των βαλανείων καὶ της ἀγορας <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> ἔιργοντο</tei:foreign>. Apparet id ex Dioclesiani edicto apud Eusebium. Ea pars edicti erat <tei:hi rend="underline">tralatitia</tei:hi>, i. transcripta ex edicto Trajani. Proscriptos Christianos dicit Orosius. Eusebius alibi <tei:foreign xml:lang="gre">ἐλευθερίας ἐστε<tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del>ρησθαι</tei:foreign>. Meminit talis pænæ et Thucydides 5. <tei:foreign xml:lang="gre">ἀτιμίαν <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> δὲ τοιάνδε, ὥστε μητε ἀρχειν, μήτε πριαμένους ἠ πολουντας κυρίους εἰναι</tei:foreign>.</tei:p>
<tei:p xml:id="par429">Tres ut diximus et hic apertè videmus modi erant signandi ascriptos Deorum collegijs. Primus per <tei:foreign xml:lang="gre">χαραγμα</tei:foreign> i. <tei:hi rend="underline">insigne</tei:hi> Dei alicujus. Etymologi scriptor <tei:foreign xml:lang="gre">Γάλλος, ὁ Φιλοπάτωρ Πτολεμαιος δια τὸ φύλλα κισσου κατεστίχθαι, ὡς ὁι Γάλλοι</tei:foreign>. Hederæ ergo folium imprimebatur sodalibus Liberi Patris. Tales et <tei:hi rend="underline">Dendrophori</tei:hi>, professio Gentilitia, ut loquuntur Imperatores, L. <tei:hi rend="underline">Sacerdotales</tei:hi> C. Theodosiano: De Paganis. Erant tales Carthagine, Romæ, Comi, Veronæ et alibi ut videre est in Gruterianis inscriptionibus pag. 14, 175, 261, 350, 438 &amp; 494. Aler mos errat inscribendi ipsa Deorum nomina ut <tei:foreign xml:lang="gre">Ζεὺς Αρης Διόνυσος</tei:foreign>, aut Syriace <tei:foreign xml:lang="heb"><tei:del type="cancelled">כעל</tei:del> סרפא, עזיז, כעלח<tei:add place="supralinear" indicator="yes">, כעל</tei:add></tei:foreign>. Tertius mos erat ponendi numerum quo obtegeretur nomen Dei mysticum literas habens quæ collectæ numerum talem facerent. Nominum talium mysticorum, i. nonnisi mystis cognitorum mentio multis locis apud servium. Nomen Solis mysticum ad numer<tei:choice><tei:orig>ū</tei:orig><tei:reg>um</tei:reg></tei:choice> perveniebat octo et sexcentorum, ut nos docet Martianus Capella. Id sic notabatur XH. <tei:foreign xml:lang="gre">Ο᾽νομα Θηρίου</tei:foreign> est nomen Dei alicujus cui Idololatria serviebat.</tei:p>
<tei:p xml:id="par430">Habet autem aliquid insigne numerus idem in singulis denis et centenis. Sic Fabij Maximi votum de sestertiûm trecentis triginta tribus. Denarijs totidem apud Plutarchum. Tum verò senarius numerus res hujus mundi significat ut septenarius res sæculi melioris. Grot. in Apoc 13.16, 17.</tei:p>
</tei:div>
<tei:pb xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="p048r" n="48r"/>
<tei:fw xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="pag" place="topRight">93</tei:fw>
<tei:div xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
<tei:head rend="center" xml:id="hd38"> Interpretationes sacrarum literarum.</tei:head>
<tei:p xml:id="par431">1 Ioan. 5.20. Et sumus in vero, in filio ejus [i. per filium ejus] Iesu Christo. Hic est verus deus et vita æterna. Vide Iud. 25. Ioan 12.5 &amp; 17.3.</tei:p>
<tei:p xml:id="par432">Rom. 6.19 sicut constituistis membra vestra <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> immundicie et iniquitate servire iniquitati: sic nunc constituite membra vestra justitiâ servire sanctitati. Vel <tei:add place="supralinear" indicator="yes">melius:</tei:add>: Sicut constituistis membra vestra servire immundicici &amp; iniquitati ad iniquitatem [faciendam:] <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> sic nunc constituite membra vestra servire justitiæ ad sanctitatem [faciendam]</tei:p>
<tei:p xml:id="par433">Angeli septem cum Tubis (Apoc. 8) alludunt ad sacerdotes septem tuba canentes Iosh. 6.4. 1 Chron 15.24. Nehem 12.33, 34, 35, 41.</tei:p>
<tei:p xml:id="par434">Dies pro anno Num 14.34. Ezek 4.6</tei:p>
<tei:p xml:id="par435">Ecclesia per <tei:del type="strikethrough">septem Tubus</tei:del> sex sigilla floruit, septimo quievit. Apostasia per sex Tubas viguit, septima cessavit. Nonne hic alluditur ad septimanam judaicam?</tei:p>
<tei:p xml:id="par436">Tertia pars terræ. i.e Draco Apoc 8.7. Tertia pars Maris <tei:add place="supralinear" indicator="yes">&amp;</tei:add> fluviorum i.e. Bestiæ Apoc 8.8, 10. Tertia pars stellarum i.e <tei:del type="cancelled">Eccles</tei:del> Mulier ante Apostasiam Apoc 12.4 Tertia pars hominum i.e Draco Apoc 9.18. Draco Bestia et muler post Apostasi<tei:choice><tei:orig>ā</tei:orig><tei:reg>am</tei:reg></tei:choice> tres partes regni Apoc 15.13, 19.</tei:p>
<tei:p xml:id="par437"><tei:choice type="oldCorr"><tei:sic>Qinque</tei:sic><tei:corr>Quin<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice></tei:corr></tei:choice> ceciderunt, unus est, alter nondum venit. Apoc 17.10. De præteritis &amp; præsenti prophetia non est. Incipit ergo prophetia <tei:del type="cancelled">capitis 17</tei:del> de Muliere Apoc 17, cum capite septimo Bestiæ.</tei:p>
<tei:p xml:id="par438">Ex quibus Christus secundum carnem, <tei:foreign xml:lang="gre">ὁ ὠν ἐπὶ παντων θεὸς εὐλογητὸς</tei:foreign> &amp;c Is <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic>Qui</tei:sic><tei:corr>qui</tei:corr></tei:choice> super omnia Deus est benedictus sit in sæcula. <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="5" unit="chars"/></tei:del> Amen. Rom 9.5. <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> Ita <tei:add place="supralinear" indicator="yes">fere</tei:add> Erasmus. <tei:add place="supralinear" indicator="yes"><tei:foreign xml:lang="gre">ὁ</tei:foreign> non est relativus sed articulus emphaticus, ad <tei:foreign xml:lang="gre">θεὸς</tei:foreign> pertinens.</tei:add> Objicitur vero quod particula <tei:foreign xml:lang="gre">εστι</tei:foreign> desit. Sed et alibi in doxologijs <tei:del type="strikethrough">deest quamvis non semper</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="no">deesse solet.</tei:add> Sic <tei:foreign xml:lang="gre">Ευλογητὸς ὁ διατηρήσας</tei:foreign> &amp;c 2 Mac. 15.34 <tei:foreign xml:lang="gre">Ευλογητὸς κύριος ὁ θεὸς <tei:del type="cancelled">το <tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="yes"><tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> &amp;c</tei:add></tei:foreign>. Gen 9.26 <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> &amp; 24.27. <tei:foreign xml:lang="gre">Ευλογητὸς κύριος ὁτι</tei:foreign> &amp;c Exod. 18.10. <tei:foreign xml:lang="gre">Ευλογητὸς κύριος ὁς</tei:foreign> &amp;c Ruth. 4.14. <tei:add place="supralinear" indicator="yes">1 Sam. 25.39</tei:add> <tei:foreign xml:lang="gre">Ευλογητὸς κύριος ὁ θεὸς Ισραὴλ, ὁς</tei:foreign> <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> 1 Sam. <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del>. 25.32. 2 Sam. 18.28. 1 Reg. 1.48. 1 Reg. 5.7 &amp; 8.15, 56. Ezra 7.27. <tei:add place="supralinear" indicator="no">Zech. 11.5.</tei:add> <tei:del type="strikethrough"><tei:foreign xml:lang="gre">Ευλογητος ὁ θεὸς σήμερον, ὁς &amp;c.</tei:foreign> 1 Reg. 5.7.</tei:del> <tei:foreign xml:lang="gre">Ευλογ<tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="4" unit="chars"/></tei:del>μένος κύριος ὁ θεὸς Ισραὴλ ἀπὸ του αιωνος καὶ ἑώς του ἀιωνος καὶ ἐρει πὰς ὁ λαὸς Αμήν. Καὶ ἤνεσαν τω κυρίω.</tei:foreign> 1 Chron. 16.36. Psal. 41.13 &amp; 72.18, 19 <tei:foreign xml:lang="gre">Ευλογητὸς κυριος εἰς τὸν ἀιώνα. Αμην. Αμην.</tei:foreign> Psal 89.52. <tei:foreign xml:lang="gre">Ευλογητὸς ὁ θεὸς καὶ πατηρ</tei:foreign> &amp;c Ephes. 1.3. 2 Cor. 1.3 1 Pet. 1.3. Ioan. 12.13. <tei:del type="cancelled">Est igitur</tei:del> Sunt igitur verba Pauli doxologia Dei secundum formam quæ in Ecclesia Iudaica ab antiquo obtinuerat <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic><tei:gap reason="illgbl" extent="1" unit="words"/></tei:sic><tei:corr><tei:unclear reason="over" cert="low">at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice></tei:unclear></tei:corr></tei:choice> id colligitur ex voce Amen quæ non <tei:del type="strikethrough">nisi <tei:add place="supralinear" indicator="yes">in</tei:add> voti conclusione subjici</tei:del> in conclusione sententiæ nisi post votum ponebatur. Consule Tertul. <tei:add place="supralinear" indicator="yes">adv. Prax. bis</tei:add> Cyprian. <tei:add place="supralinear" indicator="yes">l. 2. adv. Iud.</tei:add> Athanas. Ephes. 3.31. At Tertullianus adv. Prax. p.<tei:space dim="horizontal" extent="7" unit="chars"/> &amp; Cyprianus <tei:del type="cancelled">adv. Iud</tei:del> testimoniorum lib. 2. c 6 legunt cum vulgo. Irenæi item <tei:add place="supralinear" indicator="yes">interpres</tei:add> l 3. c 18. Et dicitur quod <tei:foreign xml:lang="gre">κατὰ σάρκα</tei:foreign> et <tei:foreign xml:lang="gre">ὁ θεὸς</tei:foreign> opponuntur. At sensus post <tei:foreign xml:lang="gre">κατὰ σάρκα</tei:foreign> plenus est &amp; opposio deberet esse inter <tei:del type="strikethrough">filium hominis &amp;</tei:del> Ex homine et ex Deo <tei:del type="strikethrough">non inter</tei:del> ut fit Rom. 1.1 non inter ex homine et Deum summum. Deni<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> Paulus ubi <tei:add place="supralinear" indicator="yes">fratrum maledictionem insinuaret et</tei:add> seipsum pro fratribus maledictum optaret, temperat sermonem benedictione Dei. Solebant cum viri pij Deo benedicere <tei:del type="strikethrough">quales</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="no">quoties ipsis</tei:add> aliquid mali accidebat <tei:add place="supralinear" indicator="yes">(nec non sermonem de rebus adversis benedictione Dei temperare)</tei:add> perinde ut malefactores dum puniuntur benedicunt Regi. <tei:add place="supralinear" indicator="yes">Hoc idem facit Paulus hac eadem epistola cap 7.24, 25. Vide et 1 Tim. 1.17.</tei:add> Et ne duram videatur sententiam incipere cum <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="3" unit="chars"/></tei:del> articulo <tei:foreign xml:lang="gre">ὁ</tei:foreign>, nihil eo frequentius est. Sic <tei:foreign xml:lang="gre">Ο῾ οὐν διδάσκων ἕτερον</tei:foreign> <tei:del type="cancelled">&amp;c <tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="no">&amp;c</tei:add> – – – – <tei:foreign xml:lang="gre">Ο῾ λέγων μὴ μοιχεύειν</tei:foreign> &amp;c Rom 2.21, 22. <tei:foreign xml:lang="gre">Ο῾ δὲ ἐρευνων τὰς καρδίας</tei:foreign> Rom 8.27. <tei:foreign xml:lang="gre">Ὁ ἐσθίων – – Ο῾ φρονων τὴν ἡμήραν</tei:foreign> Rom 14.3, 6. <tei:foreign xml:lang="gre">Ὁ γαρ ἐν κυρίω κληθεις δουλος</tei:foreign> 1 Cor 7.22. <tei:add place="supralinear" indicator="yes">Vide 1 Ioan 2.4, 6, 9, 10, 11</tei:add> Et alibi passim. Et ubi de Deo emphaticùs sermo est ut in doxologijs, semper præfigitur <tei:foreign xml:lang="gre">ὁ</tei:foreign>. Vt <tei:foreign xml:lang="gre">ὁ δὲ Θεὸς μου</tei:foreign> &amp;c Philip 4.19. Porrò testatur Ambrosius aliquos suo tempore hunc loc<tei:choice><tei:orig>ū</tei:orig><tei:reg>um</tei:reg></tei:choice> ad Deum patrem retulisse. Et notandum est quod Græci distinguendo epistolas Pauli in sectiones secundum sensuum periodos; <tei:del type="strikethrough"><tei:gap reason="illgblDel" extent="2" unit="words"/> imponunt huic sectioni ad voces</tei:del> claudunt hanc <tei:del type="strikethrough">sententiam</tei:del> sectionem cum verbis <tei:foreign xml:lang="gre">ευλογητὸς ἐις τους ἀιωνας Αμην. τελ</tei:foreign> subjungento <tei:add place="supralinear" indicator="yes">alia manu</tei:add> vocem <tei:foreign xml:lang="gre">τελος</tei:foreign> (ut hic <tei:del type="cancelled"><tei:unclear reason="del" cert="high">fit</tei:unclear></tei:del> fit) ad designandum finem sectionis. Et inter <tei:foreign xml:lang="gre">σάρκα</tei:foreign> et <tei:foreign xml:lang="gre">ὁ ὠν</tei:foreign> aliqui periodum ponunt. Nimirum <tei:foreign xml:lang="gre">ὁ ὠν</tei:foreign> referre non potest ad præcedentia nisi per appositionem seu ut substantivum substantivo <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> appponi solet. Si relativum esse velis debuit esse <tei:foreign xml:lang="gre"><tei:add place="supralinear" indicator="yes"><tei:gap reason="hand" extent="2" unit="words"/></tei:add> ὁς ὠν</tei:foreign> non <tei:foreign xml:lang="gre">ὁ ὠν</tei:foreign>. Porrò ut <tei:add place="supralinear" indicator="yes">Paulus</tei:add> hanc sectionem concludit <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="2" unit="chars"/></tei:del> cum hac doxologia sic aliam sectiones <tei:add place="supralinear" indicator="yes">aliquas</tei:add> concludit <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> cum alijs doxologijs <tei:add place="supralinear" indicator="yes">et votis</tei:add> Cap 11.6. &amp; <tei:del type="cancelled">16, 20, 24</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="yes">14 &amp;</tei:add> 15.<tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> 5, 6, 7. &amp; rursus vers 33, et cap 6.17 &amp; cap 14 in fine ubi veteres MSS <tei:add place="supralinear" indicator="yes">recte</tei:add> inserunt tres versus qui jam in fine <tei:del type="strikethrough">cap</tei:del> Epistolæ leguntur.</tei:p>
<tei:p xml:id="par439"><tei:foreign xml:lang="heb">חחגוּ</tei:foreign> Dan 11.31 <tei:del type="cancelled">Post ex il</tei:del> (A nobis, ex illo,) <tei:hi rend="underline">post</tei:hi> illum. <tei:foreign xml:lang="heb">חִחֶלֶוְ</tei:foreign> <tei:hi rend="underline">Post</tei:hi> regem Dan 11.8 ~ <tei:foreign xml:lang="heb">חִבּגה חִחָשָך</tei:foreign> a splendore <tei:hi rend="underline">post</tei:hi> pluviam. 2 Sam. 23.4 <tei:foreign xml:lang="heb">וחִחְצַה יָחִים</tei:foreign> Et post finem dierum (vel in fine dierum) Dan 1.15, 18. Vide Ier 7.7. 1 Chron 15.13 Psal 45 9. Deut 33.11 <tei:foreign xml:lang="heb">חִם</tei:foreign> præ Dan 8.3 et alibi frequenter. <tei:foreign xml:lang="heb">וּ</tei:foreign> Ezek 48.35 Isa 41.6. Mica 5.1. Ab utero post biduum alicubi.</tei:p>
<tei:pb xml:id="p048v" n="48v"/>
<tei:p xml:id="par440">Character in manu dextra et in frontibus: id est signum crucifixi quod vel in materia aliqua sculptum tenebant et adorabant in manu dextra, vel <tei:add place="supralinear" indicator="yes">magice</tei:add> pingebant in frontibus in terrorem dæmonum.</tei:p>
</tei:div>
<tei:pb xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="p051r" n="51r"/>
<tei:fw xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="pag" place="topRight">99</tei:fw>
<tei:div xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
<tei:head rend="center" xml:id="hd39"> Variantes Lectiones sacrarum literarum notandæ.</tei:head>
<tei:p rend="indent0" xml:id="par441">Rom 7.25 <tei:foreign xml:lang="gre">ἐυχαριστω τω θεω</tei:foreign> Covil <tei:seg rend="greek" rendition="greek">α</tei:seg>.</tei:p>
<tei:p rend="indent10" xml:id="par442"><tei:foreign xml:lang="gre">χάρις δε τω θεω</tei:foreign> Covil <tei:seg rend="greek" rendition="greek">β</tei:seg>.</tei:p>
<tei:p rend="indent0" xml:id="par443">1 Ioan. 3.16. <tei:foreign xml:lang="gre"><tei:add place="inline" indicator="no">τω</tei:add> Θεου</tei:foreign> deest in Ms Covil <tei:seg rend="greek" rendition="greek">α, β</tei:seg>.<tei:space dim="vertical" extent="1" unit="lines"/></tei:p>
<tei:p rend="indent0" xml:id="par444">1 Ioan 5.6 <tei:foreign xml:lang="gre">δἰ ὕδατος καὶ ἁίματος <tei:choice><tei:abbr>Ισ:</tei:abbr><tei:expan>Ιησους</tei:expan></tei:choice> <tei:choice><tei:abbr>Χσ</tei:abbr><tei:expan>Χριστός</tei:expan></tei:choice> </tei:foreign> Covil <tei:seg rend="greek" rendition="greek">α</tei:seg></tei:p>
<tei:p rend="indent10" xml:id="par445"><tei:foreign xml:lang="gre">δἰ ὕδατος καὶ ἁιματος καὶ πμσ <tei:choice><tei:abbr>Ισ</tei:abbr><tei:expan>Ιησους</tei:expan></tei:choice> <tei:choice><tei:abbr>Χσ</tei:abbr><tei:expan>Χριστός</tei:expan></tei:choice></tei:foreign> Covil <tei:seg rend="greek" rendition="greek">β</tei:seg><tei:space dim="vertical" extent="1" unit="lines"/></tei:p>
<tei:p rend="indent0" xml:id="par446">1 Ioan. 5.7, 8. <tei:foreign xml:lang="gre">ὅτι τρεισ ἐισὶν ὁι μαρτυρουντες, τὸ πνευμα καὶ τὸ ὑδωρ καὶ τὸ αἱμα, καὶ ὁι τρεις ἐις τὸ ἕν ἐισιν.</tei:foreign> Covil. <tei:seg rend="greek" rendition="greek">α β</tei:seg>.<tei:space dim="vertical" extent="2" unit="lines"/></tei:p>
<tei:p rend="indent0" xml:id="par447">1 Tim. 3. <tei:foreign xml:lang="gre">μυσήριον Θεὸς ἐφανερώθη Covil α. β</tei:foreign>.</tei:p>
</tei:div>
<tei:pb xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="p052r" n="52r"/>
<tei:fw xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="pag" place="topRight">101</tei:fw>
<tei:div xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
<tei:head rend="center" xml:id="hd40"><tei:handShift new="#hn" scribe="Humphrey_Newton"/>Ex historia Ingulphi<tei:space dim="horizontal" extent="3" unit="chars"/> edit. Oxonijs 1684.</tei:head>
<tei:p rend="indent0" xml:id="par448">Accessit ad prosperitatem serrii sui, quod inclytus Rex Westsaxonum Ethelwlphus, cum de Roma, ubi limina Apostolorum Petri et Pauli, ac sanctissimum Papam Leonem, multa devotione una cum juniore filio suo. Alfredo peregri visitaverat, noviter revestisset, omnium Prælatorum ac Principum suorum, qui sub ipso variis provinciis totius Angliæ præerant, gratuito consensu, tunc primò cum decimis omnium terrarum, ac bonorum aliorum sive catallorum universam dotaverat Ecclesiam Anglicanam per suum Regium chirographum confectum inde in hunc modum.</tei:p>
<tei:p xml:id="par449">Regnante Domino nostro in perpetuum; dum in nostris temporibus bellorum incendia, et direptiones opum nostrarum, nec non et vastantium crudelissimas hostium deprædationes barbararum paganarum<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> nationum, multiplicis tribulationes ad affligendum nos pro peccatis nostris us<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> ad internecionem, tempora cernimus <tei:add place="supralinear" hand="#in" indicator="yes">incumbere</tei:add> periculosa: <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic>quamod</tei:sic><tei:corr>quamobrem</tei:corr></tei:choice> ego Ethelwlphus Rex Westsaxonum, cum concilio Episcoporum ac Principum meorum, conficium salubre at<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> uniforme remedium affirmantes, consensimus, ut aliquam portionem terrarum hereditariam antea possidentibus omnibus gradibus, sive famulis &amp; famulabus Dei Deo servientibus, sive laicis miserit, semper decimam mansionem, ubi minimum sit, tum decimam partem omnium bonorum in libertatem perpetuam donari sanctæ Ecclesiæ dijudicavi, ut sit tuta &amp; munita ab omnibus secularibus servitutibus, imo Regalibus tributis, majoribus et minoribus, sive taxationibus, quæ nos dicimus <tei:hi rend="bold">wynterden</tei:hi>, sit<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> libera omnium rerum, pro remissione animarum et peccatorum nostrorum, aut serviendum Deo soli, sine expeditione, et pontis extructione, et arcis munitione, ut eò diligentius pro nobis ad Deum sine cessatione precies fundant, [quo] eorum servitutem in aliqua purse levigamus. Acta sunt hæc apud Wintoniam in Ecclesia sancti Petri, anno Dominicæ incarnationis 855 indictione tertia, Nonas Novembris, ante majus altare, pro honore gloriosæ virginis, et Dei genetricis, Mariæ, sancti<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> Michaelis Archangeli, et beati Petri Apostolorum principis, nec non et beati patris nostri Gregorii Papæ, præsentibus et subscribentibus Archiepiscopis et Episcopis Angliæ vniversis, nec non Beorredo Rege Merciæ, &amp; Edmundo Estanglorum rege, Abbatum, et Abbatissarum, Ducum, Comitum, proerum<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> totius terræ, aliorum<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> fidelium infinita multitudine, qui omnes regium chirographum laudaverunt, dignitates vero sua nomina subscripserunt. Rex vero Ethelwlphus pro firmitate ampliore obtulit hanc chartulam scriptam <tei:choice type="oldCorr"><tei:sic><tei:gap reason="illgbl" extent="1" unit="words"/></tei:sic><tei:corr>super</tei:corr></tei:choice> altare sancti Petri Apostoli, et Episcopi pro fide Dei illam acceperunt, et per omnes ecclesias postea transmiserunt in suis parochiis publicandam.</tei:p>
<tei:p xml:id="par450"><tei:handShift new="#in" scribe="Isaac_Newton"/>fflorere autem cœpit Ingulphus circa annum 1051, factus est Abbas Monasterij Croyland anno 1076 historiam produxit us<tei:choice><tei:orig>qꝫ</tei:orig><tei:reg>que</tei:reg></tei:choice> ad annum 1091 <tei:del type="cancelled"><tei:unclear reason="del" cert="medium">quan</tei:unclear></tei:del> describens conflagrationem monasterij sui eodem anno et alia quædam subsequentia.</tei:p>
</tei:div>
<tei:pb xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="p053r" n="53r"/>
<tei:fw xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="pag" place="topRight">103</tei:fw>
<tei:div xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
<tei:head rend="center" xml:id="hd41"> De Homousio, usia, hypostasi, substantia et personis.</tei:head>
<tei:p xml:id="par451">Ierom in his Epistle to Damasus (Epist 57) scrupling at <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> use of thre <tei:choice><tei:sic>Hyposteses</tei:sic><tei:corr>Hypostases</tei:corr></tei:choice> as Arian, does notwithstanding expound substance of <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> Genus &amp; makes thre hypostases to signify three kinds of substances or usias. Epiphanius hæres 69 §<tei:add place="supralinear" indicator="yes">70</tei:add> making but one hypostasis in <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> Deity, at <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> same time expounds it of <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> generical unity. So Athanasius <tei:del type="strikethrough">in</tei:del> <tei:add place="supralinear" indicator="no">with two</tei:add> Councels of Alexandria allowing <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> language of one Hypostasis makes a general union &amp; similitude of substance as you may se in the Epistle to <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> Antiochians p 577 &amp; that to <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> Africans p 938. B.<tei:space dim="vertical" extent="2" unit="lines"/></tei:p>
<tei:p xml:id="par452">That the Churches in <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> times next after Constantius were so far from making one singular substance that they decryed it for heresy &amp; Sabellianism notwithstanding any distinction of persons what ever. See <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> <tei:add place="supralinear" indicator="yes">Creed of Licinius sent to Athanasius &amp;</tei:add> Councel of Alexandria's epistle to <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> Antiochians <tei:del type="cancelled">p 577</tei:del> in Athanasius Tom 1. pag 577. <tei:choice><tei:abbr>S<tei:hi rend="superscript">t</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>Saint</tei:expan></tei:choice> Basil. Epist. 64. p 847, 848, 850. Epist 78. p 889 D, 890 A. Epist 349 p 1129 D, 1130 A. Epist 345 p <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> 1122 C. Epist 391 p 1172 B. Hom 27 contra Sabel. p 602. Greg. Naz in calce Orat 21. Epist. Concilij Gallicani <tei:add place="supralinear" indicator="yes">in civitate Farisea seu Parisea i.e. Parisijs collecti</tei:add> in Hilarij Fragmentis &amp; Tom 1 Concil Gallic p 16. <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del><tei:space dim="vertical" extent="2" unit="lines"/></tei:p>
<tei:p xml:id="par453">The homousios condemned by <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> Counsel of Antioch against Paul of Samosat. Basil Epist 300. pag 1069 B.<tei:space dim="vertical" extent="2" unit="lines"/></tei:p>
<tei:p xml:id="par454">Disputations about <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> holy ghost not moved till <tei:choice><tei:abbr>S<tei:hi rend="superscript">t</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>Saint</tei:expan></tei:choice> Basils time or a very little before Basil Epist 388 pag 1162 A B.</tei:p>
</tei:div>
<tei:pb xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="p057r" n="57r"/>
<tei:fw xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="pag" place="topRight">111</tei:fw>
<tei:div xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
<tei:head rend="center" xml:id="hd42">A</tei:head>
</tei:div>
<tei:pb xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="p058r" n="58r"/>
<tei:fw xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="pag" place="topRight">113</tei:fw>
<tei:div xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
<tei:head rend="center" xml:id="hd43">B</tei:head>
</tei:div>
<tei:pb xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="p059r" n="59r"/>
<tei:fw xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="pag" place="topRight">115</tei:fw>
<tei:div xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
<tei:head rend="center" xml:id="hd44">C</tei:head>
</tei:div>
<tei:pb xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="p060r" n="60r"/>
<tei:fw xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="pag" place="topRight">117</tei:fw>
<tei:div xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
<tei:head rend="center" xml:id="hd45">D</tei:head>
</tei:div>
<tei:pb xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="p061r" n="61r"/>
<tei:fw xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="pag" place="topRight">119</tei:fw>
<tei:div xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
<tei:head rend="center" xml:id="hd46">E</tei:head>
<tei:p xml:id="par455">Eusebians. They overcame <tei:del type="strikethrough"><tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> west under Constantius</tei:del> by condemning <tei:add place="supralinear" indicator="no"><tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> Hereticks</tei:add> Sabellius, Valentinus, Manichæus &amp; Hierochas &amp;c (Hillarius de Trin lib. 1, col 13 D, E &amp; Col 14 A, C.</tei:p>
</tei:div>
<tei:pb xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="p062r" n="62r"/>
<tei:fw xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="pag" place="topRight">121</tei:fw>
<tei:div xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
<tei:head rend="center" xml:id="hd47">F</tei:head>
</tei:div>
<tei:pb xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="p063r" n="63r"/>
<tei:fw xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="pag" place="topRight" hand="#unknown">123</tei:fw>
<tei:div xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
<tei:head rend="center" xml:id="hd48">G</tei:head>
</tei:div>
<tei:pb xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="p064r" n="64r"/>
<tei:fw xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="pag" place="topRight" hand="#unknown">125</tei:fw>
<tei:div xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
<tei:head rend="center" xml:id="hd49">H</tei:head>
<tei:p xml:id="par456">Hilarius. Cur relegatus (Hieron. in vita Hilarij extat in operibus Hilarij, intio) In Constantium scripsit post ejus mortem (ib) obijt Valentiniano et Valente Regnantibus (ib) banished into Phrygia (<tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="words"/></tei:del> Fortunatus in vita Hilarij col. 2 <tei:space dim="horizontal" extent="12" unit="chars"/>) in <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> fourth year of his banishm<tei:hi rend="superscript">t</tei:hi> went to <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> Councel of Seleucia (ib col 3 <tei:space dim="horizontal" extent="30" unit="chars"/> brought a <tei:del type="cancelled">gil</tei:del> Girle Florentia back <tei:choice><tei:abbr>w<tei:hi rend="superscript">th</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>with</tei:expan></tei:choice> him into Gallia (ib. col 3) Nam pene totum mundum gravi errore confusum, factis sæpius in Gallia Synodis, per Hilarium fuisse ad viam veritatis adductum confitetur lingua multorum (ib col. 4) His <tei:del type="cancelled">return</tei:del> miracles (ib) returned into Gallia <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> 4<tei:hi rend="superscript">th</tei:hi> year of his Banishm<tei:hi rend="superscript">t</tei:hi> (Greg Turonens. lib. in Glor. Confess. <tei:del type="cancelled"><tei:gap reason="illgblDel" extent="1" unit="chars"/></tei:del> c. 2)</tei:p>
</tei:div>
<tei:pb xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="p065r" n="65r"/>
<tei:fw xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" type="pag" place="topRight" hand="#unknown">127</tei:fw>
<tei:div xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
<tei:head rend="center" xml:id="hd50">I</tei:head>
</tei:div>
<tei:pb xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="p066r" n="66r"/>
<tei:div xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
<tei:head rend="center" xml:id="hd51">K</tei:head>
</tei:div>
<tei:pb xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="p067r" n="67r"/>
<tei:div xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
<tei:head rend="center" xml:id="hd52">L</tei:head>
<tei:p xml:id="par457">Legends vide Monks</tei:p>
</tei:div>
<tei:pb xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="p068r" n="68r"/>
<tei:div xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
<tei:head rend="center" xml:id="hd53">M</tei:head>
<tei:p xml:id="par458">Monks. The legendary life of Hilary writ by Fortunatus, in <tei:choice><tei:abbr>y<tei:hi rend="superscript">e</tei:hi></tei:abbr><tei:expan>the</tei:expan></tei:choice> beginning of his works.</tei:p>
<tei:pb xml:id="p069r" n="69r"/>
<tei:div>
<tei:head rend="center" xml:id="hd54">N</tei:head>
</tei:div>
<tei:pb xml:id="p070r" n="70r"/>
<tei:fw type="pag" place="topRight" hand="#unknown">137</tei:fw>
<tei:div>
<tei:head rend="center" xml:id="hd55">O</tei:head>
</tei:div>
<tei:pb xml:id="p071r" n="71r"/>
<tei:fw type="pag" place="topRight" hand="#unknown">139</tei:fw>
<tei:div>
<tei:head rend="center" xml:id="hd56">P</tei:head>
</tei:div>
<tei:pb xml:id="p072r" n="72r"/>
<tei:fw type="pag" place="topRight" hand="#unknown">141</tei:fw>
<tei:div>
<tei:head rend="center" xml:id="hd57">Q</tei:head>
</tei:div>
<tei:pb xml:id="p073r" n="73r"/>
<tei:fw type="pag" place="topRight" hand="#unknown">143</tei:fw>
<tei:div>
<tei:head rend="center" xml:id="hd58">R</tei:head>
</tei:div>
<tei:pb xml:id="p074r" n="74r"/>
<tei:fw type="pag" place="topRight" hand="#unknown">145</tei:fw>
<tei:div>
<tei:head rend="center" xml:id="hd59">S</tei:head>
</tei:div>
<tei:pb xml:id="p075r" n="75r"/>
<tei:fw type="pag" place="topRight" hand="#unknown">147</tei:fw>
<tei:div>
<tei:head rend="center" xml:id="hd60">T</tei:head>
</tei:div>
<tei:pb xml:id="p076r" n="76r"/>
<tei:fw type="pag" place="topRight" hand="#unknown">149</tei:fw>
<tei:div>
<tei:head rend="center" xml:id="hd61">V</tei:head>
</tei:div>
<tei:pb xml:id="p077r" n="77r"/>
<tei:fw type="pag" place="topRight" hand="#unknown">151</tei:fw>
<tei:div>
<tei:head rend="center" xml:id="hd62">W</tei:head>
</tei:div>
<tei:pb xml:id="p078r" n="78r"/>
<tei:fw type="pag" place="topRight" hand="#unknown">153</tei:fw>
<tei:div>
<tei:head rend="center" xml:id="hd63">X, Y, Z</tei:head>
</tei:div>

</tei:div>
</body>
</text>
</TEI>